Seria wykładów interdyscyplinarnych, semestr letni, 30 godzin, 3 punkty ECTS

Termin i miejsce: wtorek, godz. 18.45-20.15, Collegium Maius, Sala Śniadeckich. 

Kod: 31-SW18L01

Seria wykładów interdyscyplinarnych poświęcona formułom i kulturom władzy w obszarach sytuowanych zazwyczaj poza ściśle pojmowaną polityką i walką o władzę.

Przedstawicielom różnych dyscyplin (badaczom systemów społecznych, socjologom, historykom, wiedzy, psychologom społecznym, religioznawcom, teoretykom sztuki oraz filozofom, teologom i artystom) zadamy pytania o ich rozumienie źródeł, rozwoju i upadku władzy religijnej, władzy artystów i władzy ludzi nauki; o zyskiwanie i przejmowanie władzy w tych dziedzinach przez dysydentów, a także przez ludzi cynicznie wykorzystujących ideologie czy narzędzia instytucjonalne.

Religia: władza założycieli, proroków, przywódców, w tym głów społeczności religijnych i przywódców sekt; władza doktryn i ideologii, władza religijnych instancji i instytucji kontrolnych; władza stróżów moralności; kontrkultury religijne.

Sztuka: Władza artystów? Władza pieniędzy? Władza akademii? Władza kanonów i dystynkcji gustu; sztuka „wysoka” i sztuka „niska”; ciągłości i zerwania w historii sztuki. Porównanie kultur władzy w sztuce Europy/Zachodu, Afryki, Bliskiego i Dalekiego Wschodu, Ameryki przedkolumbijskiej. Sztuka kontrkulturowa. Religia i sztuka – relacje władzy.

Nauka: władza koryfeuszy i twórców szkół, władza ekspertów, władza recenzentów, władza urzędników i administratorów nauki. Władza systemów finansowania nauki. Udane i nieudane historie naukowych dysydentów. Władza naukowych oszustów i hochsztaplerów. Nauka i sztuka oraz religia i nauka – relacje władzy.

6 marca 2018 - "Postaci władzy" - prof. Tomasz Polak (Pracownia Pytań Granicznych UAM)

13 marca 2018 "Kultury władzy w nauce" - prof. Jaromir Jeszke  (Pracownia Pytań Granicznych UAM)

20 marca 2018 - "Fantazmatyzacja struktur władzy w chrześcijaństwie" - prof. Tomasz Polak (Pracownia Pytań Granicznych UAM)

27 marca 2018 - "Władza religijnych szaleńców" - dr Beata Anna Polak (Pracownia Pytań Granicznych UAM)

10 kwietnia 2018 - "Dlaczego powinniśmy wątpić w wątpliwości i być sceptyczni wobec sceptycyzmu? Nieoczywiste związki nauki, ekonomii i polityki" - dr hab. Andrzej W. Nowak  (Instytut Filozofii UAM i Pracownia Pytań Granicznych)

17 kwietnia 2018 - "Jak zarządzać chrześcijaństwem? Od Kościołów tradycyjnych po nowe ruchy religijne chrześcijańskiej proweniencji" - prof. Zbigniew Pasek (Wydział Humanistyczny AGH Kraków)

24 kwietnia 2018 - "O sterowaniu kościelną nawą. Vaticanum II z perspektywy socjologicznej teorii ewolucji religii" - dr hab. Kamil Kaczmarek (Instytut Socjologii UAM)

8 maja 2018 - "(Anty)strukturalność sztuki współczesnej w czasach późnego kapitalizmu" - prof. Paweł Możdżyński (Instytut Stosowanych Nauk Społecznych UW)

15 maja 2018 - "Władza "mód" w humanistyce" - dr Rafał Ilnicki (Instytut Kulturoznawstwa i Pracownia Pytań Granicznych UAM)

22 maja 2018 - "O praktykach artwashingu oraz kulturze i sztuce jako narzędziu penalizacji biedy i gentryfikacji" - prof. Rafał Jakubowicz (Uniwersytet Artystyczny w Poznaniu)

Rafał Jakubowicz w wykładzie pt. O praktykach artwashingu oraz kulturze i sztuce jako narzędziu penalizacji biedy i gentryfikacji podejmuje problem tzw. artwashingu jako PR-owej strategii wybielania wizerunku (na przykładzie m. in. działalności Griffin Art Space i Street Art by Fenix) oraz projektów artystycznych, które są inicjowane w celu zmiany charakteru „rewitalizowanych” dzielnic, czyli ich „uszlachetniania”. Sztuka może być narzędziem krytyki społecznej, ale zdecydowanie częściej bywa niestety wykorzystywana jako narzędzie wspierające projekty gentryfikacyjne. Autor wyjdzie od krytyki KontenerArtu działającego od 2010 roku na poznańskim Chwaliszewie (odwołując się do artykułu napisanego wspólnie z Mikołajem Iwańskim), a następnie opisze procesy turystyfikacji oraz supergentryfikacji, które zaszły w ostatnich latach w dzielnicy Śródka. Na przykładzie dyskusji toczących się w Szczecinie, gdzie miejscowa radna i kandydatka na prezydenta postulowała wykorzystanie kultury w celu pozbycia się z centrum tzw. „patologii”, Jakubowicz odniesie się do problemu wzmagania klasistowskiej, represyjnej polityki bezpieczeństwa oraz penalizacji biedy (osiedla kontenerowe jako nowy standard budownictwa socjalnego). Przywołując akcję Hanny Gill-Piątek, która była prowokacyjną odpowiedzią na postulaty szczecińskiej radnej, autor pokaże jak artysta może – przy pomocy narzędzi jakie oferuje sztuka – skutecznie przeciwstawić się antyspołecznej polityce mieszkaniowej. Na przykładzie medialnych wypowiedzi inicjatorów Otwartej Strefy Kultury na poznańskim Łazarzu oraz działającej głównie w tej właśnie dzielnicy Fundacji Kochania Poznania, autor podda analizie język, jakim posługują się artyści, animatorzy kultury i zarazem gentryfikatorzy, a także pozujący na społeczników czyściciele kamienic. Jakubowicz przyjrzy się także zjawisku wykorzystywania sztuki przez deweloperów, w celu zwiększenia atrakcyjności przygotowanej przez nich oferty wśród wymagających klientów. Na koniec Jakubowicz skoncentruje się na swoistej wspólnocie interesów, łączącej różne grupy interesu – urzędników, deweloperów, kamieniczników, czyścicieli kamienic oraz artystów.

Wykład powstał w związku z realizacją tematu badawczego pt. Interwencja socjologiczna w kontekście sztuki współczesnej, finansowanego ze środków na utrzymanie potencjału badawczego w ramach działalności statutowej Wydziału Edukacji Artystycznej i Kuratorstwa Uniwersytetu Artystycznego w Poznaniu (dotacja na 2017 rok).

Rafał Jakubowicz (ur. 1974). Absolwent Wydziału Wychowania Plastycznego oraz Wydziału Malarstwa Grafiki i Rzeźby Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu, a także Wydziału Neofilologii (specjalność hebraistyka) Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza. Zatrudniony na stanowisku profesora nadzwyczajnego w Uniwersytecie Artystycznym w Poznaniu, gdzie na Wydziale Edukacji Artystycznej prowadzi Pracownię Sztuki w Przestrzeni Społecznej. Wspólnie z Katarzyną Czarnotą oraz Zofią Małkowicz z Instytutu Socjologii UAM, we współpracy z Pracownią Pytań Granicznych UAM, prowadzi konserwatorium/warsztat, pt. Sztuka jako narzędzie krytyki społecznej. Rola artysty w procesie gentryfikacji. W ramach projektu w roku akademickim 2016/2017 wykłady przeprowadzili: Jarosław Urbański, Dorota Grobelna, Piotr Bujak, prof. Marek Krajewski, Łukasz Surowiec, Stanisław Ruksza, Tomasz Fudala, Mikołaj  Iwański i Aneta Szyłak, dr Rafał Czekaj i Szymon Pietrasiewicz. A w roku akademickim 2017/2018: Jarosław Urbański, dr Piotr Juskowiak, dr Łukasz Drozda, Maria Burza i Antek Wiersztort oraz dr Jacek Drozda. Zeszłoroczny projekt zakończył się wystawą w poznańskiej Galerii Tak, pt. Trzeba powiedzieć! Z archiwum społecznego gentryfikacji. 28 maja 2018 roku o godz. 18.00 w Galerii Tak (ul. Mielżyńskiego 27/29) odbędzie się druga odsłona podsumowującej warsztaty wystawy.

29 maja 2018 - "Historia kina - Władza (film + dyskusja)" - prowadzi prof. Tomasz Polak (Pracownia Pytań Granicznych UAM)

5 czerwca 2018 "Władza recenzentów" - prof. Tomasz Polak (Pracownia Pytań Granicznych UAM)

12 czerwca 2018 - "Duchowni wobec Władzy i Władza wobec Duchownych - spojrzenie historyka" - Mateusz Szłapka (Instytut Historii UAM)


Seria wykładów interdyscyplinarnych, semestr letni, 30 godzin, 3 punkty ECTS

Termin i miejsce: czwartek, godz. 18.45-20.15, Collegium Maius, Sala Śniadeckich. 

Uwaga: pierwszy wykład 1 marca

Kod: 31-SW18L02

Celem cyklu będzie przyjrzenie się historycznej oraz współczesnej polskiej rzeczywistości przez pryzmat kategorii półperyferyjności. Idea cyklu wyrasta z obserwacji, iż kategoria ta stanowi użyteczne narzędzie, które pozwala uchwycić i wyjaśnić polityczną, ekonomiczną i kulturową kondycję polskiego społeczeństwa. Półperyferyjność będzie nas interesowała zarówno jako miejsce w globalnej strukturze ekonomicznej (kapitalistycznym „systemie-świecie” - zgodnie z terminologią Immanuela Wallersteina), jak i symboliczne usytuowanie względem tego, co w pełni „europejskie” czy „zachodnie” (a więc reprezentujące wyobrażone, choć być może już nie faktyczne, centrum wspomnianej struktury). W trakcie zajęć postaramy się odpowiedzieć na pytanie o to, w jakim sensie półperyferyjny charakter Polski wyznacza dostępne naszemu krajowi ścieżki rozwoju oraz warunkuje działania instytucji i stawiane przez nie cele, jak wpływa na kształt tożsamości i rozumienie historii, jak kształtuje indywidualne biografie oraz kolektywne doświadczenie poszczególnych grup społecznych a także w jaki sposób strukturyzuje najważniejsze konflikty społeczne i polityczne oraz ich kulturowe reprezentacje.


HARMONOGRAM WYKŁADÓW

1 marca - dr hab. Andrzej W. Nowak (IF UAM)

Tajemnicze zniknięcie Drugiego Świata. O trudnym losie półperyferii

8 marca - prof. Przemysław Czapliński (IFP UAM)

Wymyk. Polska literatura przełomu XX i XXI wieku jako projekt wyjścia z pułapki półperyferyjności

15 marca - prof. Michał Buchowski (IEiAK UAM)

Neoliberalny postsocjalizm jako przypadek półperyferyjności: perspektywa antropologii społecznej

22 marca - prof. UW Tomasz Zarycki (ISS UW)

Elity półperyferii. Krytyczne spojrzenie na genezę i konteksty funkcjonowania inteligencji polskiej

5 kwietnia - dr Kacper Pobłocki (UW)

Warszaffka: przestrzeń, klasy i miejsce Polski na mapie globalnej reORIENTacji

12 kwietnia - Jarosław Urbański

Peryferyjne zasoby i rynki pracy

19 kwietnia - dr Sylwia Urbańska (IS UW)

Rewolucja na półperyferiach? Migracyjne zmagania z wzorcami płci w klasie ludowej

26 kwietnia - dr Jan Wasiewicz (UAP)

Kompleks polski, kompleks chłopski 

10 maja - wykład odwołany z powodu godzin rektorskich

17 maja - dr Beata Anna Polak (PPG UAM)

Przedmurze czy peryferie? Polskie mesjanizmy i polska teologia narodu

24 maja - dr Anna Sosnowska-Jordanovska (OSA UW)

Polscy migranci w Nowym Jorku jako agenci półperyferyjności

7 czerwca - dr hab. Jan Sowa

Kapitalistyczna demodernizacja - peryferia jako perwersyjna awangarda w czasach zmurszałego neoliberalizmu

14 czerwca - dr Magda Szcześniak (IKP UW)

Polska klasa średnia - między podróbką a oryginałem

21 czerwca - dr Błażej Warkocki (IFP UAM)

Gombrowicz, literatura mniejsza, półperyferie