Zajęcia proponowane przez Pracownię Pytań Granicznych mają charakter zajęć ogólnouniwersyteckich, proponowanych jako zajęcia fakultatywne wszystkim studentom/studentkom i doktorantom/doktorantkom UAM, otwartych także dla innych zainteresowanych osób.

Korzystanie z materiałów zajęciowych jest możliwe po zalogowaniu w systemie moodle. Uczestnicy grup zajęciowych otrzymują login i hasło.

Nagrania wykładów interdyscyplinarnych dostępne są po zalogowaniu się loginem "wolny" i hasłem "PPGuam***0".



    Available courses

    Wykład interdyscyplinarny - zespół wykładowców, 30 godzin, semestr zimowy, 3 punkty ECTS

    Termin i miejsce: czwartek, godz. 18.45-20.15 na platformie Microsoft Teams. Szczegóły zostaną podane osobom zarejestrowanym na zajęcia.

    Kod: 31-SW20Z01

    Uwaga: pierwszy wykład 22.10.2020

    Zarazy tworzą historię”. Po raz pierwszy hasłem tym posłużył się William McNeill, a jego wydana w 1976 r. książka Plagues and people rychło stała się punktem zwrotnym w zachodnioeuropejskiej historiografii medycyny. Wyznaczyła kierunek badań, w którym historyk medycyny ogląda przedmiot swoich zainteresowań, zarazę, jako zdarzenie-matrycę ( l’evenement-matrice): jej zaistnienie staje się jednocześnie przeszkodą teratologiczną w procesie strukturalnego rozwoju społeczeństwa czy państwa, jak i katalizatorem tegoż. Wpisujące się w zapoczątkowany przez W. McNeilla nurt prace, które na stałe weszły do kanonu zachodnioeuropejskiej historiografii, to m.in. Histories of a Plague Year. The Social and the Imaginary in Baroque Florence (Berkley 1989) Giuli Calvi, Plague and the Poor in Renaissance Florence (Cambridge 1986) Ann G. Carmichael oraz Fighting the Plague in Seventeenth Italy (Madison 1981) Carla Cipolli, by wymienić zaledwie trzy dzieła. Celem cyklu wykładów jest interpretacja historycznych i współczesnych epidemii jako czynników modelujących procesy dziejowe. 

    Tematy wykładów

    1. prof. Jaromir Jeszke (UAM), Wprowadzenie – epidemie chorób zakaźnych jako problem wielodyscyplinarny [22.10.2020 r. ]

    2. dr Jakub Węglorz (IH UWr.), Choroby stygmatyzujące i społeczne wykluczenie chorego w przeszłości [29.10.2020 r.]

    3. dr Joanna Nieznanowska (PUMed.), Syfilis, albo o tym, że zdrowe jest zawsze moralne [5.11.2020 r.]

    4. dr Katarzyna Pękacka-Falkowska (UMP), Dżuma – od religii do polityki [12.11.2020 r.]

    5. dr Iwona Janicka (IH UG), Cholera - o myśleniu populacyjnym i statystyce [19.11.2020 r.]

    6. dr Piotr Paluchowski, dr Bartłomiej Siek (GUMed.), Czarna ospa i wynalezienie populacji,       [26.11.2020 r.]

    7. dr Beata Anna Polak (PPG UAM), , Strategie i mechanizmy obronne w dyskursie antyszczepionkowym w mediach społecznościowych, [3.12.2020 r.]

    8. dr Marcin Stasiak (IH UJ), Epidemie PRL-u (polio i okolice) [10.12.2020 r.]

    9. dr Krzysztof Prętki (UMP), Eugenika a choroby zakaźne w Drugiej Rzeczypospolitej [17.12.2020 r.]

    10. dr Jarosław Sobolewski (UMK), Epiizootie – trudna historia ludzi i zwierząt [7.01.2021] 

    11. dr Zbigniew Janowicz, Czy i kiedy będzie szczepionka przeciw COVID-19? [21.01.2021]

    12. prof.  Tadeusz Srogosz (Uniwersytet im. J. Długosza), Polityczne skutki epidemii [4.02.2021 r.]

    13. prof. Agnieszka Chwieduk, prof. Jaromir Jeszke, dr Beata Anna Polak, mgr Adrian Trzoss, Patocenoza a Covid 19. Konteksty środowiskowe i kulturowe pandemii [11.02.2021 r.]






    Wykład, 30 godzin, semestr zimowy, 3 punkty ECTS

    Termin i miejsce: czwartek, godz. 9.30-11.00 - zajęcia offline na platformie moodle. Szczegóły zostaną podane osobom zarejestrowanym na zajęcia.

    Kod: 31-WY20Z12

    Wykład interdyscyplinarny z cyklu „świat wartości”. Poszukiwania tego cyklu obracają się wokół kilku bloków tematycznych: Ontologia wartości. Konieczność(?) wartości. Aksjologiczne fundamenty systemu prawnego. Aksjologiczne podstawy wychowania. Świat wartości w literaturze. Poszukiwanie etyki dla współczesności. Pytania stawiane w trakcie badań dotyczyć będą również obszaru granicznego w rozumieniu styku teorii (nauka, systemy filozoficzne, kodyfikacje, deklaracje, fikcje literackie i filmowe) i praktyki (fakty, procesy sądowe, doświadczenia jednostkowe).

    Uwaga: druga część tego wykładu w semestrze letnim. Obie części są jednak niezależne, można zaliczać każdą z nich osobno.

    Konwersatorium, 30 godzin, semestr zimowy, 5 punktów ECTS

    Termin i miejsce: środa, godz. 13.30-15.00 na platformie Microsoft Teams. Szczegóły zostaną podane osobom zarejestrowanym na zajęcia.

    Kod: 31-KO20Z09

    The objective of the course is twofold. First, it is to discuss the ways of representing Islam that have dominated in the Western structures of knowledge for the last 250 years and that have assumed cultural otherness of Islam and its separation from Europe. During the classes we will examine both academic and non-academic forms of knowledge and explain how they have contributed to the phenomenon of Orientalism most famously diagnosed by Edward W. Said. The second goal of the course will be to propose a deconstruction of Orientalist modes of knowledge of Islam and to point to alternative frameworks capable of overcoming epistemological shortcomings and political distortions that characterise them. In the second part of the course we will thus discuss selected works from the field of Islamology that are consciously trying to avoid reproducing the Orientalist clichés and we will examine the theoretical approaches as well as institutional conditions that are conducive to this goal. The most general objective of the course is to reflect on the cognitive and political challenges faced by the researchers who endeavour to study peoples, cultures and societies that have been coded as exemplifications of "otherness".


    Wykład z elementami konwersatorium, 30 godzin, semestr zimowy, 4 punkty ECTS

    Termin i miejsce: wtorek, godz. 17.00-18.30 na platformie Microsoft Teams. Szczegóły zostaną podane osobom zarejestrowanym na zajęcia.

    Kod: 31-WK20Z05

    Podejmujemy analizę tekstów, sytuacji społecznych, biografii i wydarzeń związanych z procesami twórczymi, naturą aktów twórczych, aktów inwencji i innowacji oraz interakcjami między historią publiczną a historią osobistą twórców / innowatorów.

    W pierwszej części zajęć skupimy uwagę na podstawowych pytaniach o naturę kreacji, inwencji i innowacji. Wprowadzimy w sytuacje biograficzne, zdarzenia i teksty dotyczące aktów twórczych oraz interakcji między historią prywatną twórcy a historią publiczną. Na takim tle spróbujemy uchwycić podstawowe elementy paradygmatu twórczości / inwencji / innowacyjności.

    Przedmiotem uwagi w drugiej części zajęć będzie typologia społeczności twórczych i nietwórczych zbudowana na podstawie ich stosunku do własnej przeszłości i przyszłości. Chodzi o zdolność do przyjmowania społecznej odpowiedzialności z jednej i o zdolność do otwarcia na nowe z drugiej strony. Zapytamy więc o to, jak w swojej teraźniejszości różne typy społeczeństw uświadamiają sobie / opisują /, przeżywają to, co za nimi (przeszłość) i jak tworzą i wypowiadają swoją przyszłość. Przyjrzymy się społecznościom twórczym i nietwórczym w kolejnych epokach i kontekstach kulturowych – by zobaczyć skalę możliwych napięć wokół odpowiedzialności za własną przeszłość i przyszłość.

    Odniesieniom do konkretnych kontekstów towarzyszyła będzie refleksja teoretyczna. Będziemy sięgali do elementów współczesnych dyskusji filozoficznych (a także socjologicznych, psychologicznych i politycznych) wokół zdolności rozwojowych społeczeństw – w szczególności zaś do tych, które wywołują kwestię politycznego usytuowania ich rozwoju lub cofania się w rozwoju.


    Wykład z elementami konwersatorium, 30 godzin, semestr zimowy, 4 punkty ECTS

    Termin i miejsce: środa, godz. 17.00-18.30 na platformie Microsoft Teams. Szczegóły zostaną podane osobom zarejestrowanym na zajęcia.

    Kod: 31-WK20Z02

    Ideą proponowanych zajęć jest prezentacja ważnych i przystępnych a mało znanych lub niedostatecznie znanych książek / publikacji / dzieł sztuki – z akcentem na przełamanie i poszerzenie dominujących w dzisiejszym kształceniu ogólnym kanonów lekturowych i kulturowych. Ze względu na specyfikę dziedziny narracji – „lektury” rozumiemy tu rozszerzająco (włączamy w to pojęcie także odbiór mediów innych niż książka, w szczególności filmu). Chodzi o pokazanie swoistego para-kanonu ważnych lektur i narracji – nieproponowanych zazwyczaj w ramach studiów kierunkowych poszczególnych dyscyplin.

    Idea tych zajęć nawiązuje do propozycji sieci uniwersyteckiej Cultural Competenties Network EUniCult, którą nasz Uniwersytet współtworzył za pośrednictwem Pracowni Pytań Granicznych. W ramach konsultacji 15 uniwersytetów europejskich zaproponowano elementy programu kształcenia kulturowego dla studentów wszystkich kierunków i poziomów studiów.

    Propozycje obejmą przykładowe alternatywne lektury / narracje z zakresu nauk przyrodniczych i ścisłych, nauk społecznych, nauk humanistycznych, a także przykłady narracji medialnych o wysokim potencjale diagnostyczno-społecznym. Celem tych propozycji nie jest dostarczenie uczestnikom zajęć nowego kanonu lektur, ale wprowadzenie i zachęta do otwierania własnych dotychczasowych kanonów i wyobrażeń o lekturach i narracjach wartych zainteresowania.

    Każda propozycja zostanie poprzedzona wstępem kontekstowym, umożliwiającym zrozumienie jej miejsca i znaczenia w przestrzeni kultury.

    Przykładowe lektury i narracje:

    Nauki przyrodnicze i ścisłe

    – Lorenz, K. (1972, 1975, 1996, 2003). Tak zwane zło. Warszawa: PIW.

    – Penrose, R, (2006). Droga do rzeczywistości. Wyczerpujący przewodnik po prawach rządzących Wszechświatem. Warszawa: Prószyński i S-ka.

    – Wilson, E. (2012). Konsiliencja. Jedność wiedzy. Warszawa: Zysk i S-ka.

    Nauki społeczne

    – Canetti, E. (1986). Masa i władza. Warszawa: Czytelnik.

    – Schreber, D. P., (2006). Pamiętniki nerwowo chorego, Kraków: Libron.

    – White, H. (2011). Tożsamość i kontrola. Kraków: Nomos.

    – Lewin, K. (1951). Field theory in social science: selected theoretical papers. New York: Harpers.

    – Luhman, N. (2007). Systemy społeczne. Kraków: Nomos.

    – Sedláček, T. (2013). Ekonomia dobra i zła. Warszawa: Studio EMKA.

    Nauki humanistyczne

    – Barthes, R. (1970). Mit i znak. Eseje. Warszawa: PIW

    – Janion, M. (2007, 2016). Niesamowita słowiańszczyzna. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

    – Wunderlich, H. G. (2007). Tajemnica Krety. Dokąd Byk porwał Europę, czyli o korzeniach kultury. Kraków: Universitas.

    Film

    – Seriale Davida Simona The Wire i Treme.


    Wykład, 30 godzin, semestr zimowy, 3 punkty ECTS

    Termin i miejsce: wtorek, godz. 9.30-11.00 na platformie Microsoft Teams. Szczegóły zostaną podane osobom zarejestrowanym na zajęcia.

    Kod: 31-WY20Z07

    Wykłady obejmą problematykę losów europejskich elit akademickich XX w. na wybranych przykładach w kontekście zachodzących w Europie procesów modernizacyjnych, kulturowych, światopoglądowych i politycznych. Z tej perspektywy ujęte zostaną szanse, zagrożenia i eliminacje kierunków badań i kształtowanie się dyscyplin naukowych. Celem wykładów jest analiza zjawiska na przykładach losów wybranych uczonych m.in.  twórców  pojęć ludobójstwa  i zbrodni przeciwko ludzkości Hersza Lauterpachta i Rafała Lemkina, fizyka, noblisty  Richarda Feynmana. Polskie losy uczonych  doby międzywojennej , powojennej i nauki emigracyjnej będą reprezentowane przez mniej znane postacie  (m.in. Kazimierz Wize filozof medycyny, Ludwik Fleck, twórca pojęcia stylu i kolektywu myślowego, Jerzy W. Borejsza, badacz totalitaryzmów,  Zbigniew A. Kruszewski, politolog). Wybór postaci o różnych drogach i osiągnięciach naukowych pozwoli ukazać szeroki wachlarz osobistych uwarunkowań.


    Wykład z elementami konwersatorium, 30 godzin, semestr zimowy, 4 punkty ECTS

    Termin i miejsce: poniedziałek, godz. 11.00-12.30 na platformie Microsoft Teams. Szczegóły zostaną podane osobom zarejestrowanym na zajęcia.

    Kod: 31-WK20Z03

    Tematyka zajęć skoncentrowana będzie na zagadnieniach narastającej fali społecznego odczucia nadchodzącej katastrofy oraz emocji katastroficznych i apokaliptycznych w odniesieniu do kierunku rozwoju ludzkości i przyszłości życia na naszej planecie. Skupimy się głównie na kryzysach zachodzących zarówno na styku człowiek – natura (kryzys klimatyczny, kryzys bioróżnorodności, kryzys związany z pandemią), jak i na kryzysach społecznych: kryzys demokracji liberalnej, kryzysy związane z nierównościami i ubóstwem, kryzysy wojenne, kryzysy migracyjne.

    Interesować nas będą narracje związane z powyższymi kryzysami – ich geneza, struktura i skutki w postaci implementacji politycznych, a także kreowania popularności okołonaukowych / paranaukowych poglądów i przekonań społecznych. Analizować będziemy owe narracje pod kątem stosowania w nich kategorii: ryzyka, konfliktu i samej katastrofy.

    Przedmiotem uwagi będzie zarówno pogłębiająca się perspektywa trwałej niepewności i braku stabilizacji rozwojowej ram życia społecznego, jak i konstruktywistyczny charakter rozmaitych poetyk kolapsologicznicznych: filozoficznych, społecznych i politycznych. Czy np. kategoria zagłady może być główną kategorią działań człowieka na Ziemi? Wprowadzimy w związku z tym pojęcie „ekocydu” (Franza Broswimmer), odnoszącego się do niszczących dla środowiska naturalnego działań człowieka, aż po destrukcję środowiska życia w erze globalizacji.

    Zastanowimy się również nad pojęciem „genocydu” – kategorii darwinistycznej odnoszonej do zagłady biologicznej gatunków, w tym zagłady całych społeczności ludzkich: Szoa, czystki etniczne w Europie, Afryce itd.). Zapytamy, czy katastrofizm nie dostarcza dzisiaj głównego instrumentarium opisu zjawisk politycznych, społecznych, etycznych i kulturowych.

    Interesować nas będzie także kwestia poznawcza / kognitywna. Co powoduje, że kierujemy się w narracjach tak często w stronę katastrofizmu? Czy potrafimy sobie radzić ze zjawiskiem złożoności zjawisk, do których się odnosimy. W jaki sposób podchodzimy do tzw. „czarnych łabędzi”, czyli zjawisk rzadkich, nietypowych, których wpływ na nasze życie okazuje się ogromny? Dlaczego upraszczamy informacje do zwięzłych historii zastępujących skomplikowaną prawdę? Jak zrozumieć to, czego nie rozumiemy (analiza heurystyk i obciążeń?) Jaka jest w tym rola polityk medialnych nastawionych na wybiórczość, ekstremizm i skandal? Interesować nas będzie także polityka zarządzania strachem, bio-polityka i tanato-polityka, posługujące się instrumentalnie katastrofami afektywnymi.



    Wykład z elementami konwersatorium, 45 godzin, semestr zimowy, 5 punktów ECTS

    Termin i miejsce: poniedziałek, godz. 16.00-18.00 na platformie Microsoft Teams. Szczegóły zostaną podane osobom zarejestrowanym na zajęcia.

    Kod: 31-WK20Z08

    Zapoznanie studentów z wynikami badań nauk ścisłych, takich jak: matematyka, fizyka, chemia, biologia ewolucyjna, socjobiologia, neuroestetyka, neurobiochemia, paleobiochemia nad naturą piękna i percepcją sztuki. Analiza koncepcji piękna i sztuki w ujęciu trans- i interdyscyplinarnym z uwzględnieniem poglądów filozofów, artystów i naukowców oraz wyników badań nauk ścisłych wyżej wymienionych oraz humanistycznych. Przedstawienie wpływu nauk ścisłych na rozwój sztuki i sztuki na zrozumienie, wizualizację i interpretację abstrakcyjnych zagadnień nauk ścisłych. Zapoznanie studentów z najważniejszymi koncepcjami nauk ścisłych (matematyka, fizyka, chemia, biologia) i ich związku z rozwojem sztuki. Omówienie spektakularnych przykładów matematycznej analizy obrazów Mauritsa Cornelisa Eschera (1898–1972) i Jacksona Pollocka (1912–1956) w oparciu o koncepcje fraktali Benoit Mandelbrota (1924–2010). Wprowadzenie w biofizykochemiczne podstawy pracy mózgu w powiązaniu z analizą twórczości Alfreda Kubina (1877-1959) i surrealistów.


    Konwersatorium, 30 godzin, semestr zimowy, 4 punkty ECTS

    Termin i miejsce: wtorek, godz. 13.30-15.00 na platformie Microsoft Teams. Szczegóły zostaną podane osobom zarejestrowanym na zajęcia.

    Kod: 31-KO21Z10

    Celem kursu będzie próba zaaplikowania kategorii wypracowanych na gruncie krytycznej teorii rasy (critical race theory) oraz studiów na białością (whiteness studies) do analizy kontekstu polskiego. Inspirując się powyższymi podejściami teoretycznymi postawimy pytanie o to, w jaki sposób rozmaicie rozumiane kategoryzacje rasowe przyczyniły się do konstruowania relacji społecznych i tożsamości, które na przestrzeni ostatnich dwóch wieków artykułowały się w polskiej kulturze, dyskursach politycznych, porządku prawnym, interakcjach codziennych i praktykach instytucjonalnych. W trakcie zajęć omówimy także przykłady "rasowego" klasyfikowania mieszkańców Europy Wschodniej, w tym Polaków, które można znaleźć w literaturze i dyskursach politycznych innych krajów Europy. Kurs będzie bazował na tekstach problematyzujących genealogię, status epistemologiczny i implikacje antropologiczne dyskursów odwołujących się do kategorii rasowych. Jego najogólniejszym celem teoretycznym będzie powiązanie analiz dotyczących problematyki rasy i mechanizmów urasowienia obecnych w polskiej historii, kulturze i polityce z szerszą refleksją teoretyczną na temat inności, obcości/przynależności, wyższości/niższości, wrogości i władzy.


    Wykład, 30 godzin, semestr zimowy, 3 punkty ECTS

    Termin i miejsce: czwartek, godz. 8.00-9.30 - zajęcia offline na platformie moodle. Szczegóły zostaną podane osobom zarejestrowanym na zajęcia.

    Kod: 31-WY20Z11

    Proponowany wykład zakłada myślenie dwu-wektorowe. Z jednej strony analizie poddane zostaną wybrane aspekty podstawowych praw człowieka: ich formalne "kodyfikacje" (w konwencjach międzynarodowych oraz np. polskiej Konstytucji), ich ochrona oraz formy łamania tych praw. Z drugiej zaś strony snuć będziemy refleksje nawiązujące do pytań i postulatów (filozofów, etyków, myślicieli, ludzi wrażliwych) obejmujących stosunek ludzi do zwierząt oraz możliwość formułowania i obrony "praw" zwierząt. Rozważania te prowadzone będą na granicy dyscyplin: prawa – etyki – psychologii – literaturoznawstwa. Pod uwagę wzięte zostaną: fakty, teorie, fikcje (np. literackie). W odniesieniu do obu głównych zagadnień zawartych w temacie wykładu przedstawione zostaną również ciekawe procesy sądowe.

    Uwaga: druga część tego wykładu w semestrze letnim. Obie części są jednak niezależne, można zaliczać każdą z nich osobno.


    Konwersatorium, 30 godzin, semestr zimowy, 4 punkty ECTS

    Termin i miejsce: poniedziałek, godz. 9.30-11.00 na platformie Microsoft Teams. Szczegóły zostaną podane osobom zarejestrowanym na zajęcia.

    Kod: 31-KO20Z08

    Celem zajęć jest przybliżenie różnorodnych aspektów religijności społeczeństw antycznych oraz ukazanie jej specyfiki na tle systemów monoteistycznych – przede wszystkim chrześcijaństwa. Problematyka zajęć dotyczyć będzie m.in. takich kwestii jak: organizacji i form kultu; miejsc kultu (świątynie, sanktuaria, kulty w przestrzeni prywatnej); kapłanów; wyobrażeń na temat bogów; eschatologii oraz ubóstwienia jednostki (kult dynastyczny i cesarski). W ramach zajęć analizowane będą różnorodne kategorie źródeł historycznych (teksty literackie, monety, inskrypcje, źródła ikonograficzne). Zostaną one poddane krytycznej analizie, która pokaże różnorodne możliwości ich interpretacji. Zajęcia będą miały charakter interdyscyplinarny. W ramach zajęć pokazane zostaną bowiem różnorodne metody z innych dyscyplin naukowych, jakie stosuje się obecnie w badaniach nad religiami antycznymi. Przykładem może być tutaj chociażby analiza zachowań i rytuałów religijnych przy wykorzystaniu metod badawczych stosowanych w antropologii, socjologii czy psychologii. Wykorzystanie przez badaczy zajmujących się religiami starożytnej Grecji i Rzymu metod stosowanych w tych naukach otwiera zupełnie nowe perspektywy badawcze. Na zajęciach studenci dowiedzą się zatem, jakie korzyści w badaniach religioznawczych i historycznych ma odwoływanie się do ustaleń z zakresu wymienionych wyżej dyscyplin.


    Wykład, 30 godzin, semestr zimowy, 3 punkty ECTS

    Termin i miejsce: czwartek, godz. 11.00-12.30 - zajęcia offline na platformie moodle. Szczegóły zostaną podane osobom zarejestrowanym na zajęcia.

    Kod: 31-WY20Z13

    Centrum hellenistycznej państwa Ptolemeuszów stanowiło nowe miasto – Aleksandria. W jej różnorodnej społeczności szczególne znaczenie odgrywali Grecy oraz diaspora żydowska. Do znacznych zmian we wzajemnych stosunkach między tymi grupami dochodzi za panowania rzymskiego. Na bogatym i dynamicznym podłożu aleksandryjskim rozwinie się także intelektualne centrum wczesnego chrześcijaństwa (szkoła Orygenesa). Tematyka wykładu obejmuje historię polityczno-społeczną Aleksandrii oraz analizę jej kultury. Propozycja niniejsza skierowana jest do osób zainteresowanych światem klasycznym, historią kultury i literatury (w tym żydowskiej), wczesnym chrześcijaństwem, oraz problematyką społeczną starożytności.

    Uwaga: druga część tego wykładu w semestrze letnim. Obie części są jednak niezależne, można zaliczać każdą z nich osobno.


    Wykład z elementami konwersatorium, 30 godzin, semestr zimowy, 4 punkty ECTS

    Termin i miejsce: środa, godz. 10.00-11.30 na platformie Microsoft Teams. Szczegóły zostaną podane osobom zarejestrowanym na zajęcia.

    Kod: 31-WK20Z04

    Celem zajęć jest krytyczna analiza kryteriów definiowania, funkcjonowania i wzajemnych zależności podstawowych pojęć, terminów, ujęć ideowo-filozoficznych, aksjologicznych, religijnych i społeczno-politycznych w stosunku do śmierci. Ponieważ zaś pojęcie „śmierci” należy do klasycznych pojęć transdycyplinarnych, zajęcia będą okazją do pokazania najważniejszych elementów metody pracy transdyscyplinarnej.

    Zaczniemy od wprowadzenia idei transdycyplinarności, identyfikacji pojęć transdyscyplinarnych i wprowadzenia w podstawową metodykę pracy transdyscyplinarnej.

    W merytorycznej części zajęć przejdziemy od perspektywy biologicznej (śmierć fizyczna i jej kryteria), następnie przez przegląd antropologicznych i kulturowych oraz prawnych ujęć problematyki śmierci (śmierć w ujęciu antropologicznym, psychologia śmierci, śmierć w aspektach prawnych) przejdziemy do humanistycznej refleksji jej dotyczącej (w kulturze i sztuce, w religii, śmierć a aksjologie światopoglądowe, śmierć a funkcjonowanie społeczeństw). Zwrócimy uwagę na nieostrość funkcjonowania konkretnych terminów związanych ze śmiercią i ich niepokojącymi związkami z newralgicznymi problemami współczesnych społeczeństw (suicydacja i eutanazja a prawo – czyli prawne i społeczne aspekty śmierci na życzenie, łącznością między śmiercią mózgową a wysokiej specjalizacji medycznej zabiegami medycznymi – m. in. przeszczepami i zabiegami na materiale genetycznym, prawo społeczeństw do regulacji prawnospołecznych związanych ze śmiercią.


    Wykład z elementami konwersatorium, 30 godzin, semestr zimowy, 4 punkty ECTS

    Termin i miejsce: piątek, godz. 15.00-16.30 na platformie Microsoft Teams. Szczegóły zostaną podane zarejestrowanym na zajęcia.

    Kod: 31-WK20Z06

    Zajęcia wpisują się we współczesny dyskurs obecny na gruncie szeroko rozumianej humanistyki w ramach realizowania zagadnień związanych z posthumanizmem. Redefiniowanie pozycji człowieka wobec świata ożywionego, skutkuje coraz głębszą refleksją na temat roli i miejsca gatunku: homo sapiens. Studia animalistyczne, skoncentrowane są na takiej refleksji wokół relacji człowiek- osoby nie ludzkie, które redefiniują "uświęcone" role przypisywane społecznie i kulturowo różnym gatunkom. Celem zajęć jest z jednej strony zapoznanie studentów z usystematyzowaną wiedzą na temat współcześnie pojawiających się percepcji relacji ludzi i osób nie ludzkich. Z drugiej strony interaktywna forma zajęć zapewnia możliwość kwestionowania tej wiedzy, polemizowania z nią i reflektowania nad nią, co będzie skutkować pogłębionym namysłem nad tym, jak współcześnie funkcjonuje nasz gatunek. Zajęcia wpisują się w najnowsze trendy nauki, budowania podejść trans dyscyplinarnych – a więc takich, które obejmują wiedzę z wielu pól i dzięki temu tworzą nowe jakości. Zajęcia obejmują tematykę z zakresu relacji ludzi i zwierząt. Efektem zajęć ma być pogłębienie empatii w stosunku do zwierząt oraz świadomości na temat tego jak człowiek poprzez kulturowe narzędzia nadaje znaczenia, role i funkcje innym gatunkom.

    Forma zajęć obejmuje 30-godzin zajęć, złożonych z części teoretycznych, quasi-seminaryjnych z ekspertami praktykami oraz konwersatoryjnych. Wszelkie materiały: literatura, filmy, materiały wizualne są udostępniane przez prowadzącą zajęcia.


    Wykład interdyscyplinarny - zespół wykładowców, 30 godzin, semestr letni, 3 punkty ECTS

    Termin i miejsce: czwartek, godz. 18.45-20.15, Collegium Maius, ul. Fredry 10, Sala Śniadeckich

    Kod: 31-SW20L01

    Zajęcia zakończone

    W debatach publicznych toczonych najczęściej za pośrednictwem mediów zderzają się wizje praktyki badawczej zespołów naukowych z ich społecznymi, środowiskowymi przedstawieniami. Tak ‘negocjowane’ społecznie, choć głównie politycznie, znaczenie nauki stawia jej obraz w krzywym zwierciadle, a autorytet zaś wykorzystywany bywa instrumentalnie. Proces ten dotyczy niemal każdej dyscypliny naukowej zarówno w obszarze nauk przyrodniczych i medycznych, jak również humanistycznych i społecznych. Stosowane są tu różnorodne strategie odbioru przekazu naukowego. Od prób asymilacji ustaleń naukowych poczynając, poprzez ich filtrowanie przez system własnych wartości, na odrzuceniu, m.in. jako społecznie szkodliwych, kończąc Bywa, że grupy społeczne, światopoglądowe, czy też interesów ignorują odkrycia naukowe, niekiedy lobbując za blokowaniem badań w niektórych dyscyplinach lub przedefiniowując według własnych potrzeb ich znaczenie. Zarysowane procesy charakteryzują się wysokim poziomem emocji, nie stawiając profesjonalnego upowszechniania badań i odkryć naukowych na faworyzowanej pozycji w debatach publicznych, toczonych wokół nauki. Pogląd, że „nauka jest dziś nie tylko warunkującym, lecz także określającym elementem naszego człowieczeństwa” (Hubert Markl) i dość powszechne przekonanie, że „czym jest społeczeństwo, to dziś określa nauka” (Hans Jörg Rheinberger) ma w tym kontekście znaczenie raczej teoretyczne. Emocje w debatach toczonych wokół problemów naukowych wywołujących kontrowersje społeczne budują obustronne lęki. Z jednej strony, są to sięgające ignorancji obawy o społeczne i światopoglądowe konsekwencje ustaleń naukowych w niektórych środowiskach. Z drugiej lęki środowisk naukowych, znacznie mniej medialnych, niż te pierwsze wynikają z wytwarzanej atmosfery wobec niektórych kierunków badań, wpływającej na możliwości ich rozwoju, niekiedy podatnych na decyzje o charakterze politycznym. Zarysowane zjawiska dotyczą zarówno nauk humanistycznych i społecznych, jak również medycznych i przyrodniczych. Ich przedstawiciele będą prezentowali wybrane zagadnienia w ramach interdyscyplinarnego cyklu wykładów Nauka w kręgu emocji społecznych. Lęki, kontrowersje, ignorancja.

    Wykładowcy:

    27 lutego

    prof. Jaromir Jeszke (UAM),  „Czyje lęki, czyja nauka” (mity, kontrowersje, emocje).

    5 marca

    prof. Tomasz Polak (UAM), Problem z teologią? Przypadek "teologii nauki".

    12 marca

    dr Beata Polak (UAM), Nauka w kręgu lęków klimatycznych.

    19 marca

    prof. Jaromir Jeszke (UAM), Rola mitów o nauce w debacie publicznej.

    26 marca

    prof. Wiktor Werner (UAM), Media i myślenie. W jaki sposób współczesne media mogą wpływać na nasz ogląd świata?  Zjawisko kontestacji racjonalności i nauki w dobie kultury masowej i mediów cyfrowych.

    2 kwietnia

    prof. Magdalena Radkowska-Walkowicz (UW),  Polskie doświadczenie in vitro. Perspektywa antropologiczna.

    9 kwietnia

    dr Maria Eleonora Hebisz (UŁ),  Polityka edukacyjna a dyskurs migracyjny na przykładzie Niemiec. Casus Berlina.

    16 kwietnia

    prof. Jan Grad (UAM),  Humanistyka w odwrocie?.

    23 kwietnia

    dr hab. Michał Wróblewski (UMK),  Czy eksperci mogą być ignorantami? O smogu, wiedzy usytuowanej i nauce obywatelskiej.

    7 maja

    prof. Maria Kaczmarek (UAM), Płeć człowieka: biologiczne i kulturowe podstawy żeńsko-męskiego kontinuum.

    21 maja

    prof. Józef  Dulak (UJ), Wokół komórek macierzystych.

    28 maja

    prof. Michał Kokowski (IHN PAN), Ewaluacja nauki w kręgu nienaukowych emocji i interesów. 
    4 czerwca

    dr Katarzyna Pękacka Falkowska (UMP), Ciało ludzkie i nie-ludzkie jako przedmiot badań anatomicznych: przeszłość, teraźniejszość, przyszłość.

    Konwersatorium, 30 godzin, semestr letni, 4 punkty ECTS

    Termin i miejsce: poniedziałek, godz. 10.30-12.00, Kolegium Heliodora Święcickiego, Grunwaldzka 6, sala 046

    Kod: 31-KO20L01

    Zajęcia zakończone

    Zajęcia dotyczyć będą różnorodnych aspektów dziejów Rzymu w okresie rządów pierwszej dynastii cesarskiej, przede wszystkim historii ustrojowej, politycznej, społecznej i wojskowej. W ramach zajęć studenci zapoznają się w pierwszym rzędzie z różnymi kategoriami źródeł antycznych, na podstawie których „rekonstruujemy” historię dynastii julijsko-klaudyjskiej. Zostaną one poddane krytycznej analizie, która pokaże różnorodne możliwości ich interpretacji. Przy ich analizie zostaną zastosowane nowatorskie metody stosowane aktualnie w naukach humanistycznych. Celem zajęć będzie również prześledzenie różnych tendencji, jakie pojawiały się w badaniach nad pierwszą dynastią cesarską, począwszy od historiografii XIX wieku, a skończywszy na badaniach najnowszych. W ramach zajęć pokazane zostaną ponadto różnorodne metody z innych dyscyplin naukowych, jakie stosuje się obecnie w badaniach nad społeczeństwem starożytnego Rzymu. W ostatnich latach coraz częściej wykorzystuje się bowiem do tego celu metody stosowane np. w naukach ścisłych. Przykładem może być tutaj chociażby analiza mechanizmów zemsty w społeczeństwie republikańskiego Rzymu przy wykorzystaniu metod badawczych stosowanych w biologii czy psychologii. Równie istotne znaczenie w badaniach nad historią antycznego Rzymu odgrywają obecnie także nauki humanistyczne takie jak: antropologia, socjologia czy narratologia. Wykorzystanie przez historyków starożytnego Rzymu stosowanych w nich metod otwiera zupełnie nowe perspektywy badawcze. Na zajęciach studenci dowiedzą się zatem, jakie korzyści w badaniach historycznych ma odwoływanie się do ustaleń z zakresu wymienionych wyżej dyscyplin.


    Wykład, 30 godzin, semestr letni, 3 punkty ECTS

    Termin i miejsce: sobota, godz. 8.00 - 11.00, (co drugi tydzień, począwszy od 29.02.2020), Kolegium Heliodora Święcickiego, Grunwaldzka 6, sala 046

    Kod: 31-WY20L03

    Zajęcia zakończone

    Zamierzeniem wykładu jest przedstawienie człowieka w odniesieniu do sfer uznawanych przez niego za nadprzyrodzone (sacrum). Pytać będziemy o religijność człowieka (o jego wiarę i niewiarę), domniemane źródła religijności oraz genezę przykładowych toposów, symboli i uniwersalnych wyobrażeń. Punktami odniesienia refleksji dotyczącej historii religii będą m.in. Mezopotamia, Egipt i Anatolia oraz wczesne chrześcijaństwo z jego sporami i podziałami. Kolejną osią wykładu będzie rola kobiety w dziejach religii (kobieta jako kapłanka, religijna mizoginia). Odnosząc się do spostrzeżeń z tego etapu badań pytać będziemy następnie o związki pomiędzy tym, co pozornie „wymarłe” i tym, co uważamy za „nasze” oraz o religijność współczesnego człowieka. Wymiar interdyscyplinarny: religioznawstwo, kulturoznawstwo, literaturoznawstwo, biblistyka, historia, religia, psychologia, socjologia i inne.


    Wykład z elementami konwersatorium, 30 godzin semestr letni, 4 punkty ECTS

    Termin i miejsce: środa, godz. 10.00-11.30, Collegium Heliodora Święcickiego, ul. Grunwaldzka 6, sala 46

    Zajęcia zakończone

    Kod: 31-WK20L12

    Zajęcia poświęcone sposobom, w jakie instytucje kościelne i wytwarzane przez nie tradycje przejmują i interpretują impulsy biblijne (czy szerzej związane z aktami założycielskimi chrześcijaństwa), umieszczając je we wnętrzu ustalonej świadomości systemu kościelnego.

    „System kościelny”, to zespół wyobrażeń i powiązanych z nimi reguł postępowania, które od połowy pierwszego wieku decydują, że chrześcijaństwo istnieje w formie „kościoła” czy też „kościołów”. Oznacza to, że „system kościelny” nie utożsamia się po prostu z tym czy innym kościołem, ale stanowi zasadę i wewnętrzną formułę istnienia każdego chrześcijańskiego kościoła w każdym momencie jego historii. To właśnie ta trwała zasada i formuła będzie przedmiotem krytycznej analizy w ramach proponowanych zajęć. W historycznych realiach jądro systemu kościelnego z natury rzeczy „obudowywane” jest rozmaitymi postaciami wspólnotowości, religijnymi kulturami, instytucjami i działaniami. Stanowią one zmieniające się / wymienne "powłoki" tego jądra. W ramach zajęć zaproponuję zarówno dekonstrukcję "jądra" systemu kościelnego, jak też analizę wytwarzanych wokół niego historycznych i współczesnych "powłok" - czyli instytucji i tradycji.


    Wykład, 30 godzin, semestr letni 3 punkty ECTS

    Termin i miejsce: sobota, godz. 11.15 - 14.15, (co drugi tydzień, począwszy od 29.02.2020), Kolegium Heliodora Święcickiego, Grunwaldzka 6, sala 046

    Kod: 31-WY20L04

    Zajęcia zakończone

    W ramach wykładu przybliżę słuchaczom wybrane pozycje z historii światowej literatury, które pomimo swej wartości nie zostały należycie docenione, bądź szybko odeszły w zapomnienie. Wskażę przy tym na cenne piśmiennictwo współczesne przyćmione przez „książczyny” z reklamowych billboardów. Szczególną uwagę poświęcę utworom ukazującym kondycję człowieka jako jednostki i jako społeczności, również w aspekcie krytycznym. Wymiar interdyscyplinarny: literaturoznawstwo, historia, religia, etyka, prawo, psychologia, socjologia, pedagogika, pedeutologia i inne.


    Wykład z elementami konwersatorium, 30 godzin, semestr letni, 4 punkty ECTS

    Termin i miejsce: środa, godz. 18.00-19.30, Collegium Heliodora Święcickiego, ul. Grunwaldzka 6, sala 46

    Kod: 31-WK20L05 

    Zajęcia zakończone

    Zajęcia dotyczyć będą szczególnego spojrzeniu na język, jako na:

    - narzędzie komunikacji (funkcja komunikacyjna języka),

    - narzędzie społeczne (formowanie rzeczywistości społecznej, w tym systemów społecznych: systemów poznawczo-badawczych i wymiany informacji, rozrywki, tworzenia dochodu, władzy i podporządkowania),

    - narzędzi kognitywne (poznawcze),

    - narzędzie manipulacji zasobami ludzkimi ( w rozmaitych wymiarach),

    - narzędzie automanipulacji – samozakłamywania.

    Analizie podlegać będą strategiczne i manipulacyjne składowe języka i dyskursów, struktury manipulacyjne od poziomu fizyczno-biologicznego po poziomy odczytywane w ramach krytycznej analizy dyskursu. Po przygotowaniu składowej teoretycznej takiej analizy przeprowadzimy próby jej zastosowania na wybranych przykładach dyskursów prywatnych i publicznych (kulturowych, religijnych, politycznych, ekonomicznych itp.).


    Wykład z elementami konwersatorium, 30 godzin, semestr letni, 4 punkty ECTS

    Czas i miejsce: piątek, godz. 10.00-11.30, Kolegium Heliodora Święcickiego, Grunwaldzka 6, sala 46.

    Kod: 31-WK20L06

    Zajęcia zakończone

    Z uwagi na niedostateczną liczbę osób zapisanych na fakultet "Losy elit akademickich" cz. II fakultet ten nie będzie realizowany w semestrze letnim roku akademickiego 2019/2020. Zapraszamy na cykl wykładów "Nauka w kręgu emocji społecznych. Lęki, kontrowersje, ignorancja". Wykłady odbywają się w czwartki w godzinach 18.45-20.15 w sali Śniadeckich Collegium Maius, II p., ul. Fredry 7.

    Wykłady obejmą problematykę losów europejskich elit akademickich XIX- XXI w. na wybranych przykładach w kontekście zachodzących w Europie procesów modernizacyjnych, kulturowych, światopoglądowych i politycznych. Z tej perspektywy ujęte zostaną szanse, zagrożenia i eliminacje kierunków badań i kształtowanie się dyscyplin naukowych. Zajęcie ukażą zewnętrzne wpływy o kulturowym, społecznym i politycznym charakterze na elity akademickie, ich wizje nauki i poszczególnych dyscyplin. A także ograniczenia możliwości ich realizacji. W efekcie owe uwikłania elit akademickich zadecydowały w wysokim stopniu o kierunkach rozwoju nauki europejskiej. W drugiej części wykładów zaprezentowana zostanie osobista perspektywa losów elit akademickich.  Analizie poddane zostaną losy m.in.  twórców  pojęć ludobójstwa  i zbrodni przeciwko ludzkości Hersza Lauterpachta i Rafała Lemkina, fizyka, noblisty  Richarda Feynmana. Polskie losy uczonych  doby międzywojennej , powojennej i nauki emigracyjnej będą reprezentowane przez mniej znane postacie  (m.in. Kazimierz Wize filozof medycyny, Ludwik Fleck, twórca pojęcia stylu i kolektywu myślowego, Jerzy W. Borejsza, badacz totalitaryzmów,  Zbigniew A. Kruszewski, politolog). Wybór postaci o różnych drogach i osiągnięciach naukowych pozwoli ukazać szeroki wachlarz osobistych uwarunkowań. Wielka i mała nauka zostanie ukazana przez pryzmat losów osobistych, rodzinnych, uwarunkowań społecznych i ustrojowych, przynależności do szkół naukowych na uwarunkowaniach politycznych ich losów kończąc.


    Wykład, 30 godzin, semestr letni, 3 punkty ECTS

    Termin i miejsce: sobota, godz. 14.30-17.00 (co drugi tydzień, począwszy od 29.02.2020), Kolegium Heliodora Święcickiego, Grunwaldzka 6, sala 046

    Kod: 31-WY19Z07

    Zajęcia zakończone

    Podczas wykładu analizie poddam przykłady literackie i filmowe wyrosłe na bazie doświadczeń prawników oraz wynikające ze szczególnego zainteresowania praktykowaniem prawa. Interesować nas będą kwestie związane z karierą prawnika, dylematami etycznymi (o ile takie przeżywa), zderzeniem spójnej teorii i wzniosłych ideałów z praktyką i brutalnością rzeczywistości sądowej. Uwagę poświęcimy także na artystyczny przekaz procesów sądowych. Moje zainteresowania obracają się głównie wokół pisarzy-prawników ze Stanów Zjednoczonych i Skandynawii. Wymiar interdyscyplinarny: literaturoznawstwo, historia, prawo, socjologia i inne.


    Konwersatorium, 30 godzin, semestr letni, 4 punkty ECTS

    Termin i miejsce: wtorek, godz. 14.30-16.00, Kolegium Heliodora Święcickiego, Grunwaldzka 6, sala 046

    Kod: 31-KO20L08

    Zajęcia zakończone

    Podstawowym celem zajęć będzie przedstawienie złożonego obrazu polskiej teorii fotografii, od pierwszych prób profesjonalnego namysłu nad nią do epoki socrealizmu, która zredefiniuje i odrzuci szereg wcześniejszych rozstrzygnięć, tym samym rozpoczynając nowy jej rozdział. Podczas zajęć będą omawiane wybrane teksty definiujące poszczególne nurty i zjawiska w fotografii oraz jej związki z innymi dyscyplinami sztuki, czy też sposoby rozumienia specyfiki medium. Zajęcia nie będą jednak posiadały charakteru warsztatów źródłoznawczych. Analiza tekstów ma prowadzić do wieloaspektowej refleksji nad kierunkami rozwojowymi fotografii, ma również wskazywać na różnorakie uwarunkowania, którym podlegała myśl fotograficzna od tych, które stanowiły impulsy ze świata sztuki do prób implementacji na jej obszarze problematyki naukowej, społecznej czy wreszcie myśli politycznej i narodowej. Wprowadzeniem do zajęć będzie przedstawienie sposobu rozumienia fotografii w XIX wieku zaraz po ogłoszeniu jej wynalezienia, a także wypowiedzi intelektualistów tej miary, co Stanisław Witkiewicz czy Bolesław Prus na temat miejsca nowego sposobu obrazowania w ówczesnej kulturze popularnej i sztuce. Podczas zajęć omówiony zostanie dorobek teoretyczny piktorializmu, kierunku, który z założenia poszukiwał punktów stycznych fotografii z malarstwem i bez wątpienia był najpopularniejszą tendencją stylistyczną w Polsce w pierwszej połowie XX wieku. Podobnie poddane analizie będą teksty z kręgu awangardy, socrealizmu, kultury masowej (np. komentujące funkcje fotografii w reklamie i fotoreportażu) oraz dotyczące zagadnień dokumentu (np. program fotografii ojczystej). Jednocześnie zostaną wskazane różnorakie uwarunkowania sposobów myślenia najważniejszych polskich teoretyków: Jana Bułhaka, Józefa Świtkowskiego, Henryka Mikolascha, Antoniego Wieczorka oraz Jana Sunderlanda, który zbudował swój system myślenia na psycho-socjologicznej koncepcji prawa Leona Petrażyckiego. Będziemy również odnosić się do wybitnych artystów, którzy na marginesie swoich dociekań teoretycznych wypowiadali się na temat fotografii (np. Stanisław Ignacy Witkiewicz „Witkacy” i Władysław Skoczylas).

    Drugim wiodącym wątkiem, obok teorii fotografii, będzie refleksja nad jej historią. Będziemy przyglądać się ewolucji sposobów oceny dziejów fotografii, które prowadziły do podkreślania bądź pomijania określonych epizodów w celu definiowania bieżących potrzeb i teorii dyscypliny.

    Drugoplanowym bohaterem zajęć będzie system krytyki fotograficznej oraz uniwersyteckie próby ujęcia zagadnień fotograficznych w ramy programowe. Podstawowa problematyka zajęć zostanie przedstawiona na tle powszechnej historii fotografii oraz będzie ilustrowana licznymi zdjęciami.

    Wykłady będą prowadzone w odniesieniu do wielu metod obecnych we współczesnej humanistyce, choć głównie wypracowanych na gruncie literaturoznawstwa i historii sztuki.


    Wykład, 30 godzin, semestr letni, 3 punkty ECTS

    Termin i miejsce: poniedziałek, godz. 16.30-18.00, Kolegium Heliodora Święcickiego, Grunwaldzka 6, sala 046

    Zajęcia zakończone

    Kod: 31-WY20L14

    Celem zajęć jest przekazanie podstawowej faktografii dotyczącej biografii wybranych postaci, istotnych dla historii społeczno-politycznej i kultury Polski; ukazanie trudnych często wyborów i dramatów jednostek wplątanych w określony kontekst historyczny; przypomnienie faktu różnorodności i bogactwa naszej kultury; odsłonienie nieznanych, dla wielu wstydliwych i często marginalizowanych wątków polskiej historii; poszanowanie szeroko rozumianej inności, oryginalności oraz inspirowanie ducha tolerancji.

    Zajęcia będą się opierały na prezentacji konkretnych postaci: Maria Konopnicka, Maria Rodziewiczówna, Maria Dąbrowska, Karol Szymanowski, Jarosław Iwaszkiewicz, Zbigniew Uniłowski, Jan Lechoń, Aleksander Janta-Połczyński, Władysław Broniewski, Miron Bialoszewski, Jerzy Zawieyski, Jerzy Andrzejewski, Witold Gombrowicz, Józef Czechowicz, Jerzy Nasierowski , Edmund Fetting.


    Konwersatorium, 30 godzin, semestr letni, 4 punkty ECTS

    Termin i miejsce: piątek, godz. 8.00-9.30, Collegium Novum, sala 416B

    Zajęcia zakończone

    Kod: 31-KO20L19

    Powieść 2666 (2004) Roberta Bolaño to nie tylko jeden z kamieni milowych w historii rozwoju fikcji literackich i książka nader silnie odciskająca swoje piętno na najnowszej literaturze współczesnej, lecz także – w sposób pośredni – wielowarstwowe politematyczne kompendium „trudnych problemów” XX wieku: od sowieckiego bolszewizmu i niemieckiego faszyzmu przez granice wolności w sztuce po meksykańskie wojny narkotykowe. Celem proponowanego konwersatorium będzie wnikliwa kompleksowa lektura i wieloaspektowa analiza wybranego dzieła, zmierzająca (z wykorzystaniem odpowiednich pozycji flankowych) do opatrzenia go wszechstronnym – odsłaniającym, nie przesłaniającym – komentarzem filologicznym (tj. zwłaszcza teoretycznoliterackim, historycznym, kulturoznawczym, filozoficznym i spekulatywnym). Jeśli ten zamysł się powiedzie, poznamy od podszewki powieściowe arcydzieło początku XXI wieku i zyskamy wgląd w dynamikę przemian współczesnego fikcjotwórstwa – a ponadto rozważymy celność i celowość podjętej w medium literatury próby wymierzenia teraźniejszości. [Uwaga (tylko pozornie oczywista): konwersatorium skierowane jest do osób, które mogą i chcą podjąć wysiłek lektury – w przekładzie albo w oryginale – omawianego dzieła.]


    Wykład z elementami konwersatorium, 30 godzin, semestr letni, 4 punkty ECTS

    Termin i miejsce: wtorek, godz. 18.00-19.30, Collegium Heliodora Święcickiego, ul. Grunwaldzka 6, sala 046

    Kod: 31-WK20L09

    Zajęcia zakończone

    Punktem wyjścia jest pojęcie maszyn społecznych, czyli struktur hierarchicznie grupujących ludzi i przejmujących ich życiową energię, by urzeczywistniać projekt, którym jest przejęcie i kontrolowanie (jak największej części) przestrzeni publicznej. W proponowanych zajęciach przedmiotem analizy będzie bardzo specyficzna maszyna społeczna: maszyna politycznego i gospodarczego łupiestwa i korupcji.

    Zjawiska, które się na nią składają, nie są zazwyczaj opisywane jako zorganizowana struktura społeczna – są raczej widziane jako czynnik zakłócający działanie innych jawnych i zdefiniowanych struktur społecznych. Jednakże źródło, charakterystyka i dynamika wewnętrznego wirtualnego projektu i realnych reprezentacji zjawiska łupiestwa i korupcji każe je przypisać do kategorii dynamicznych, aktywnych i skutecznych maszyn władzy politycznej i ekonomicznej.

    Źródłem i istotą tej maszyny jest milczący projekt przejmowania przez indywidualnych i zbiorowych uczestników życia publicznego na ich własną korzyść wszystkiego, co się przejąć da: od dóbr czysto materialnych, przez zakresy władzy, wpływy i trwałe zabezpieczenia własnych interesów po język i symbolikę. Projekt ten streszcza się w podwójnym przekonaniu: 1’ kto jest w stanie zawłaszczyć cokolwiek w sferze publicznej, ten to zawłaszczy i 2’ nie można temu zapobiec inaczej, niż zawłaszczając to samemu.

    W ramach zajęć – po niezbędnym wprowadzeniu teoretycznym – przeanalizujemy sposoby i zakresy działania społecznej maszyny politycznego i gospodarczego łupiestwa i korupcji w Polsce i w innych krajach Europy i świata. Przyjrzymy się trzem zakresom działań korupcyjnych: korupcji politycznej, gospodarczej i kulturowo-instytucjonalnej, w tym korupcji w nauce.


    Wykład z elementami konwersatorium, 30 godzin, semestr letni, 4 punkty ECTS

    Termin i miejsce: wtorek, godz. 11.00-12.30, Collegium Heliodora Święcickiego, ul. Grunwaldzka 6, sala 046

    Kod: 31-WK20L13

    Zajęcia zakończone

    Punktem wyjścia proponowanych zajęć jest przekonanie, że nie istnieje konieczne i jednoznaczne rozróżnienie między religią a innymi aspektami kultury.

    Na potrzeby tych zajęć przyjmujemy funkcjonalną definicję religii jako połączenia „mitu” czy też narracji, tak czy inaczej, światopoglądowej; zestawu wartości – wyobrażeniowych idealizacji realnego świata; i rytualnego wyrazu, łączącego oba te wymiary. W świetle tej definicji wiele aspektów współczesnej kultury popularnej ma sens religijny lub co najmniej parareligijny: funkcje religijne spełniają najwyraźniej także takie zjawiska kulturowe, których zazwyczaj nie uznajemy za część klasycznego obszaru religii. Nie należy zatem ograniczać tego, co uważamy za religię, do tego, co jest za religię zazwyczaj uznawane, skoro znaczna część współczesnej aktywności medialnej, a zwłaszcza form indywidualnego i społecznego uczestnictwa w świecie mediów spełnia te same funkcje, które historycznie / klasycznie przypisujemy religii. Zadaniem proponowanych zajęć będzie zatem analizowanie związków między tradycyjnymi wartościami religijnymi a wartościami uruchamianymi za sprawą indywidualnej i społecznej aktywności medialnej.

    W ramach zajęć – po niezbędnym w prowadzeniu teoretycznym – zajmiemy się analizą przykładów takich właśnie parareligijnych aktywności medialnych.


    Cykl wykładów interdyscyplinarnych, zespół wykładowców, 30 godzin, semestr zimowy, 3 punkty ECTS

    Termin i miejsce: wtorek, godz. 17.00-18.30, Collegium Maius, ul. Fredry 10, Sala Śniadeckich 

    Kod: 31-SW19Z01

    Wykład interdyscyplinarny, którego celem jest wielostronne naświetlenie problematyki zmian klimatu i ich przewidywanych skutków cywilizacyjnych, w tym w szczególności gospodarczych, politycznych i społecznych. 

    Wykłady będą obejmowały najpierw zagadnienia z zakresu nauk przyrodniczych: klimatologii, fizyki atmosfery / meteorologii, hydrologii, geografii / geologii i ekologii, a następnie z zakresu nauk o systemach oraz badań dynamiki procesów gospodarczych, politycznych i społecznych, w tym z zakresu psychologii społecznej. Przeanalizowane zostaną również z perspektywy medioznawczej rodzaje dyskursów klimatycznych w mediach społecznościowych, ze zwróceniem szczególnej uwagi na postawy mentalne – indywidualne i zbiorowe (wyparcia, odbicia, przekierowania, projekcje). 

    Obok badaczy – reprezentantów wymienionych wyżej dyscyplin – zaprosimy także aktywistów i działaczy społecznych, podejmujących konkretne przeciwdziałania wobec aktualnych i nadchodzących zagrożeń dla ziemskiej biosfery.

    Terminarz wykładów:

    8 października 2019 - "Zmiany klimatyczne. Nauka, polityka, dyskurs, aktywizm. Wprowadzenie w problematykę" - dr Beata Anna Polak (Pracownia Pytań Granicznych UAM)

    15 października 2019 - "Globalne ocieplenie: mechanizmy i perspektywy" - prof. Szymon Malinowski (Instytut Geofizyki Uniwersytetu Warszawskiego, członek zespołu doradczego ds. kryzysu klimatyczno-ekologicznego UW)

    22 października 2019 - "Niech nas bagno pochłonie. O mokradłach, klimacie i ludziach" - dr hab. Wiktor Kotowski, prof. UW (Wydział Biologii UW, Centrum Nauk Biologiczno-Chemicznych UW, członek zespołu doradczego ds. kryzysu klimatyczno-ekologicznego UW)

    29 października 2019 - "Klimatyczne fantazmaty w  życiu publicznym" - prof. Tomasz Polak (Pracownia Pytań Granicznych UAM)

    5 listopada 2019 "Od lęku do działania. Psychologia postaw wobec kryzysu klimatycznego" - dr Magdalena Budziszewska (Wydział Psychologii UW, Centum Badań nad Uprzedzeniami UW, członkini zespołu doradczego ds. kryzysu klimatyczno-ekologicznego UW)

    12 listopada 2019 - przerwa w wykładach

    19 listopada 2019 "Drzewa - jak żyją i po co nam one w antropocenie (mimo, że raczej nas nie zbawią)" - dr inż. Piotr Tyszko-Chmielowiec (Instytut Drzewa, Wrocław)

    26 listopada 2019 - "Adaptacja do zmian klimatu na przykładzie gospodarki wodą w Polsce" Paweł Kisiel (Przyrodnik, zoolog, Dolnośląski Ruch Ochrony Przyrody, współzałożyciel organizacji ekologicznej Fota4Climate, Wrocław)

    3 grudnia 2019 - "Energiewende i jej wpływ na polityki energetyczne krajów europejskich w kontekście zmian klimatu" - dr Radosław Szczerbowski(Poznań)

    10 grudnia 2019 - "Mięsna katastrofa. Jak produkcja zwierzęca wpływa na środowisko naturalne i klimat?" - Jarosław Urbański (socjolog i aktywista społeczny związany z ruchem związkowym i anarchistycznym, Poznań)

    17 grudnia 2019 - "Zmiana klimatu, a zasoby wodne - Perspektywa globalna" - prof. Zbigniew Kundzewicz (Zakład Klimatu i Zasobów Wodnych Instytut Środowiska Rolniczego i Leśnego PAN, Poznań)

    7 stycznia 2020 - "Antropocen, kapitałocen, urbanocen... czyli kulturowe wymiary katastrofy klimatycznej" - Franciszek Chwałczyk (Instytut Socjologii UAM)

    14 stycznia 2020 "Niskoemisyjny system elektroenergetyczny - ale jak?" - dr inż. Paweł Gajda (Wydział Energetyki i Paliw AGH)

    21 stycznia 2020 - "Czysta energia w kryzysie - wybrane problemy dekarbonizacji energetyki" - Adam Błażowski (współzałożyciel organizacji ekologicznej FOTA4Climate)

    28 stycznia 2020 - "Koniec świata i problem dalszego ciągu" - prof. Przemysław Czapliński (Instytut Filologii Polskiej UAM)


    Wykład, 30 godzin, semestr zimowy, 3 punkty ECTS

    Termin i miejsce: piętek, godz. 10.00-11.30, Kolegium Heliodora Święcickiego, ul. Grunwaldzka 6, sala 46

    Kod: 31-WY19Z11

    Wykład w dniu 11.10.2019 został odwołany, odbędzie się w innym, uzgodnionym terminie.

    Zajęcia obejmą historię kształtowania się etnomedycyny, obszaru studiów nad pozaakademickimi nurtami terapeutycznymi, europejskimi i pozaeuropejskimi oraz analizę jej współczesnego statusu teoretycznego. Zostaną zaprezentowane perspektywy medyczne, historyczne, antropologiczne i socjologiczne tego obszaru badawczego oraz przykładowe typy badań w tym zakresie.


     Pracownia Pytań Granicznych organizuje  konferencję Nauka w historycznych i współczesnych debatach publicznych: ideologie, lęki, ignorancja" – (Nad)użycia ciała [ludzkiego] jako zasobu. Przeszłość – teraźniejszość – przyszłość,  Poznań, 14 listopada 2019 r., Coll. Minus, ul. Wieniawskiego 1, 61-712 Poznań,  Sala Lubrańskiego.  Serdecznie zapraszamy i prosimy o upowszechnienie tej informacji.

    Program konferencji:

    11.00-11.10 - prof. Tomasz Polak (UAM) – otwarcie konferencji

    Sesja I

     11.10-11.30 - prof.  Paweł Sawiński (UAM), Ciało młodzieńca jako obiekt pożądania w Grecji klasycznej. Kilka uwag na temat "pederastii" greckiej”.

     11.30-11.50 - dr Katarzyna Pękacka – Falkowska (UMP), Ciało ludzkie i nieludzkie jako zasób w badaniach anatomicznych.

     11.50-12.10 - prof. Liliana Wdowiak (PAM),  Wykorzystanie szczątków ludzkich i płynów ustrojowych w lecznictwie ludowym na dawnych ziemiach polskich w dobie zaborów.

    12.10-12.40 - Dyskusja

    12.40-13.00 - Przerwa 

    Sesja II

    13.00-13.20 - prof. Leon Drobnik (UMP), Współczesna medycyna medycyną ludzkiego ciała.

    13.20-13.50 - prof. Wiktor Werner (UAM), Czy żyjemy w epoce zaniku wartości duchowych? Obraz i znaczenie ciała w świetle badań repozytoriów internetowych.

    13.50-14.10 - dr Beata Polak (UAM), Zagrożone ciało. Lęki i ideologizacje w dyskursie antyatomowym w mediach społecznościowych.

    14.10-14.30 - dr Michał Wróblewski (UMK), Cyfrowa aletheia, somatyzacja prawdy i policzalne ja.

    14.30-14.50 - Dyskusja

    14.50-15.00 - Podsumowanie konferencji



    Wykład, 30 godzin, semestr zimowy, 3 punkty ECTS

    Termin i miejsce: co drugi czwartek (począwszy od 10.10.br.), godz. 8.00-11.00, Kolegium Heliodora Święcickiego, ul. Grunwaldzka 6, sala 46

    Kod: 31-WY19Z03

    Zamierzeniem wykładu jest przedstawienie człowieka w odniesieniu do sfer uznawanych przez niego za nadprzyrodzone (sacrum). Pytać będziemy o religijność człowieka (o jego wiarę i niewiarę), domniemane źródła religijności oraz genezę przykładowych toposów, symboli i uniwersalnych wyobrażeń. Punktami odniesienia refleksji dotyczącej historii religii będą m.in. Mezopotamia, Egipt i Anatolia oraz wczesne chrześcijaństwo z jego sporami i podziałami. Kolejną osią wykładu będzie rola kobiety w dziejach religii (kobieta jako kapłanka, religijna mizoginia). Odnosząc się do spostrzeżeń z tego etapu badań pytać będziemy następnie o związki pomiędzy tym, co pozornie „wymarłe” i tym, co uważamy za „nasze” oraz o religijność współczesnego człowieka. Wymiar interdyscyplinarny: religioznawstwo, kulturoznawstwo, literaturoznawstwo, biblistyka, historia, religia, psychologia, socjologia i inne.


    Wykład, 30 godzin, semestr zimowy, 3 punkty ECTS

    Termin i miejsce: co drugi czwartek (począwszy od 10.10.br.), godz. 11.15-14.15, Kolegium Heliodora Święcickiego, ul. Grunwaldzka 6, sala 46

    Kod:  31-WY19Z04

    W ramach wykładu przybliżę słuchaczom wybrane pozycje z historii światowej literatury, które pomimo swej wartości nie zostały należycie docenione, bądź szybko odeszły w zapomnienie. Wskażę przy tym na cenne piśmiennictwo współczesne przyćmione przez „książczyny” z reklamowych billboardów. Szczególną uwagę poświęcę utworom ukazującym kondycję człowieka jako jednostki i jako społeczności, również w aspekcie krytycznym. Wymiar interdyscyplinarny: literaturoznawstwo, historia, religia, etyka, prawo, psychologia, socjologia, pedagogika, pedeutologia i inne.


    Wykład, 30 godzin, semestr zimowy, 3 punkty ECTS

    Termin i miejsce: poniedziałek, godz. 18.00-19.30, Kolegium Heliodora Święcickiego, ul. Grunwaldzka 6, sala 46

    Kod: 31-WK19Z05

    Interdyscyplinarne nawiązanie do myśli Foucaulta i Agambena, a także do pojęcia „maszyn społecznych” jako narzędzia analiz socjologicznych, psychologii społecznej, antropologii, filozofii / filozofii polityki i socjologii.

    Przyjmowane przez nas rozumienie „maszyn społecznych” wychodzi od definicji maszyn fizycznych, poszerzając ją jednak tak, by była w stanie opisywać zjawiska z wielu poziomów rzeczywistości (od fizycznej, przez biologiczną do społecznej). Zabieg taki pozwala uzyskać syntetyczny wgląd w istotne cechy badanego zjawiska. Maszyną jest według tej poszerzonej definicji struktura, która ma dostęp do pewnego zasobu energii i używa jej, by 1’ potwierdzać, wypełniać (treścią) i usprawiedliwiać siebie samą (swój własny projekt), 2’ zapewniać sobie sukces wśród innych maszyn (przy czym sukcesem dla maszyny jest potwierdzanie jej własnego projektu przez przejmowanie zasobów / energii, do których wraz z nią pretendują inne maszyny). W przeniesieniu na rzeczywistość społeczną ujęcie takie pozwala definiować „maszynę społeczną” jako strukturę hierarchicznie grupującą ludzi i przejmującą ich życiową energię, by urzeczywistniać projekt, którym jest przejęcie i kontrolowanie (jak największej części) przestrzeni publicznej.

    Punktem wyjścia będą pytania o mechanizmy psychospołeczne odpowiedzialne za brak autokrytycyzmu i autodyskursywności całych formacji kulturowych / systemów uniwersalnych, a w ich ramach ich poszczególnych uczestników, oraz o możliwość uruchamiania metakrytyki w ramach systemów formalnie autokrytycznych (choćby tylko według ich własnej świadomości). Chodzi w szczególności o zdolność wewnątrzsystemowego / wewnątrzpodmiotowego odnoszenia się do zjawisk stabilizujących własne idee, poglądy i przekonania na groźnym poziomie zastępczego a nie bezpośredniego odniesienia do realnych przypadków ludzkiej egzystencji.




    Wykład z elementami konwersatorium, 30 godzin, semestr zimowy, 5 punktów ECTS

    Termin i miejsce: piątek. godz. 11.45-13-15, Kolegium Heliodora Święcickiego, ul. Grunwaldzka 6, sala 46

    Kod: 31-WK19Z12

    Wykład w dniu 11.10.2019 nie odbędzie się, zostanie zrealizowany w innym, uzgodnionym terminie.

    Wykłady obejmą problematykę losów europejskich elit akademickich XIX- XXI w. na wybranych przykładach w kontekście zachodzących w Europie procesów modernizacyjnych, kulturowych, światopoglądowych i politycznych. Z tej perspektywy ujęte zostaną szanse, zagrożenia i eliminacje kierunków badań i kształtowanie się dyscyplin naukowych. Zajęcie ukażą zewnętrzne wpływy o kulturowym, społecznym i politycznym charakterze na elity akademickie, ich wizje nauki i poszczególnych dyscyplin. A także ograniczenia możliwości ich realizacji. W efekcie owe uwikłania elit akademickich zadecydowały w wysokim stopniu o kierunkach rozwoju nauki europejskiej.




    Wykład z elementami konwersatorium, 45 godzin, semestr zimowy, 5 punktów ECTS

    Termin i miejsce: poniedziałek, godz. 16.00-18.00, DS Jowita, sala A

    Kod: 31-WK19Z06

    W książce „Konsiliencja - jedność wiedzy” (2012 – wydanie polskie) Edward O. Wilson zaproponował ujednolicenie wiedzy w obszarach fizyki, chemii, biologii z włączeniem nauk społecznych i humanistycznych oraz sztuki, mające swoje korzenie w filozoficznych poglądach starożytnych Greków. Idea ta, powszechnie akceptowana w czasach oświecenia, współcześnie odradza się w koncepcjach inter- i transdyscyplinarności. Konsiliencja oznacza poszukiwanie wzajemnych zależności i związków między zjawiskami badanymi w różnych obszarach ontologicznych z wykorzystaniem odmiennych narzędzi badawczych i metodologii. Wykład jest próbą realizacji idei E. O. Wilsona i prezentuje wyniki badań nauk ścisłych, takich jak: matematyka, fizyka, chemia, biologia ewolucyjna, socjobiologia, neuroestetyka, neurobiochemia, nad naturą piękna i percepcją sztuki. Omówiona zostanie koncepcja piękna, jako estetyczna kategoria bytu, której definicja zmieniała się od czasów starożytności do współczesności i nadal stanowi przedmiot intensywnych badań, zarówno w obszarze nauk humanistycznych, jak i ścisłych. By uzyskać pełny wgląd w naturę piękna i percepcji sztuki, należy problem rozpatrzyć interdyscyplinarnie, z uwzględnieniem poglądów filozofów i artystów oraz wyników badań nauk ścisłych wymienionych powyżej. Jako spektakularny przykład można podać zastosowanie matematycznej teorii fraktali Benoit Mandelbrota (1924–2010) w analizie obrazów Mauritsa Cornelisa Eschera (1898–1972) i Jacksona Pollocka (1912–1956). Wyniki badań ujawniły fraktalną charakterystykę obrazów Eschera Circle Limit I, II, III, IV (1958-1959),Heaven and Hell (1960) oraz prawie wszystkich prac Pollocka, których wymiar fraktalny rósł od 1,12 w 1945 roku, do 1,7 w 1952. Wartym podkreślenia jest fakt, że w powyższym przykładzie sztuka wyprzedziła naukę, bowiem obrazy fraktalne powstały przed odkryciem fraktalności przez Mandelbrota w 1975 roku. Z drugiej strony, dopiero nauka pozwoliła zrozumieć (i docenić) fraktalne dzieła artystów. Badania w zakresie neuroestetyki (EEG monitoring) ujawniły również, że percepcja fraktali i obrazów fraktalnych generuje pozytywną reakcję mózgu, co znalazło praktyczne zastosowanie w redukcji stresu pod wpływem obrazów fraktalnych, prezentowanych pacjentom w ramach psychoterapii.

    Aranżacja wykładów jest następująca: wprowadzenie bazowej koncepcji naukowej, a następnie jej zastosowanie w analizie i interpretacji sztuki plus prezentacja multimedialna skorelowanych z nią zagadnień z pogranicza nauki i sztuki. Po wykładzie odbywać się będzie dyskusja w ramach konwersatorium. Czas: 30 h wykładów plus 15 h konwersatorium. Wykład przeznaczony jest zarówno dla przedstawicieli nauk humanistycznych, jak i ścisłych, i nie wymaga wiedzy wstępnej. Stanowi niepowtarzalną okazję do zapoznania się z najważniejszymi teoriami i koncepcjami nauk ścisłych, wyłożonymi w sposób zrozumiały dla humanistów.

    Science and art in the light of consilience idea

    In the book "Consilience. The unity of knowledge "(1998 – English edition) Edward O. Wilson proposed a unified theory of knowledge in disciplines that range from physics to chemistry and biology, including the social sciences, art and the humanities, having its roots in the philosophical views of ancient Greeks. This idea, widely accepted in the days of the Enlightenment, is nowadays being revived in the concepts of inter- and transdisciplinary. Consilience is a search for mutual dependencies and relationships between phenomena studied by specialists from various areas of knowledge using different research tools. The lecture is an attempt to implement the idea of consilience and presents the results of studies of exact sciences such as mathematics, physics, chemistry, evolutionary biology, sociobiology, neuroscience, neurobiology, on perception of beauty and art. In particular, the concept of beauty will be discussed as the aesthetic category of being, the definition of which has changed from antiquity to the present and continues to be a subject of intensive research, both in the field of art as well as exact sciences. To gain a full insight into the nature of art and beauty, the problem should be considered interdisciplinary, taking into account the views of philosophers, artists as well as the results of investigations of the sciences mentioned above. A spectacular example is the use of mathematical fractal theory developed by Benoit Mandelbrot (1924-2010) in the analysis of Maurits Cornelis Escher (1898-1972) and Jackson Pollock (1912-1952) works. The results of the study revealed the fractal characteristics of the Escher’s paintings Circle Limit I, II, III,IV (1958-1959) and Heaven and Hell (1960) as well as almost all Pollocka works, whose fractal dimension increased from 1,12 in 1945 to 1,75 in 1952. It is noteworthy that in the above example, art overtook science, since Escher’s and Pollock fractal paintings were created before Mandelbrot's discovery of fractals in 1975. On the other hand, science (mathematics) allowed it to understand (and appreciate) the fractal works of artists, whereas EEG monitoring revealed that the perception of both fractals and fractal paintings generates a positive brain response, which has been found to be useful in reducing stress under fractal images presented to patients during psychotherapy.

    Arrangement of the lectures is as follows: first a basis of scientific concept is introduced and then it is applied in analysis and interpretation of the art works demonstrated in the form of multimedia presentation. After the lecture, we discuss within the seminar the matters analyzed. The lecture is intended for both humanists as well as scientists and requires no pre-knowledge in the field of concepts considered. It is a unique opportunity to learn about the most important theories and concepts of exact sciences, presented in a way understandable to humanists.


    Wykład, 30 godzin, semestr zimowy, 3 punkty ECTS

    Termin i miejsce: co drugi czwartek (począwszy od 10.10.br.), godz. 14.30-17.30, Kolegium Heliodora Święcickiego, ul. Grunwaldzka 6, sala 46

    Kod: 31-WY19Z07

    W twórczości człowieka odbija się jego świat – rzeczywisty, zamierzony bądź idealny. Podczas wykładu analizie poddam przykłady literackie i filmowe wyrosłe na bazie doświadczeń prawników oraz wynikające ze szczególnego zainteresowania praktykowaniem prawa. Interesować nas będą kwestie związane z karierą prawnika, dylematami etycznymi (o ile takie przeżywa), zderzeniem spójnej teorii i wzniosłych ideałów z praktyką i brutalnością rzeczywistości sądowej. Uwagę poświęcimy także na artystyczny przekaz procesów sądowych. Moje zainteresowania obracają się głównie wokół pisarzy-prawników ze Stanów Zjednoczonych i Skandynawii. Wymiar interdyscyplinarny: literaturoznawstwo, historia, prawo, socjologia i inne.




    Konferencja – uczestnictwo studentów i doktorantów odpowiada 30 godzinom zajęć, semestr zimowy, 3 punkty ECTS

    Termin i miejsce: 14 i 15 października 2019, Centrum Kongresowo-Dydaktyczne Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, ul. Przybyszewskiego 37a

    Kod: 31-SW19Z08

    Zróżnicowanie kulturowe przybiera wiele postaci, można je analizować a kategoriach nakazów religijnych, codziennych praktyk czy w perspektywie historycznej. Każdy ze sposobów rozumienia różnic kulturowych znajduje jednak swoje bezpośrednie przełożenie na to, jak ludzie traktują zwierzęta nie-ludzkie. Kultura definiuje ogólny stosunek do zwierząt sankcjonując realizowany przez człowieka porządek świata: antropocentryczny (jak w przypadku kultur Zachodu) czy nieatropocentryczny (jak w przypadku buddyzmu czy hinduizmu, kierującego się zasadą ahinsy- niekrzywdzenia żywych stworzeń).

    Ta główna oś określa, jak względem zwierząt poza ludzkich orientuje się sam człowiek. Ale poza głównymi tymi wytycznymi, istnieje mnóstwo różnych drobniejszych reguł kulturowych, określających: jakie zwierzęta są nieczyste i co ta nieczystość w praktyce oznacza; jakie zwierzęta są uznawane za cenne i co one symbolizują; jakie atrybuty zwierzętom są przypisywane. Czy się je leczy, czy konsumuje, czy są uznawane za towarzyszy życia, członków rodziny czy jedynie za narzędzia, pozwalające na osiągnięcie konkretnych celów. O zwierzętach w różnych kulturach inaczej się mówi i myśli, wierzy się w ich moc i ponadprzeciętne zdolności. Inaczej realizuje się codzienne praktyki: leczenie, chów, hodowlę, ubój, konsumpcję. To co dla jednej kultury jest oczywiste i powszechne, w innej jest całkowicie niedopuszczalne i rodzi kontrowersje i moralne sprzeciwy. Są też jednak takie rodzaje relacji ludzko-nie-ludzkich, które są podobne i wydaje się, że mają wymiar uniwersalny.

    Ludzie i zwierzęta nie-ludzkie towarzyszą sobie od tysięcy lat, jednak ta współobecność przybiera różne postaci i formy, uzależnione od specyfiki kulturowej danego regionu. To ludzie definiują kształt relacji z innymi gatunkami, głownie poprzez to, jaką sami prowadzą aktywność. W czasie czwartej już, ogólnopolskiej naukowej konferencji z cyklu „Praktyki wobec zwierząt w XXI wieku” chcemy przedyskutować znaczenie różnic kulturowych na traktowanie zwierząt.

    Udział w zajęciach polega na wysłuchaniu referatów w trakcie dwudniowej konferencji 14 i 15 października 2019 (www.praktykiwobeczwierzat.pl). Efektem zajęć ma być pogłębienie empatii w stosunku do zwierząt oraz świadomości na temat tego jak człowiek poprzez kulturowe narzędzia nadaje znaczenia, role i funkcje innym gatunkom.

    Uwaga: Osoby, uprawnione do napisania eseju zaliczeniowego to te, które uczestniczyły w konferencji przynajmniej 75% czasu. Prosimy o przesłanie na adres email mamzer@amu.edu.pl 5-cio stronicowego eseju + spisu literatury (Times New Roman 12, półtorej linii odstępu) do dnia 30 listopada. Esej powinien dotyczyć jednego z następujących wystąpień (wystąpienie ma być punktem wyjścia do dalszych rozważań własnych):

    „Zwierzęta w społeczeństwie japońskim…”,

    „Byków wołanie o życie”,

    „Społeczne postrzeganie dobrostanu zwierząt w niektórych państwach”,

    „Systemy utrzymania świń”.


    Wykład z elementami konwersatorium, 30 godzin, semestr zimowy, 5 punktów ECTS

    Termin i miejsce: środa. godz. 10.00-11.30, Kolegium Heliodora Święcickiego, ul. Grunwaldzka 6, sala 46

    Kod: 31-WK19Z09

    Cykl zajęć wprowadzających uczestników w metody krytycznej egzegezy biblijnej.

    Zajęcia poświęcone będą rozwojowi metod egzegetycznych w ciągu ostatniego stulecia – z szczególnym uwzględnieniem rozwoju egzegezy historyczno-krytycznej w połowie XX wieku. Przyjrzymy się także kontrowersjom teologicznym i kościelnym związanym z wynikami historyczno-krytycznych badań nad Biblią – w szczególności nad Nowym Testamentem.


    Wykład, 30 godzin, semestr zimowy, 3 punkty ECTS

    Termin i miejsce: środa, godz. 17.00-18.30, Kolegium Heliodora Święcickiego, ul. Grunwaldzka 6, sala 46

    Kod: 31-KO19Z02

    Konwersatorium równoległe do serii wykładów pod tym samym tytułem, poświęcone problematyce zmian klimatu i ich przewidywanych skutków cywilizacyjnych, w tym w szczególności gospodarczych, politycznych i społecznych.

    W ramach zajęć będziemy analizowali raporty badawcze (w tym raporty organizacji międzynarodowych) dotyczące zmian klimatycznych i związanych z nimi zagrożeń oraz przykłady skutecznych i nieskutecznych działań politycznych i społecznych podejmowanych w odniesieniu do tych raportów. Przeanalizujemy również rodzaje dyskursów klimatycznych w mediach społecznościowych, ze zwróceniem szczególnej uwagi na postawy mentalne – indywidualne i zbiorowe (wyparcia, odbicia, przekierowania, projekcje).




    Wykład z elementami konwersatorium, 30 godzin, semestr zimowy, 5 punktów ECTS

    Termin i miejsce: poniedziałek, godz. 11.00-12.30, Kolegium Heliodora Święcickiego, ul. Grunwaldzka 6, sala 46

    Kod: 31-WK19Z10

    Pierwszy z dwu (niezależnych) cykli zajęć poświęconych problematyce fantazmatyzacji świadomości i aktywności zbiorowej.

    Przedmiotem uwagi w ramach tych zajęć będzie zjawisko tożsamościowego zamknięcia formacji politycznych, które sprawia, że ich zwolennicy zachowują się w stosunku do konkurencyjnych projektów politycznych podobnie, jak fanatycy religijni w stosunku do innych formacji religijnych. Będziemy analizowali w szczególności sposoby takiego „domykania” światopoglądów politycznych, by mogły one udzielać odpowiedzi na krytyki i wątpliwości zgłaszane spoza nich. Przeprowadzimy analogie między świadomością i psychologią sekt religijnych (zwłaszcza fundamentalistycznych), a świadomością i psychologią samopotwierdzających się projektów politycznych.