Zajęcia oferowane przez PPG UAM mają status ogólnouniwersyteckich przedmiotów fakultatywnych i adresowane są do studentów/tek i doktorantów/tek ze wszystkich wydziałów UAM a także innych uczelni. Za udział w zajęciach uczestnicy otrzymują określoną ilość punktów ECTS.

REJESTRACJA NA ZAJĘCIA JEST MOŻLIWA BEZPOŚREDNIO Z PAŃSTWA KONT W SYSTEMIE USOS.  

ZAJĘCIA PROPONOWANE PRZEZ PRACOWNIĘ PYTAŃ GRANICZNYCH SĄ DOSTĘPNE DLA WSZYSTKICH ZAINTERESOWANYCH I BEZPŁATNE - WBREW POWTARZANYM OPINIOM O OPŁATACH ZA TE ZAJĘCIA.

Informacje szczegółowe można uzyskać klikając na tytuł zajęć z lewej strony - należy się następnie zalogować jako gość. W przypadku pytań lub wątpliwości prosimy o kontakt na adres mailowy:  ppguam@amu.edu.pl


    Dostępne kursy

    Seria wykładów interdyscyplinarnych, semestr letni, 30 godzin, 3 punkty ECTS

    Termin i miejsce: wtorek, godz. 18.45-20.15, Collegium Maius, Sala Śniadeckich. 

    Kod: 31-SW18L01

    Seria wykładów interdyscyplinarnych poświęcona formułom i kulturom władzy w obszarach sytuowanych zazwyczaj poza ściśle pojmowaną polityką i walką o władzę.

    Przedstawicielom różnych dyscyplin (badaczom systemów społecznych, socjologom, historykom, wiedzy, psychologom społecznym, religioznawcom, teoretykom sztuki oraz filozofom, teologom i artystom) zadamy pytania o ich rozumienie źródeł, rozwoju i upadku władzy religijnej, władzy artystów i władzy ludzi nauki; o zyskiwanie i przejmowanie władzy w tych dziedzinach przez dysydentów, a także przez ludzi cynicznie wykorzystujących ideologie czy narzędzia instytucjonalne.

    Religia: władza założycieli, proroków, przywódców, w tym głów społeczności religijnych i przywódców sekt; władza doktryn i ideologii, władza religijnych instancji i instytucji kontrolnych; władza stróżów moralności; kontrkultury religijne.

    Sztuka: Władza artystów? Władza pieniędzy? Władza akademii? Władza kanonów i dystynkcji gustu; sztuka „wysoka” i sztuka „niska”; ciągłości i zerwania w historii sztuki. Porównanie kultur władzy w sztuce Europy/Zachodu, Afryki, Bliskiego i Dalekiego Wschodu, Ameryki przedkolumbijskiej. Sztuka kontrkulturowa. Religia i sztuka – relacje władzy.

    Nauka: władza koryfeuszy i twórców szkół, władza ekspertów, władza recenzentów, władza urzędników i administratorów nauki. Władza systemów finansowania nauki. Udane i nieudane historie naukowych dysydentów. Władza naukowych oszustów i hochsztaplerów. Nauka i sztuka oraz religia i nauka – relacje władzy.

    6 marca 2018 - "Postaci władzy" - prof. Tomasz Polak (Pracownia Pytań Granicznych UAM)

    13 marca 2018 "Kultury władzy w nauce" - prof. Jaromir Jeszke  (Pracownia Pytań Granicznych UAM)

    20 marca 2018 - "Fantazmatyzacja struktur władzy w chrześcijaństwie" - prof. Tomasz Polak (Pracownia Pytań Granicznych UAM)

    27 marca 2018 - "Władza religijnych szaleńców" - dr Beata Anna Polak (Pracownia Pytań Granicznych UAM)

    10 kwietnia 2018 - "Dlaczego powinniśmy wątpić w wątpliwości i być sceptyczni wobec sceptycyzmu? Nieoczywiste związki nauki, ekonomii i polityki" - dr hab. Andrzej W. Nowak  (Instytut Filozofii UAM i Pracownia Pytań Granicznych)

    17 kwietnia 2018 - "Jak zarządzać chrześcijaństwem? Od Kościołów tradycyjnych po nowe ruchy religijne chrześcijańskiej proweniencji" - prof. Zbigniew Pasek (Wydział Humanistyczny AGH Kraków)

    24 kwietnia 2018 - "O sterowaniu kościelną nawą. Vaticanum II z perspektywy socjologicznej teorii ewolucji religii" - dr hab. Kamil Kaczmarek (Instytut Socjologii UAM)

    8 maja 2018 - "(Anty)strukturalność sztuki współczesnej w czasach późnego kapitalizmu" - prof. Paweł Możdżyński (Instytut Stosowanych Nauk Społecznych UW)

    15 maja 2018 - "Władza "mód" w humanistyce" - dr Rafał Ilnicki (Instytut Kulturoznawstwa i Pracownia Pytań Granicznych UAM)

    22 maja 2018 - "O praktykach artwashingu oraz kulturze i sztuce jako narzędziu penalizacji biedy i gentryfikacji" - prof. Rafał Jakubowicz (Uniwersytet Artystyczny w Poznaniu)

    Rafał Jakubowicz w wykładzie pt. O praktykach artwashingu oraz kulturze i sztuce jako narzędziu penalizacji biedy i gentryfikacji podejmuje problem tzw. artwashingu jako PR-owej strategii wybielania wizerunku (na przykładzie m. in. działalności Griffin Art Space i Street Art by Fenix) oraz projektów artystycznych, które są inicjowane w celu zmiany charakteru „rewitalizowanych” dzielnic, czyli ich „uszlachetniania”. Sztuka może być narzędziem krytyki społecznej, ale zdecydowanie częściej bywa niestety wykorzystywana jako narzędzie wspierające projekty gentryfikacyjne. Autor wyjdzie od krytyki KontenerArtu działającego od 2010 roku na poznańskim Chwaliszewie (odwołując się do artykułu napisanego wspólnie z Mikołajem Iwańskim), a następnie opisze procesy turystyfikacji oraz supergentryfikacji, które zaszły w ostatnich latach w dzielnicy Śródka. Na przykładzie dyskusji toczących się w Szczecinie, gdzie miejscowa radna i kandydatka na prezydenta postulowała wykorzystanie kultury w celu pozbycia się z centrum tzw. „patologii”, Jakubowicz odniesie się do problemu wzmagania klasistowskiej, represyjnej polityki bezpieczeństwa oraz penalizacji biedy (osiedla kontenerowe jako nowy standard budownictwa socjalnego). Przywołując akcję Hanny Gill-Piątek, która była prowokacyjną odpowiedzią na postulaty szczecińskiej radnej, autor pokaże jak artysta może – przy pomocy narzędzi jakie oferuje sztuka – skutecznie przeciwstawić się antyspołecznej polityce mieszkaniowej. Na przykładzie medialnych wypowiedzi inicjatorów Otwartej Strefy Kultury na poznańskim Łazarzu oraz działającej głównie w tej właśnie dzielnicy Fundacji Kochania Poznania, autor podda analizie język, jakim posługują się artyści, animatorzy kultury i zarazem gentryfikatorzy, a także pozujący na społeczników czyściciele kamienic. Jakubowicz przyjrzy się także zjawisku wykorzystywania sztuki przez deweloperów, w celu zwiększenia atrakcyjności przygotowanej przez nich oferty wśród wymagających klientów. Na koniec Jakubowicz skoncentruje się na swoistej wspólnocie interesów, łączącej różne grupy interesu – urzędników, deweloperów, kamieniczników, czyścicieli kamienic oraz artystów.

    Wykład powstał w związku z realizacją tematu badawczego pt. Interwencja socjologiczna w kontekście sztuki współczesnej, finansowanego ze środków na utrzymanie potencjału badawczego w ramach działalności statutowej Wydziału Edukacji Artystycznej i Kuratorstwa Uniwersytetu Artystycznego w Poznaniu (dotacja na 2017 rok).

    Rafał Jakubowicz (ur. 1974). Absolwent Wydziału Wychowania Plastycznego oraz Wydziału Malarstwa Grafiki i Rzeźby Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu, a także Wydziału Neofilologii (specjalność hebraistyka) Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza. Zatrudniony na stanowisku profesora nadzwyczajnego w Uniwersytecie Artystycznym w Poznaniu, gdzie na Wydziale Edukacji Artystycznej prowadzi Pracownię Sztuki w Przestrzeni Społecznej. Wspólnie z Katarzyną Czarnotą oraz Zofią Małkowicz z Instytutu Socjologii UAM, we współpracy z Pracownią Pytań Granicznych UAM, prowadzi konserwatorium/warsztat, pt. Sztuka jako narzędzie krytyki społecznej. Rola artysty w procesie gentryfikacji. W ramach projektu w roku akademickim 2016/2017 wykłady przeprowadzili: Jarosław Urbański, Dorota Grobelna, Piotr Bujak, prof. Marek Krajewski, Łukasz Surowiec, Stanisław Ruksza, Tomasz Fudala, Mikołaj  Iwański i Aneta Szyłak, dr Rafał Czekaj i Szymon Pietrasiewicz. A w roku akademickim 2017/2018: Jarosław Urbański, dr Piotr Juskowiak, dr Łukasz Drozda, Maria Burza i Antek Wiersztort oraz dr Jacek Drozda. Zeszłoroczny projekt zakończył się wystawą w poznańskiej Galerii Tak, pt. Trzeba powiedzieć! Z archiwum społecznego gentryfikacji. 28 maja 2018 roku o godz. 18.00 w Galerii Tak (ul. Mielżyńskiego 27/29) odbędzie się druga odsłona podsumowującej warsztaty wystawy.

    29 maja 2018 - "Historia kina - Władza (film + dyskusja)" - prowadzi prof. Tomasz Polak (Pracownia Pytań Granicznych UAM)

    5 czerwca 2018 "Władza recenzentów" - prof. Tomasz Polak (Pracownia Pytań Granicznych UAM)

    12 czerwca 2018 - "Duchowni wobec Władzy i Władza wobec Duchownych - spojrzenie historyka" - Mateusz Szłapka (Instytut Historii UAM)


    Seria wykładów interdyscyplinarnych, semestr letni, 30 godzin, 3 punkty ECTS

    Termin i miejsce: czwartek, godz. 18.45-20.15, Collegium Maius, Sala Śniadeckich. 

    Uwaga: pierwszy wykład 1 marca

    Kod: 31-SW18L02

    Celem cyklu będzie przyjrzenie się historycznej oraz współczesnej polskiej rzeczywistości przez pryzmat kategorii półperyferyjności. Idea cyklu wyrasta z obserwacji, iż kategoria ta stanowi użyteczne narzędzie, które pozwala uchwycić i wyjaśnić polityczną, ekonomiczną i kulturową kondycję polskiego społeczeństwa. Półperyferyjność będzie nas interesowała zarówno jako miejsce w globalnej strukturze ekonomicznej (kapitalistycznym „systemie-świecie” - zgodnie z terminologią Immanuela Wallersteina), jak i symboliczne usytuowanie względem tego, co w pełni „europejskie” czy „zachodnie” (a więc reprezentujące wyobrażone, choć być może już nie faktyczne, centrum wspomnianej struktury). W trakcie zajęć postaramy się odpowiedzieć na pytanie o to, w jakim sensie półperyferyjny charakter Polski wyznacza dostępne naszemu krajowi ścieżki rozwoju oraz warunkuje działania instytucji i stawiane przez nie cele, jak wpływa na kształt tożsamości i rozumienie historii, jak kształtuje indywidualne biografie oraz kolektywne doświadczenie poszczególnych grup społecznych a także w jaki sposób strukturyzuje najważniejsze konflikty społeczne i polityczne oraz ich kulturowe reprezentacje.


    HARMONOGRAM WYKŁADÓW

    1 marca - dr hab. Andrzej W. Nowak (IF UAM)

    Tajemnicze zniknięcie Drugiego Świata. O trudnym losie półperyferii

    8 marca - prof. Przemysław Czapliński (IFP UAM)

    Wymyk. Polska literatura przełomu XX i XXI wieku jako projekt wyjścia z pułapki półperyferyjności

    15 marca - prof. Michał Buchowski (IEiAK UAM)

    Neoliberalny postsocjalizm jako przypadek półperyferyjności: perspektywa antropologii społecznej

    22 marca - prof. UW Tomasz Zarycki (ISS UW)

    Elity półperyferii. Krytyczne spojrzenie na genezę i konteksty funkcjonowania inteligencji polskiej

    5 kwietnia - dr Kacper Pobłocki (UW)

    Warszaffka: przestrzeń, klasy i miejsce Polski na mapie globalnej reORIENTacji

    12 kwietnia - Jarosław Urbański

    Peryferyjne zasoby i rynki pracy

    19 kwietnia - dr Sylwia Urbańska (IS UW)

    Rewolucja na półperyferiach? Migracyjne zmagania z wzorcami płci w klasie ludowej

    26 kwietnia - dr Jan Wasiewicz (UAP)

    Kompleks polski, kompleks chłopski 

    10 maja - wykład odwołany z powodu godzin rektorskich

    17 maja - dr Beata Anna Polak (PPG UAM)

    Przedmurze czy peryferie? Polskie mesjanizmy i polska teologia narodu

    24 maja - dr Anna Sosnowska-Jordanovska (OSA UW)

    Polscy migranci w Nowym Jorku jako agenci półperyferyjności

    7 czerwca - dr hab. Jan Sowa

    Kapitalistyczna demodernizacja - peryferia jako perwersyjna awangarda w czasach zmurszałego neoliberalizmu

    14 czerwca - dr Magda Szcześniak (IKP UW)

    Polska klasa średnia - między podróbką a oryginałem

    21 czerwca - dr Błażej Warkocki (IFP UAM)

    Gombrowicz, literatura mniejsza, półperyferie



    Konwersatorium, semestr letni, 30 godzin, 4 punkty ECTS

    Termin i miejsce: czwartek, godz. 16.30-18.00, Collegium Chemicum, ul. Grunwaldzka 6, sala 101

    Kod: 31-KO18L03

    Uwaga: pierwsze zajęcia 1 marca br.

    Film „To tylko zwierzęta” jest swego rodzaju manifestem nowej fali ruchu proanimalistycznego w Polsce. Jego premiera przypadała na 2012 r. Zaczyna się niezwykle sugestywnie. Z lotu ptaka widzimy przeciętne osiedle mieszkalne, w dole dostrzegamy sylwetki ludzi, dachy domów i samochodów, bawiące się na boisku dzieci. Potem kadr przesuwa się wzdłuż malowniczych pól uprawnych, na których zauważamy pracujące maszyny rolnicze. W świetle zachodzącego słońca objawia nam się sielski pejzaż, do momentu gdy – ukryty za horyzontem – wyłania się obraz szeregu barakowych zabudowań, a muzyka zaczyna brzmieć coraz bardziej agresywnie. Kiedy rzędy zabudowań farmy wypełnia cały kadry, orientujemy się, ze znaleźliśmy w innym świecie – codziennego cierpienia i śmierci. Współegzystuje on z naszym, przeczuwamy jego istnienie, ale go tak naprawdę nie dostrzegamy. Nie dochodzą do nas stamtąd żadne głosy.

    Przez ostatnich 25 lat, każdego roku ubijało się w Polsce od 15 do nawet 25 milionów świń, miliard kurczaków, kilka milionów krów, byków i cieląt oraz niezliczone ilości innych zwierząt: koni, królików, owiec, kaczek, gęsi, norek, kóz, karpi, dzików, saren, kuropatw, zajęcy czy jeleni. Polska stała się jednym z największych producentów i eksporterów mięsa w Europie. Wytwarzanie mięsa, skór, futer i innych produktów pochodzenia zwierzęcego odbywa się w różnej wielkości przedsiębiorstwach: gospodarstwach, fermach, ubojniach, zakładach przetwórczych, laboratoriach. To gigantyczny przemysł. Obroty samego rynku mięsnego (wraz z rybnym) szacuje się na 63 mld. złotych rocznie. To trzy razy tyle, co łączna wartość wydobycia węgla kamiennego i brunatnego.

    Jednocześnie realia przemysłowej czy gospodarskiej hodowli zwierząt dramatycznie odbiegają od tego, co możemy przelotnie zobaczyć w telewizyjnych programach rolniczych. Zdrowo wyglądające krowy na tle łąki usianej stokrotkami lub sterylne, przypominające laboratoria pomieszczenia chlewni to mit. Przemysł mięsny jest koszmarem nie tylko dla zwierząt, ale także pracujących dla niego ludzi, dziś głównie imigrantek i imigrantów zza wschodniej granicy Polski.

    Wykłady:

    Czy człowiek był od zawsze mięsożercą? Antropologiczny i historyczny mit „człowieka-łowcy”.

    Antagonizm gatunkowy w kapitalizmie.

    Przestrzenna koncentracja produkcji zwierzęcej i protesty społeczne.

    Pogoń za futrem. Historyczne i ekonomiczne uwarunkowania produkcji futrzarskiej.

    W kieracie ubojni. Zwierzęta i ludzie w przemyśle mięsnym.

    Łowiectwo. Tradycja czy biznes?

    Uwarunkowania konsumpcji mięsa w Polsce i na świecie.

    Ruch proanimalistyczny w Polsce.

    Dodatkowe tematy, o których opowiedzą zaproszeni goście:

    Romowie a sprawa psów.

    Schronisko dla zwierząt.

    Basta Inicjatywa na Rzecz Zwierząt - case Witkowa.

    Blokada polowań.

    Eksperymenty na zwierzętach.

    Wykład, semestr letni, 30 godzin, 3 punkty ECTS

    Termin i miejsce: sobota, godz. 10.00-11.30, Collegium Chemicum, ul. Grunwaldzka 6, sala 10

    pierwszy wykład: 3 marca

    Kod: 31-WY18L04

    Płaszczyzna graniczna: teoria i praktyka prawa, filozofia, psychologia społeczna, socjologia.

    Cel podstawowy: poszukiwanie odpowiedzi na pytanie, komu dziś potrzebne są zasady prawa? Jaka jest ich realna rola w kształtowaniu naszego świata.


    Wykład, semestr letni, 30 godzin, 3 punkty ECTS

    Termin i miejsce: sobota, godz. 11.30-13.00, Collegium Chemicum, ul. Grunwaldzka 6, sala 101

    pierwszy wykład: 3 marca

    Kod: 31-WY18L05

    By funkcjonować wspólnie, powołujemy do istnienia państwo, stanowimy prawo, tworzymy instytucje. Jak jednak wygląda sytuacja konkretnego człowieka (tzw. jednostki) w zderzeniu z tą machiną, która powstała dla jego dobra? Kto tak naprawdę komu służy? Dlaczego istnieje napięcie pomiędzy prawem a sprawiedliwością? Czy sąd wymierza sprawiedliwość? Dlaczego władza to „oni”? Skąd bierze się wiara w to, że władza może coś „dać” obywatelom?


    Wykład, semestr letni, 30 godzin, 3 punkty ECTS

    Termin i miejsce: sobota, godz. 13.15-14.45 (studia stacjonarne), 15.00-16.30 (studia niestacjonarne) Collegium Chemicum, ul. Grunwaldzka 6, sala 101

    pierwszy wykład: 3 marca

    Kod: 31-WY18L06 i 31-WY18L06Z

    Czy człowiek udaje, że jest wolny, czy naprawdę tak myśli? Co obecnie programuje człowieka, by „działał” jak należy? „Wolny” człowiek a socjotechnika, manipulacja, „post-prawda”. Siła symboli, wierzeń i nawyków. Substytuty myślenia: schematy, stereotypy i „mądrości ludowe”. Czy coś ode mnie zależy? Jestem wolny – czyli jaki?


    Konwersatorium, semestr zimowy, 30 godzin, 4 punkty ECTS

    Termin i miejsce: czwartek, godz. 11.15-14.30 (z przerwą) - terminy zajęć:22.02, 8.03, 22.03, 5.04, 19.04, 10.05, 24.05, 7.06, 21.06, 28.06, Collegium Chemicum, ul. Grunwaldzka 6, sala 101

    Kod: 31-KO18L19

    Zajęcia poświęcone są postrzeganiu i uwalnianiu postrzegania od różnych uwarunkowań. Istotnym aspektem zajęć jest wymiar somatyczny widzenia oraz praktyczny wymiar wiedzy. Somatyczny wymiar widzenia przywraca wzrok ciału i ujmuje postrzeganie wewnątrz jego całości (nie na pozycji faworyzowanej przez kulturę, która uznaje wzrok za pierwszy ze zmysłów, a przez to przynależny głównie sferze myślowej). Praktyczny wymiar zajęć związany jest z zanegowaniem biernej roli widza (spektaklu) na rzecz roli świadomego i twórczego użytkownika zdobywanej wiedzy. Praktyczność dotyczy także warsztatowej i konwersatoryjnej formy zajęć, uzupełnionych elementami wykładu. W ramach części warsztatowej zostaną zaproponowane różnorodne w pełni autorskie ćwiczenia nakierowane na usprawnianie percepcji wzrokowej i wyzwalanie oka spod jarzma widzialności. W ramach wykładów i konwersatoriów zostanie podjęta refleksja nad tekstami kultury. Od tekstów teoretycznych skupionych wokół takich tematów jak: uwaga (Jonathan Crary), myślenie wzrokowe (Rudolf Arnheim, Władysław Strzemiński), taktyki wizualne (Michel de Certeau), widzenie -odczuwanie architektury (Juhani Pallasmaa, Steen Eiler Rasmussen), percepcja cielesna (Hans Bellmer), twarz (Hans Belting, Anna Szyjkowska-Piotrowska), mechanizacja oka (Dziga Wiertow) . Przez krytyczne uczestnictwo w świecie reklamy i przestrzeni miejskiej jako tekście (John Berger, Richard Sennett). Po lekturę tekstu jako obrazu (Stefan Themerson, Gustaw Flaubert, poezja konkretna) . Istotnym elementem „Praktyk widzenia” jest dziennik prowadzony przez uczestników zajęć. Stworzenie dziennika wiąże się z powołaniem do życia języka możliwie najwierniej oddającego wrażenia percepcyjne. Planowanym rezultatem zajęć jest stworzenie autorskiej książki poświęconej w/w zagadnieniom.

    Konwersatorium, semestr letni, 30 godzin, 4 punkty ECTS

    Termin i miejsce: środa, godz. 18.45-20.15, Collegium Chemicum, ul. Grunwaldzka 6, sala 101

    Kod: 31-WY18L07

    Uwaga: pierwsze zajęcia 28 lutego br.


    Konwersatorium równoległe do serii wykładów pod tym samym tytułem. Będziemy czytali i analizowali teksty poświęcone formułom i kulturom (a także kontrkulturom) władzy religijnej, władzy artystów i sztuki oraz władzy nad sztuką, a także dynamice i roli władzy w nauce.

    Zajmiemy się rozumieniem źródeł, rozwoju i upadku władzy religijnej, władzy artystów i władzy ludzi nauki; zyskiwaniem i przejmowaniem władzy w tych dziedzinach przez dysydentów, a także przez ludzi cynicznie wykorzystujących ideologie czy narzędzia instytucjonalne.

    • Religia: władza założycieli, proroków, przywódców, w tym głów społeczności religijnych i przywódców sekt; władza doktryn i ideologii, władza religijnych instancji i instytucji kontrolnych; władza stróżów moralności; kontrkultury religijne.

    • Sztuka: Władza artystów? Władza pieniędzy? Władza akademii? Władza kanonów i dystynkcji gustu; sztuka „wysoka” i sztuka „niska”; ciągłości i zerwania w historii sztuki. Porównanie kultur władzy w sztuce Europy/Zachodu, Afryki, Bliskiego i Dalekiego Wschodu, Ameryki przedkolumbijskiej. Sztuka kontrkulturowa. Religia i sztuka – relacje władzy.

    • Nauka: władza koryfeuszy i twórców szkół, władza ekspertów, władza recenzentów, władza urzędników i administratorów nauki. Władza systemów finansowania nauki. Udane i nieudane historie naukowych dysydentów. Władza naukowych oszustów i hochsztaplerów. Nauka i sztuka oraz religia i nauka – relacje władzy.



    Wykład, semestr zimowy, 30 godzin, 3 punkty ECTS

    Termin i miejsce: piątek, godz. 11.30-13.00, Collegium Novum, sala 416

    Kod: 31-WY18L08

    Dobiegającą końca drugą dekadę XXI wieku można uznać za dostatecznie wyraźną umowną cezurę, aby pokusić się o wstępny bilans literackiego otwarcia. W pierwszych latach nowego wieku odchodzi wielu wpływowych twórców, starzy mistrzowie już to nie przestają pisać, już to dokonują spektakularnych aktów złamania pióra, współcześni klasycy zdają się dosięgać doraźnych wyżyn swojej twórczości, nieodmiennie pojawiają się także intrygujący kontynuatorzy i innowatorzy. Proponowane zajęcia komparatystyczne będą kolejną już próbą rozpoznania i omówienia wybranych tendencji i tematów najnowszej literatury światowej – jak reaguje ona na zachodzące wokół nas zmiany, na wszechobecność nowych mediów, jakiego rodzaju impulsy zdaje się absorbować z przestrzeni filmowej czy growej? – oraz zastanowienia się, czy i pod jakimi warunkami tego rodzaju przedsięwzięcie jest w ogóle możliwe. Poprzez mikrologiczną analizę wybranych lektur będziemy starali się wykreślić prowizoryczny, konturowy makrodiagram literackich przemian współczesności.

    Wykład z elementami konwersatorium, semestr letni, 30 godzin, 4 punkty ECTS

    Termin i miejsce: środa, godz. 9.45-11.15, Collegium Chemicum, ul. Grunwaldzka 6, sala 101

    Kod: 31-WY18L09

    Uwaga: pierwsze zajęcia 28 lutego br.


    Założeniem współczesnych badań nad fenomenem Jezusa, ukształtowanego wokół niego religijnego ruchu i początków instytucjonalnego chrześcijaństwa jest, że należy obejrzeć i opisać wszystko, co obejrzeć i opisać możemy w interesującym nas polu czasowym, geograficznym, społecznym i kulturowym – pracując wielo-metodowo i wielo- lub wręcz transdyscyplinarnie. Część wykładowa zajęć stanowić będzie wprowadzenie w metody i wyniki tego rodzaju badań z ostatnich trzech dziesięcioleci. W części konwersatoryjnej przeprowadzimy przykładowe analizy materiału historycznego, archeologicznego i tekstowego metodami wymienionych w tytule zajęć dyscyplin.


    Konwersatorium, semestr letni, 30 godzin, 4 punkty ECTS

    Termin i miejsce: wtorek, godz. 17.00-18.30, Collegium Chemicum, ul. Grunwaldzka 6, sala 101

    Kod: 31-WY17Z08

    Zajęcia będą próbą interdyscyplinarnej – wykorzystującej dorobek filozofii polityki, etyki, ekonomii, teorii wyboru publicznego, teorii gier, biologii, historiografii czy teorii zarządzania – analizy instytucji państwa. Gdy pojawia się jakiś problem społeczny, oczekujemy, że państwo „coś z tym zrobi”. Traktujemy państwo jako narzędzie, które pozwala społeczeństwu realizować określone cele (pomóc potrzebującym, stymulować gospodarkę, zadbać o relacje społeczne). Takie spojrzenie na państwo ignoruje jednakże fundamentalny problem: w jaki sposób instytucja, która powołana została do zarządzania społeczeństwem za pomocą przymusu, może być przez to społeczeństwo efektywnie kontrolowana? Państwo nie jest biernym, bezwolnym narzędziem w rękach społeczeństwa, ale organizacją posiadającą swoje interesy. Czy ten „paradoks państwa” da się w jakiś sposób rozwiązać? W naszej analizie państwa interesować będą nas następujące zagadnienia:

    • Czy państwo wymaga moralnego uzasadnienia? Czy jesteśmy w stanie takie uzasadnienie dostarczyć?

    • Czy istnienie państw jest nieuniknione? Czy społeczności złożone z określonej liczby osób zawsze przekształcić muszą się w państwo?

    • W jaki sposób powstały państwa? Czy państwa się projektuje, czy powstają one w sposób samorzutny?

    • Czy istnieją realne alternatywy dla państwa? Czy porządek społeczny może zostać wyprodukowany poza państwem?

    • Czym powinno zajmować się państwo? Jak wiele obowiązków społeczeństwo powinno mu przekazać?

    • Jaka jest relacja między państwem a społeczeństwem? Czy państwo stymuluje powstawanie więzi społecznych, czy też przeciwnie, społeczeństwo słabnie w obecności państwa?

    • Czy państwo jest bytem poznawalnym? Czy jednostka jest w stanie zrozumieć i ocenić działania władzy? Czy jesteśmy skazani na państwowy agnostycyzm?

    • Czy państwo da się kontrolować? Czy posiada ono własną wolę?

    • W jaki sposób zaprojektować państwo, by działało ono na korzyść społeczeństwa?


    Konwersatorium, semestr zimowy, 30 godzin, 5 punktów ECTS

    Termin i miejsce: środa, godz. 11.30-13.00, Collegium Chemicum, ul. Grunwaldzka 6, sala 101

    Kod: 31-WY18L10

    The objective of the course is to analyse a phenomenon of racism as a social-political mechanism of creating power hierarchies and unbridgeable group divisions that legitimise and support them. During the class we will adopt a notion of power understood not only as a prerogative of political institutions but also as a productive force defining social actors and their identities. We will be interested in both cultural dimension of racist imaginary and the economic realities that lie at its roots. In this context we will problematize the very category of 'race', analyse its genealogy and discuss its links with concepts of 'biology', 'culture', 'ethnicity', 'class' or 'religion'. We will also show how the construction of 'racial' hierarchies is always intertwined and conditioned by the issues of sexuality and gender. While looking for a general understanding of racism we will pay attention to historical and contemporary diversity of forms that it has taken in different social and cultural settings. We will particularly focus on anti-Semitism and colour-coded racism and will also discuss anti-Muslim/anti-immigrant racism that has become prevalent in present-day Europe.


    Konwersatorium, semestr letni, 30 godzin, 4 punkty ECTS

    Termin i miejsce: środa, godz. 17.00-18.30, Uniwersytet Artystyczny, budynek C, sala 108

    Kod: 31-KO18L18

    Interdyscyplinarny projekt pt. Sztuka jako narzędzie krytyki społecznej. Rola artysty w procesie gentryfikacji realizowany jest we współpracy doktorantek Instytutu Socjologii UAM z Pracownią Sztuki w Przestrzeni Społecznej. W roku akademickim 2017/2018 wspólnie ze studentami PPG oraz UAP chcemy przyjrzeć się przemianom zachodzącym na Łazarzu, określanych mianem „rewitalizacji” dzielnicy. Skoncentrujemy się głównie na kosztach społecznych rewitalizacji/gentryfikacji. Studenci nauk humanistycznych/społecznych oraz artystycznych będą łączyć teorię z praktyką poprzez realizację projektów dotyczących aktualnych problemów społecznych i procesów zachodzących w przestrzeni miejskiej. Wyjście z murów uczelni ma na celu przybliżenie uczestnikom interdyscyplinarnego myślenia, prowadzenia badań i zbierania danych na temat kontekstu podejmowanych problemów metodą action-research. Działania te będą przyczynkiem do refleksji na temat roli sztuki w połączeniu z antropologią i socjologią jako narzędzia krytyki społecznej. Podczas realizacji odbędą się warsztaty metodyczne dot. interdyscyplinarnej współpracy, krótkie badania terenowe oraz seria spotkań teoretycznych. Praktycznym efektem współpracy będzie wystawa podsumowująca, która odbędzie się w czerwcu 2018. Dla osób chętnych przewidziana jest również możliwość uczestniczenia w organizacji wystawy, pracy nad publikacją, realizowaną po zakończeniu projektu (w formie zbioru tekstów).


    Seminarium, semestr letni, 30 godzin, 4 punkty ECTS

    Termin i miejsce: co drugi piątek, godz. 13.15-15.15, Collegium Chemicum, ul. Grunwaldzka 6, sala 101

    Uwaga: Zajęcia przekształcone w seminarium. Najbliższa sesja w piątek 13 kwietnia br.


    Kod: 31-KO18L13

    „Uniwersalizm” w humanistyce czy naukach społecznych rozumiany jest zazwyczaj jako aspekt normatywny – wymóg, aby podmiotowe analizy nie miały wpływu na obiektywność formułowanych twierdzeń (tak np. postulat wolności od wartościowania związany z pozytywizmem socjologicznym, sformułowany przez M. Webera i podtrzymywany nadal przez wielu przedstawicieli tych nauk. Jeśli więc nauki humanistyczne zajmują się „lokalnością”, to, trzymając się tego paradygmatu, robią to z perspektywy uniwersalnej – rozpoznają i interpretują lokalności historyczne, literackie, językowe, a także religijne, filozoficzne, kulturowe, polityczne czy społeczne na tak określonej płaszczyźnie uniwersalnej, by można było oczekiwać wiedzy wolnej od subiektywnych zabarwień, wartościowań i niekontrolowanych interpretacji.

    Tu jednak pojawia się zasadniczy problem: ucieczka od lokalności czy też regionalności (w rozumieniu fenomenologicznym) okazuje się niemożliwa – także dla tych nauk, które deklarują swój uniwersalizm. Powoduje to, najkrócej mówiąc, formułowanie roszczeń uniwersalnych przy nierozpoznanych założeniach lokalnych. Spory wokół tych kwestii najsilniej dochodzą do głosu tam, gdzie roszczenia uniwersalne stają się treścią instytucji religijnych, kulturowych, społecznych i politycznych.

    Zajęcia w ich części wykładowej poświęcimy dotychczasowemu rozwojowi tak zarysowanych problemów, próbom krytycznego uporania się z nimi ze strony filozofii i socjologii nauki, a także krytycznej teorii społecznej. Część konwersatoryjna zajęć poświęcona będzie czytaniu i analizie tekstów egzemplifikujących zarysowane tu problemy.


    Wykład z elementami konwersatorium, semestr letni, 30 godzin, 4 punkty ECTS

    Termin i miejsce: poniedziałek, godz. 18.45-20.15, Collegium Chemicum, Grunwaldzka 6, sala 101

    Uwaga: pierwsze zajęcia 26 lutego br.


    Kod: 31-WK18L15

    Celem zajęć jest krytyczna refleksja dotycząca natury i sposobów funkcjonowania poznania literackiego – określenia jego odrębności względem innych formuł poznania (naukowego, społecznego czy artystycznego), a także dyskursywnego współistnienie z obszarami kulturowymi, społecznym i politycznymi. Interesować nas będzie szczególność rodzaju literackiej diagnostyki rzeczywistości w wyżej wymienionych obszarach/płaszczyznach i sposobów jej wyrażania – w podejściu poznawczym, metodologicznym i stricte warsztatowym.

    Zajęcia będą się składały z dwóch przeplatających się warstw tematycznych: analizy fenomenu poznania literackiego i konkretyzacji kulturowych, społecznych i politycznych analiz literackich.

    W warstwie pierwszej zajmiemy się relacjami między językiem a rzeczywistością społeczno-kulturową, czyli sporem o status pojmowania kultury i języka jako oznaczonej/nieoznaczonej sztywnymi regułami ekspresji egzystencji indywidualnej i społecznej. Będziemy pytać w tej perspektywie o cechy rzeczowe poznania literackiego, właściwości dzieła literackiego, a także o rodzaje referencyjności wypowiedzi literackiej i czy możliwa jest niereferencyjna wypowiedź literacka (postulat języka jako działania / „języka w działaniu” / performatywności językowej). Zapytamy o możliwość wyjścia poza dualistyczne opisy rzeczywistości i dualistyczne spory o rzeczywistość Interesować nas będą kulturowe uwarunkowania poznania literackiego, a także fenomen świadomości krytycznej (w tym i autokrytycznej) twórcy i odbiorcy. Zajmiemy się fenomenem doświadczenia jako punktem krytycznym między językiem publicznym a subiektywnością indywidualną i zbiorową. Wreszcie przejdziemy na teren sporu o status poznawczy interpretacji autorskiej i czytelniczej, zajmiemy się rolą wspólnotowych oddziaływań interpretacyjnych, postrzeganiem nadinterpretacji i nadkrytyki, tym co wolno, a czego nie wolno badaczowi literatury, czyli zapytamy o granice interpretacji.

    W warstwie drugiej zajmiemy się aplikacjami kulturowymi i społeczno-politycznymi wyżej wymienionych zagadnień – w przekonaniu, że krytyczna analiza literacka okazuje się dzisiaj istotnym narzędziem badania procesów społecznych (obok metod socjologicznych, metod psychologii społecznej czy antropologii kulturowej). Zapytamy o konkretne diagnozy społeczne – zarówno te z poziomu uniwersalizacji, jak i z poziomu „małych historii” / „małych narracji”. Pytać będziemy o konkretne literackie diagnozy kondycji ludzkiej-indywidualnej i zbiorowej, szczególnie zaś napięcia między nimi, zwłaszcza w perspektywie postspołeczeństwa, postpolityki i postprawdy. Interesować nas będzie również literackie mapowanie szczególnych problemów społeczno-egzystencjalnych, charakterystycznych dla dokonujących się przemian – oraz społeczne funkcjonowanie tych map, np. redefinicje w świetle tych map dotychczasowych norm i wyznaczników / pojęć społeczno-humanitycznych.



    Wykład, semestr letni, 30 godzin, 3 punkty ECTS

    Termin i miejsce: poniedziałek, godz. 11.30-13.00, Collegium Chemicum, ul. Grunwaldzka 6, sala 101

    Kod: 31-WY18L14

    Celem wykładu jest prezentacja jednego z najbardziej zapomnianych i pomijanych w refleksji nad dwudziestowiecznymi dziejami polskiej fotografii wątku, dotyczącego zainteresowania polskich twórców ideami nacjonalistycznymi. Problem ten po raz pierwszy szerzej pojawił się w latach 1931-1933, kiedy to przetoczyła się przez polską prasę fotograficzną debata na temat możliwości uwidocznienia w obrazie fotograficznym cech narodowych. Dyskusja była pochodną promowanej od początku lat 20. koncepcji stylu narodowego w polskiej sztuce, dostosowanego do potrzeb państwa, które właśnie odzyskało niepodległość, a także popularności w środowisku fotograficznym propagatorów tej idei: Władysława Skoczylasa i Tadeusza Pruszkowskiego. W debacie wzięły udział największe autorytety epoki: Jan Bułhak, Józef Świtkowski, Jan Sunderland i Antoni Wieczorek – twórcy, którzy określili podstawowe ramy teoretyczne polskiej fotografii pierwszej połowy XX wieku. Analizując problem sięgali oni do różnorodnych argumentów, od tych czysto formalnych wskazujących na predylekcję polskich twórców do określonych rozwiązań formalno-kompozycyjnych (pogląd bazujący na teorii piktorializmu) i tematycznych (odnosząc się do pamięci zbiorowej i specyficznego historycznego doświadczenia polskiego społeczeństwa) po socjologię i teorię prawa (opierając się na myśli Leona Petrażyckiego). Jakkolwiek ówcześnie prowadzone rozważania nie przyniosły gotowych rozwiązań, to określiły na kilkadziesiąt lat podstawowe obszary refleksji teoretycznej polskich fotografów zainteresowanych tą problematyką. Argumenty, które ówcześnie padły powracały wielokrotnie: w drugiej połowie lat 30., gdy starano się określić misję społeczno-państwową polskiego fotografa, co ostatecznie skonkretyzuje się w programie fotografii ojczystej. Natomiast po II wojnie światowej odwoływano się do narodowej argumentacji, gdy poszukiwano klucza do wizualizacji Ziem Odzyskanych, a także w trakcie socrealizmu, w którym silnie eksploatowano tradycje i historię fotografii starając się z niej wyodrębnić akceptowane dla epoki wątki. Wreszcie problem ten powrócił na przestrzeni lat 60.-80. w środowisku skupionym wokół Pawła Pierścińskiego, które powtórnie wywołało problem na bazie założeń ideowych Biennale Krajobrazu Polskiego, jednej z wiodących imprez fotograficznych doby PRL-u. To w tym kręgu starano się rewitalizować tę problematykę lansując pojęcie fotografii patriotycznej, wywodząc je z przedwojennych programów oraz dziewiętnastowiecznej tradycji fotografii krajoznawczej. Jednocześnie owe wartości patriotyczne w fotografii stały się dla wielu fotografów w dobie PRL-u kategorią oporu wobec modernizmu. Zagadnienie fotografii o cechach narodowych czy patriotycznych było z jednej strony niezwykle mocno „rozmyte” teoretycznie, ale z drugiej często instrumentalnie wykorzystywane jako oręż polityki określonych instytucji czy środowisk fotograficznych. Wykłady w zamierzeniu mają ukazywać dynamikę i podstawy teoretyczne bazowej dla problematyki dyskusji z początku lat 30. XX wieku, a także dalszą historię i ewolucję skonkretyzowanych wówczas pojęć, które współkonstytuowały krajobraz teoretyczny polskiej fotografii w XX wieku. Podczas wykładów zostanie również przedstawione szerokie tło dyskusji: zagadnienie stylu narodowego w polskiej sztuce, założenia bieżącej polityki, krajoznawstwo czy idee regionalistyczne. Wykłady będą wspierane bogatym materiałem ilustracyjnym, ponieważ jednym z naczelnych celów zajęć będzie wskazanie jak wypracowywane koncepcje teoretyczne odbijały się na twórczości polskich fotografów w XX wieku.


    Konwersatorium, semestr letni, 45 godzin, 5 punktów ECTS

    Termin i miejsce: środa, godz. 13.30-15.45, Collegium Chemicum, ul. Grunwaldzka 6, sala 101

    Kod: 31-WY18L16

    Punktem wyjścia zajęć jest spostrzeżenie, iż konflikt palestyński, będąc w znacznym stopniu produktem europejskiej historii, jest jednocześnie obszarem, na którym Europa, z jednej strony, dokonuje redefinicji własnego stosunku wobec swoich Innych, Żyda i Araba, żyda i muzułmanina, z drugiej – określa także relacje między tymi Innymi. Celem zajęć będzie filozoficzna oraz historyczno-antropologiczna analiza sposobów, na jakie konflikt palestyński przekształcił – i powiązał ze sobą – znaczenia żydowskości, arabskości i muzułmańskości, a także ukształtował sposób, w jaki rzutują one na aktualne postrzeganie różnych kategorii Innych w Europie. Analityczną ramą dla zagadnień podejmowanych podczas zajęć będą podejścia teoretyczne, które starają się łączyć studia żydowskie z perspektywą postkolonialną. Częścią programu będzie projekcja (oraz analiza) wybranych filmów, które podejmują kwestie relacji żydowsko-arabskich, żydowsko-muzułmańskich w kontekście konfliktu palestyńskiego.



    Seria wykładów interdyscyplinarnych, semestr zimowy, 30 godzin, 3 punkty ECTS

    Termin i miejsce: czwartek, godz. 18.45-20.15, Collegium Maius, Sala Śniadeckich. 

    Uwaga: pierwszy wykład 12 października

    Kod: 31-SW17Z01

    Celem cyklu będzie interdyscyplinarna analiza faszyzmu jako zjawiska, które obejmuje nie tylko kwestie politycznej organizacji społeczeństwa, ale także sposób rozumienia więzi społecznej, ludzkiej podmiotowości i określony model kultury. W trakcie zajęć przeanalizujemy historyczne przykłady ruchów i organizacji faszystowskich a następnie zastanowimy się nad powodami, dla których kluczowe dla nich idee odradzają się i zyskują na popularności we współczesnej Europie. Interesować nas będą zarówno interpretacje skupiające się na uwarunkowaniach ekonomicznych oraz polityczno-instytucjonalnych, jak i podejścia psychoanalityczne, kulturoznawcze czy filozoficzne. Analizę współczesnych przejawów faszyzmu postaramy się powiązać z kwestią procesów globalizacyjnych i wytwarzanych przez nie strukturalnych nierówności, destabilizacją tożsamości, zmianami demograficznymi oraz przekształceniami w sferze relacji płci i struktur rodziny.

    NAGRANIA WYKŁADÓW

    PROGRAM WYKŁADÓW:

    12 października - prof. Maria Zmierczak (WPiA UAM)

    Faszyzm czy faszyzmy? O problemach związanych z definiowaniem i objaśnianiem  faszyzmu.

    19 października - dr hab. Lech Nijakowski (IS UW)

    Narodowosocjalistyczna moralność ludobójców

    26 października - dr Wiktor Marzec (Praktyka Teoretyczna)

    Od demokratycznych radykałów do zdyscyplinowanych faszystów. Geneza polskiego nacjonalizmu i jego powidoki

    9 listopada - prof. Krystyna Skarżyńska (SWPS, IP PAN)

    Jak rozpoznać autorytarną władzę i kto ją dzisiaj popiera?

    16 listopada - dr Daniel Płatek

    Struktura i działania skrajnej prawicy w Polsce

    23 listopada - dr Grzegorz Piotrowski (Europejskie Centrum Solidarności, Gdańsk)

    "No Pasaran!" Anatomia i etiologia antyfaszyzmu

    30 listopada - mgr Jan Borowicz (Instytut Kultury Polskiej UW)

    Lęki i seksualność faszyzmu. Filmografia Trzeciej Rzeszy

    7 grudnia - dr Aleksandra Kmak-Pamirska (Niemiecki Instytut Historyczny, Warszawa)

    Religia w czasach narodowosocjalistycznych. Postawy – Działania – Fakty 

    14 grudnia - dr hab. Andrzej W. Nowak (IF UAM)

    Faszyzm, internet i współczesne wojny kulturowe

    Wykład ODWOŁANY. Przepraszamy!

    4 stycznia - dr Mariusz Marszewski

    Islam a faszyzm. Czy istniał "islamofaszyzm"?

    11 stycznia - Przemysław Wielgosz (Le Monde Diplomatique. Edycja polska)

    Wytępić całe to bydło. Kolonializm, kapitalizm, kontrrewolucja i korzenie przemocy nazistowskiej

    18 stycznia - dr Marcin Starnawski (DSW, Wrocław)

    Narodowy komunizm w polskim roku 1968. Wokół pamięci i interpretacji wydarzeń marcowych

    25 stycznia - prof. Anna Wolff-Powęska (CBH PAN, Berlin)

    Faszyzm - nazizm - komunizm. Spory wokół związków przyczynowo-skutkowych i problemu odpowiedzialności za winę




    Seria wykładów interdyscyplinarnych, semestr zimowy, 30 godzin, 3 punkty ECTS

    Termin i miejsce: wtorek, godz. 18.45-20.15, Collegium Maius, Sala Śniadeckich. 

    Kod: 31-SW17Z02

    Seria wykładów interdyscyplinarnych, w której proponujemy przyjrzenie się dzisiejszej sytuacji i kondycji kulturowej, społecznej, ekonomicznej i politycznej ludzi młodych. O naświetlenie najważniejszych aspektów tej sytuacji będziemy prosili antropologów i demografów, socjologów, przedstawicieli nauk edukacyjnych, kulturoznawców, antropologów kulturowych i medio-znawców, psychologów społecznych, ekonomistów, a także filozofów, literaturoznawców, historyków oraz przedstawicieli nauk medycznych: Celem jest diagnostyczne uświadomienie sobie „stanu pokolenia” w kontekście toczących się obecnie zmian cywilizacyjnych i politycznych.

    Proponowane orientacyjne tematy: Demograficzny obraz świata, Europy, Polski – pytanie o zastępowalność pokoleń. Zmiana kulturowa – zmiana polityczna. Kultury i subkultury. Rewolty młodych – porównanie (rok 1968 i współczesność). Sytuacja kulturowa ludzi młodych. Zaangażowanie polityczne i odmowa zaangażowania politycznego ludzi młodych. Sytuacja zawodowa – prawo do pracy – prawo pracy – prekariat. Sytuacja mieszkaniowa: kto podejmuje decyzje? Bunt – zaangażowanie – podporządkowanie – obojętność? Polityczne wybory ludzi młodych. Udział w tzw. anty-ruchach społecznych. Polityka edukacyjna i szanse kształcenia. Kształcenie alternatywne: internet, nowe media, społeczności (gry) itp. Agresja i wojna w percepcji i w działaniach ludzi młodych. Młodzi i terroryzm.

    Najbliższe wykłady:

    10 października 2017 - "Ludzie młodzi? Dlaczego?" - prof. Tomasz Polak (Pracownia Pytań Granicznych UAM)

    17 października 2017 - "Kultura agresji. O zachowaniach młodego pokolenia w wieloosobowych grach komputerowych"dr Rafał Ilnicki (Instytut Kulturoznawstwa i Pracownia Pytań Granicznych UAM)

    24 października 2017 - "Youtube jako źródło nowych form kształceniadr Rafał Ilnicki (Instytut Kulturoznawstwa i Pracownia Pytań Granicznych UAM)

    31 października 2017 - przerwa w wykładach

    7 listopada 2017 - ""Kontrrewolucja młodych"? Edukacja szkolna jako istotne źródło konserwatyzmu młodych ludzi w Polsce" prof. Eva Zamojska (Wydział Studiów Edukacyjnych UAM)

    14 listopada 2017 - "Twórcze orientacje życiowe ludzi młodych" - prof. Agata Cudowska (Uniwersytet w Białymstoku, Wydział Pedagogiki i Psychologii)

    21 listopada 2017 - "No Future. Czy realniejsze niż kiedyś?"dr Agnieszka Żok (Uniwersytet Medyczny w Poznaniu, Katedra Nauk Społecznych)

    28 listopada 2017 - "Obraz ludzi młodych w socjologiczno-diagnostycznych serialach Davida Simona" - dr Beata Anna Polak (Pracownia Pytań Granicznych UAM)

    5 grudnia 2017 - "Mlodzież i fantastyka"  - prof. Antoni Smuszkiewicz (Instytut Filologii Polskiej UAM)

    12 grudnia 2017 - "Kontynent, który zatonął. Młodzież starożytna" - dr Rafał Nakonieczny (Pracownia Pytań Granicznych UAM)

    19 grudnia 2017 - przerwa w wykładach

    9 stycznia 2018 - dr hab. Hanna Mamzer, prof. UAM (Pracownia Pytań Granicznych i Instytut Socjologii UAM)

    16 stycznia 2018 - "Ludzie młodzi i wojna. Doświadczenia z Kurdystanu" - Marta Senk (Pracownia Pytań Granicznych)

    23 stycznia 2018 - dr Dominik Butler i dr hab. Piotr Michoń (Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu)

    30 stycznia 2018 - "Perspektywy rynku pracy w Polsce na tle Europy ze szczególnym uwzględnieniem młodzieży" - profKrzysztof Hajder (Wydział Nauk Politycznych i Dziennikarstwa UAM)  


    Wykład, semestr zimowy, 30 godzin, 3 punkty ECTS

    Termin i miejsce: wtorek, godz. 11.00-12.30, Collegium Chemicum, ul. Grunwaldzka 6, sala 101

    Kod: 31-WY17Z09

    Uwaga: pierwszy wykład 10 października

    Płaszczyzna graniczna: teoria i praktyka prawa, filozofia, psychologia społeczna, socjologia.

    Cel podstawowy: poszukiwanie odpowiedzi na pytanie, komu dziś potrzebne są zasady prawa? Jaka jest ich realna rola w kształtowaniu naszego świata.


    Wykład, semestr zimowy, 30 godzin, 3 punkty ECTS

    Termin i miejsce: wtorek, godz. 12.45-14.15, Collegium Chemicum, ul. Grunwaldzka 6, sala 101

    Kod: 31-WY17Z10

    Uwaga: pierwszy wykład 10 października

    By funkcjonować wspólnie, powołujemy do istnienia państwo, stanowimy prawo, tworzymy instytucje. Jak jednak wygląda sytuacja konkretnego człowieka (tzw. jednostki) w zderzeniu z tą machiną, która powstała dla jego dobra? Kto tak naprawdę komu służy? Dlaczego istnieje napięcie pomiędzy prawem a sprawiedliwością? Czy sąd wymierza sprawiedliwość? Dlaczego władza to „oni”? Skąd bierze się wiara w to, że władza może coś „dać” obywatelom?


    Konwersatorium, semestr zimowy, 30 godzin, 4 punkty ECTS

    Termin i miejsce: środa, godz. 11.30-13.00, Collegium Chemicum, ul. Grunwaldzka 6, sala 101

    Kod: 31-KO17Z11

    The idea of the course stems from an observation that accounting for the intersecting forms of oppression linked with hierarchies of gender, race, class, sexuality, religion or culture has been a major challenge for feminist theory and politics. The objective of the course is to show that, while a principal concern of feminism is gender equality and women's empowerment or liberation, this goal cannot be achieved if problematization of gender injustices is not complemented by theoretical and practical attempts at confronting other forms of social exclusions and inequalities. However, as the history of feminism has shown, taking into account multiple forms of domination often results in unmasking the structures of privilege among women themselves and, consequently, leads to transforming or subverting established modes of feminist politics and theorising. During the course we will be interested in the intra-feminist discussions and confrontations that have caused such transformations. In this context we will examine the ideal of intersectional feminism and consider its philosophical, sociological and political implications for understanding of gender equality, emancipation, women's agency and empowerment.


    Wykład, semestr zimowy, 30 godzin, 3 punkty ECTS

    Termin i miejsce: wtorek, godz. 14.30-16.00, Collegium Chemicum, ul. Grunwaldzka 6, sala 101

    Kod: 31-WY17Z12

    Uwaga: pierwszy wykład 10 października


    Czy człowiek udaje, że jest wolny, czy naprawdę tak myśli? Co obecnie programuje człowieka, by „działał” jak należy? „Wolny” człowiek a socjotechnika, manipulacja, „post-prawda”. Siła symboli, wierzeń i nawyków. Substytuty myślenia: schematy, stereotypy i „mądrości ludowe”. Czy coś ode mnie zależy? Jestem wolny – czyli jaki?


    Konwersatorium, semestr zimowy, 30 godzin, 4 punkty ECTS

    Termin i miejsce: środa, godz. 13.30-15.00, Collegium Chemicum, ul. Grunwaldzka 6, sala 101

    Kod: 31-KO17Z13

    Celem zajęć będzie z jednej strony przedstawienie islamu jako religii, która od swoich historycznych początków na bardzo różne sposoby wpisywała się w odmienne konteksty społeczne, polityczne oraz kulturowe i przybierała zróżnicowane formy. Z drugiej strony, zajęcia będą miały za zadanie odróżnienie islamu jako religii od jego politycznych adaptacji, które określane są mianem islamizmu lub islamu politycznego. W tym kontekście szczególnie będzie nas interesowała relacja między tym, co religijne i tym, co polityczne w islamie, która – jak postaramy się pokazać – daleka jest od orientalistycznych wyobrażeń, jakie na temat tej religii tworzono na gruncie kultury europejskiej. Podczas zajęć przyjrzymy się różnym, zarówno historycznym, jak i współczesnym, formom polityki, w których obecne są odwołania do religijnego potencjału islamu, a następnie omówimy sposoby, na jakie na gruncie tej religii konceptualizowano użycie przemocy, wojnę, ale także opór polityczny, sprawiedliwość i emancypację.


    Konwersatorium, semestr zimowy, 30 godzin, 4 punkty ECTS

    Termin i miejsce: czwartek, godz. 11.15-14.30 (z przerwą) - terminy zajęć:W roku 2017: 5.10, 12.10, 2.11, 16.11, 30.11, 14.12; w roku 2018: 4.01, 18.01, Collegium Chemicum, ul. Grunwaldzka 6, sala 101

    Kod: 31-KO17Z17

    Zajęcia poświęcone są postrzeganiu i uwalnianiu postrzegania od różnych uwarunkowań. Istotnym aspektem zajęć jest wymiar somatyczny widzenia oraz praktyczny wymiar wiedzy. Somatyczny wymiar widzenia przywraca wzrok ciału i ujmuje postrzeganie wewnątrz jego całości (nie na pozycji faworyzowanej przez kulturę, która uznaje wzrok za pierwszy ze zmysłów, a przez to przynależny głównie sferze myślowej). Praktyczny wymiar zajęć związany jest z zanegowaniem biernej roli widza (spektaklu) na rzecz roli świadomego i twórczego użytkownika zdobywanej wiedzy. Praktyczność dotyczy także warsztatowej i konwersatoryjnej formy zajęć, uzupełnionych elementami wykładu. W ramach części warsztatowej zostaną zaproponowane różnorodne w pełni autorskie ćwiczenia nakierowane na usprawnianie percepcji wzrokowej i wyzwalanie oka spod jarzma widzialności. W ramach wykładów i konwersatoriów zostanie podjęta refleksja nad tekstami kultury. Od tekstów teoretycznych skupionych wokół takich tematów jak: uwaga (Jonathan Crary), myślenie wzrokowe (Rudolf Arnheim, Władysław Strzemiński), taktyki wizualne (Michel de Certeau), widzenie -odczuwanie architektury (Juhani Pallasmaa, Steen Eiler Rasmussen), percepcja cielesna (Hans Bellmer), twarz (Hans Belting, Anna Szyjkowska-Piotrowska), mechanizacja oka (Dziga Wiertow) . Przez krytyczne uczestnictwo w świecie reklamy i przestrzeni miejskiej jako tekście (John Berger, Richard Sennett). Po lekturę tekstu jako obrazu (Stefan Themerson, Gustaw Flaubert, poezja konkretna) . Istotnym elementem „Praktyk widzenia” jest dziennik prowadzony przez uczestników zajęć. Stworzenie dziennika wiąże się z powołaniem do życia języka możliwie najwierniej oddającego wrażenia percepcyjne. Planowanym rezultatem zajęć jest stworzenie książki poświęconej w/w zagadnieniom.


    Konwersatorium, semestr zimowy, 30 godzin, 4 punkty ECTS

    Termin i miejsce: środa, godz. 18.45-20.15, Collegium Chemicum, ul. Grunwaldzka 6, sala 101

    Kod: 31-KO17Z14

    Uwaga: pierwsze zajęcia 4 października br., godz. 18.45

    Konwersatorium równoległe do serii wykładów pod tym samym tytułem. Materiałem będą kulturoznawcze, socjologiczne, politologiczne i ekonomiczne teksty diagnostyczne i analityczne dotyczące globalnej, europejskiej i lokalnej polskiej sytuacji młodego pokolenia.


    Wykład, semestr zimowy, 30 godzin, 3 punkty ECTS

    Termin i miejsce: wtorek. godz. 16.45-18.15, Collegium Chemicum, ul. Grunwaldzka 6, sala 101

    Kod: 31-WY17Z05

    Zajęcia obejmą zagadnienia powstawania i funkcjonowania mitów naukowych oraz wybranych mitów społecznych związanych z naukami przyrodniczymi i medycznymi, a także ich społecznych konsekwencji. Będą miały charakter konwersatorium, opartego na analizie wybranych przez jego uczestników przypadków, związanych z dyscyplinami przez nich reprezentowanymi. Proces mitogenności zjawisk naukowych jest tu postrzegany jako proces swoistej jednostronności w badaniach, głęboko zakorzeniony w kulturze społeczności uczonych. Istotnym elementem analizy tego zjawiska będzie ukazanie poza naukowych mechanizmów, konserwujących wybrane postawy badawcze, niezależnie od zmienności ustaleń badawczych, funkcjonujących paradygmatów czy ideałów nauki. Na zajęciach omawiane będą także zjawiska społeczne, dające się zdefiniować jako mity w społecznym odbiorze, dotyczące nauki. Zajęcia obejmą też wybrane ideologie o charakterze społecznym, politycznym lub światopoglądowym, niewypełniające definicji mitu, deformujące jednak strukturę badań naukowych i przekaz naukowy. W ramach zaliczenia przedmiotu studenci zaprezentują analizę wybranego przez siebie fragmentu zarysowanych procesów.


    Zajęcia w dniu 17 października 2017 r. nie odbędą się. Zostaną zrealizowane w innym, uzgodnionym terminie.

    Wykład, semestr zimowy, 30 godzin, 3 punkty ECTS

    Termin i miejsce: wtorek, godz. 18.30-20.00, Collegium Chemicum, ul. Grunwaldzka 6, sala 101

    Kod: 31-WY17Z22

    Obraz nauki, jej osiągnięć i odkryć, nie są obojętne dla grup społecznych, środowisk politycznych, kościołów. Autorytet nauki, jako zbyt ważny, aby pominąć go w społecznych debatach, stał się zatem obiektem instrumentalizacji w procesie komunikacji społecznej, a kształtowanie mitów na jej temat jednym ze stosowanych narzędzi. Oznacza to renegocjowanie naukowych interpretacji w zainteresowanych społecznościach z perspektywy obowiązujących tam wartości, interesów, realizowanych celów. Owo społecznie ‘renegocjonowanie’ przybiera szereg kształtów od daleko idących uproszczeń, ukazywanie ustaleń w formie odmiennej od prezentowanej przez uczonych lub ich ignorowanie, propagowanie nieaktualnych już ustaleń naukowych poprzez negowanie ustaleń naukowych aż po ich odrzucenie jako społecznie szkodliwych i niewartych publicznej prezentacji. Kryterium postaw wobec nauki, w tym kultywowaniu i kreowaniu mitów naukowych, stanowią kulturowe, społeczne, religijne lub polityczne potrzeby grup społecznych, uczestniczących aktywnie w debatach społecznych. Źródłem kształtu debaty publicznej, bywa zatem zniekształcony wizerunek nauki, jej dorobku w poszczególnych dyscyplinach. Takie ‘negocjowane’ społecznie, choć głównie politycznie, znaczenie nauki stawia jej obraz w krzywym zwierciadle, a autorytet zaś wykorzystywany bywa instrumentalnie. Proces ten dotyczy niemal każdej dyscypliny naukowej zarówno w obszarze nauk przyrodniczych i medycznych, jak i humanistycznych i społecznych. Jest ważny społecznie także z tego powodu, że „mityczna” wersja nauki i jej poszczególnych dyscyplin, kreowana przez wpływowe środowiska (polityczne, religijne itp.) oraz media jest znacznie bardziej znana, niż jej obraz wykształcony w procesie upowszechniania nauki, przy pomocy powołanych do tego gremiów i instytucji. Niekiedy, szczególnie w sytuacji sporów na pograniczach nauk, zmitologizowany społecznie obraz trafia w krąg debat wewnątrz naukowych. W wymienionych przypadkach istotne są właśnie owe zdeformowane obrazy, stanowiące obiekt, niekiedy niezwykle emocjonalnych, dyskursów. Te ich aspekty będą obiektem analiz w trakcie realizacji przedmiotu. Zjawiska te zachodzą w kontekście zmiennej kulturowo i historycznie potocznej ‘wizji świata i człowieka’, odmiennej od przedstawianej przez naukę, oraz oddziałujących na nią procesów upowszechniania nauki. Zaprezentowane zostaną też koncepcje nurtu badającego ten typ zjawisk społecznych, agnotologii. W ramach zaliczenia przedmiotu studenci zaprezentują analizę wybranego przez siebie fragmentu zarysowanych procesów.


    Zajęcia w dniu 17 października 2017 r. nie odbędą się. Zostaną zrealizowane w innym, uzgodnionym terminie.

    Wykład, semestr zimowy, 30 godzin, 3 punkty ECTS

    Termin i miejsce: środa, godz. 15.15-16.45, Collegium Chemicum, ul. Grunwaldzka 6, sala 101

    Kod: 31-WY17Z03

    Wykłady obejmą problematykę nauki w dziejach kultury europejskiej. Przyjęto kulturoznawczą perspektywę interpretacji dziejów nauki. Tytułowa problematyka będzie rozpatrywana w kontekście uwarunkowania procesów pozyskiwania wiedzy naukowej z perspektywy obowiązujących w kolejnych epokach historycznych „wizji świata i człowieka” i standardów racjonalności. Podjęty zostanie problem społecznej roli nauki w kolejnych epokach historycznych, w tym także kontrowersyjnych lub negatywnych konsekwencji poznania naukowego. Ważnym elementem zajęć będzie ukazanie przełomów w nauce związanych z przemianami, jakim ulegała kultura europejska. Kolejny blok zagadnień dotyczyć będzie procesów inspiracji i recepcji europejskiej myśli naukowej. Dokonana zostanie także analiza współczesnego statusu i roli historii nauki. Zaprezentowane zostaną także cechy historiografii nauki oraz jej obecny status w Polsce i na świecie. Zaliczenie następuje na podstawie obecności oraz recenzji wybranej przez studenta pozycji literatury z zakresu historii nauki.

    Zajęcia w dniach 18 października i 25 października nie odbędą się. Zostaną zrealizowane w innym, uzgodnionym terminie.

    Wykład, semestr zimowy, 30 godzin, 3 punkty ECTS

    Termin i miejsce: poniedziałek, godz. 12.00-13.30, Collegium Chemicum, ul. Grunwaldzka 6, sala 101

    Kod: 31-WY17Z08

    Posthumanizm i transhumanizm to dwie współczesne tendencje myślowe, które są reakcjami na zmiany zachodzące we współczesnym świecie. Nurty te wydają się przeciwstawne, jednak odpowiadają w odmienny sposób na to samo pytanie: jak może istnieć kultura po upadku idei humanizmu. Posthumanizm odpowiada, że powinna wykorzystać to jako szansę na to, aby naprawić wszelkie błędy humanizmu, to znaczy uwzględnić wszystkie te stworzenia oraz byty, które były pomijane oraz nie okazywano im należytego szacunku. Koncentruje się przez to na problemach zwierząt, ekologii, przemyślenia humanizmu na nowo zmienionej wersji. Transhumanizm skupia się głównie na technologii, dostrzegając w niej potencjał wykraczający poza możliwości człowieka. Skupia się on na perspektywach, które już wprowadza technologia albo tych, które dopiero będą mogły być zrealizowane jak mind uploading, nieśmiertelność, osobliwość. Oba ruchy nie są jednolite, można bowiem znaleźć szereg idei, które je różni wewnętrznie, ale także takich, które zbliżają je ze sobą. Przedmiotem wykładu będzie uogólnienie tych tendencji wskazujące, że są one próbą przepracowania humanizmu, krytycznie odnosząc się do jego dziedzictwa. Postawione zostanie również pytanie, czym jest posthumanizm i transhumanizm: światopoglądem, filozofią, tendencją kulturową, praktyką.


    Konwersatorium, semestr zimowy, 30 godzin, 4 punkty ECTS

    Termin i miejsce: czwartek, 14.45-16.15, Collegium Chemicum, ul. Grunwaldzka 6, sala 101

    Kod: 31-KO17Z18

    „Co by było, gdyby choć jedna kobieta powiedziała prawdę o sobie? Świat otworzyłby się na oścież” (Muriel Rukeyser). Ale co to znaczy mówić prawdę, prawdę o sobie? Czy rzeczywiście ma takie radykalne skutki? Na zajęciach będziemy analizować teksty konfesyjne kobiet – autobiografie, pamiętniki i teksty teoretyczne wykorzystujące materiał autobiograficzny. Skupimy się na roli osobistego doświadczenia i narracji autobiograficznych jako źródle polityki: jaką politykę umożliwiają? Jakie otwierają horyzonty, jakie stwarzają ograniczenia? Jakie niebezpieczeństwa rodzą?


    Wykład z elementami konwersatorium, semestr zimowy, 30 godzin, 4 punkty ECTS [moduł]

    Termin i miejsce: piątek, godz. 9.30-11.00, Collegium Chemicum, Grunwaldzka 6, sala 101

    Kod: 31-WK17Z04

    Uwaga: pierwszy wykład 6 października br., godz. 9.30

    Przyszły rozwój wiedzy będzie coraz bardziej inter- i transdyscyplinarny. Jak łatwo się przekonać jest to już rzeczywistością na przykład dla fizyków, biochemików i przedstawicieli nauk medycznych współpracujących w zakresie nanotechnologii albo w naukach kognitywnych i wielu innych podobnych projektach.

    Szybki rozwój takich badań prowadzi to do przekonania, że współpraca między naukami przyrodniczymi, społecznymi i medycznymi, humanistycznymi i inżynieryjnymi, a także z innymi zainteresowanymi stronami, podejmowana w sposób kompleksowy, a nie redukcyjny, może pomóc rozwiązywać kwestie szczególnie istotne społecznie.

    Obecny rozwój badań transdyscyplinarnych charakteryzuje wykładniczy wzrost publikacji, poszerzanie ich kontekstów i wzrastające zainteresowanie badaczy oraz instytucji wspierających badania. W ramach zajęć pokażemy najpierw dotychczasowy rozwój metod transdyscyplinarnych: pojawiające się w jego ramach trendy, formuły opisu problemów i społeczności, które ukształtowały trzy główne dyskursy transdyscyplinarne: transcendencyjny (oparty na idei jedności wiedzy i przekonaniu o komplementarności wydarzeń w różnych obszarach badawczych), rozwiązaniowy (oparty na przekonaniu, że złożone problemy społeczne można rozwiązywać jedynie transdyscyplinarnie) i transgresyjny (związany z krytyką istniejącego systemu wiedzy i wykształcenia i imperatywem przekraczania dominujących schematów). Te dwa ostatnie dotyczą zwłaszcza krytyki kulturowej, analizy ruchów socjopolitycznych, post-normalności naukowej i tzw. problemów destrukcyjnych. Stały się też uznanym założeniem metodologicznym w dziedzinach szczególnie intensywnych studiów interdyscyplinarnych – w tym studiów nad kulturą, studiów kobiecych i studiów nad płcią, studiów miejskich i badań interakcji fizycznych i społecznych w ekologii. Kwestiom tym, wstępnej orientacji w problemach owych trzech metod oraz prezentacji transdyscyplinarnych instytucji badawczych poświęcona będzie część wykładowa zajęć.

    W części konwersatoryjnej zajmiemy się przykładowymi raportami z badań transdyscyplinarnych, a także zaproponujemy warsztatowe podjęcie dwu lub trzech wybranych (niewielkich) tematów badawczych.


    Wykład z elementami konwersatorium, semestr zimowy, 45 godzin, 5 punktów ECTS [moduł]

    Termin i miejsce: poniedziałek 15.30-17.45, Collegium Chemicum, Grunwaldzka 6, sala 101

    Kod: 31-WK17Z06

    Wykład prezentuje wyniki badań nauk szczegółowych, takich jak: matematyka, fizyka, chemia, biologia ewolucyjna, socjobiologia, neuroestetyka, neurobiochemia nad naturą piękna i percepcją sztuki. Omówiona zostanie koncepcja piękna, jako estetyczna kategoria bytu, której definicja zmieniała się od czasów starożytności do współczesności i nadal stanowi przedmiot intensywnych badań, zarówno w obszarze sztuki, jak i nauk humanistycznych oraz ścisłych. By uzyskać pełny wgląd w naturę piękna i percepcji sztuki, należy problem rozpatrzyć interdyscyplinarnie, z uwzględnieniem poglądów filozofów i artystów oraz wyników badań nauk szczegółowych wymienionych powyżej. Jako spektakularny przykład można podać zastosowanie matematycznej teorii fraktali Benoit Mandelbrota (1924–2010) w analizie obrazów Mauritsa Cornelisa Eschera (1898–1972) i Jacksona Pollocka (1912–1956). Wyniki badań ujawniły fraktalną charakterystykę obrazów Eschera Circle Limit I, II, III, IV (1958-1959), Heaven and Hell (1960) oraz, prawie wszystkich prac Pollocka, których wymiar fraktalny rósł od 1,12 w 1945 roku, do 1,7 w 1952. Wartym podkreślenia jest fakt, że w powyższym przykładzie sztuka wyprzedziła naukę, bowiem obrazy fraktalne powstały przed odkryciem fraktalności przez Mandelbrota w 1975 roku, a z drugiej strony, dopiero nauka pozwoliła zrozumieć (i docenić) fraktalne dzieła artystów. Badania w zakresie neuroestetyki (EEG monitoring) ujawniły również, że percepcja fraktali i obrazów fraktalnych generuje pozytywną reakcję mózgu, co znalazło praktyczne zastosowanie w redukcji stresu pod wpływem obrazów fraktalnych, prezentowanych pacjentom w ramach psychoterapii.

    Aranżacja wykładów jest następująca: wprowadzenie bazowej koncepcji naukowej, a następnie jej zastosowanie w analizie i interpretacji sztuki plus prezentacja multimedialna skorelowanych z nią zagadnień z pogranicza nauki i sztuki. Po wykładzie dyskusja w ramach konwersatorium. Czas: 30 h wykładów plus 15 h konwersatorium. Wykład przeznaczony jest zarówno dla przedstawicieli nauk humanistycznych, jak i ścisłych, i nie wymaga wiedzy wstępnej.


    The lecture presents the results of studies of sciences such as mathematics, physics, chemistry, evolutionary biology, sociobiology, neuroscience, neurobiology on perception of beauty and art. In particular, the concept of beauty will be discussed as the aesthetic category of being, the definition of which has changed from antiquity to the present and continues to be a subject of intensive research, both in the field of art and sciences. To gain a full insight into the nature of art and beauty, the problem should be considered interdisciplinary, taking into account the views of philosophers, artists as well as the results of investigations of the sciences detailed above. A spectacular example is the use of mathematical fractal theory developed by Benoit Mandelbrot (1924-2010) in the analysis of Maurits Cornelis Escher (1898-1972) and Jackson Pollock (1912-1952) works. The results of the study revealed the fractal characteristics of the Escher’s paintings Circle Limit I, II, III,IV (1958-1959) and Heaven and Hell (1960) as well as almost all Pollocks works, whose fractal dimension increased from 1,12 in 1945 to 1,75 in 1952. It is noteworthy that in the above example, art overtook science, since Escher’s and Pollock fractal paintings were created before Mandelbrot's discovery of fractals in 1975. On the other hand, science (mathematics) allowed it to understand (and appreciate) the fractal work of artists, whereas EEG monitoring revealed that the perception of both fractals and fractal paintings generates a positive brain response, which has been found to be useful in reducing stress under fractal images presented to patients in psychotherapy.

    Arrangement of the lectures is as follows: first a basis of scientific concept is introduced and then it is applied in analysis and interpretation of the art works demonstrated in the form of multimedia presentation. After the lecture, we discuss within the seminar the matters considered. The lecture is intended for both humanists as well as scientists and requires no pre-knowledge in the field of analyzed concepts.


    Konwersatorium, semestr zimowy, 30 godzin, 4 punkty ECTS

    Termin i miejsce: środa, godz. 17.00-18.30, Collegium Chemicum, ul. Grunwaldzka 6, sala 101

    Kod: 31-KO17Z19

    Interdyscyplinarny projekt pt. Sztuka jako narzędzie krytyki społecznej. Rola artysty w procesie gentryfikacji realizowany jest we współpracy doktorantek Instytutu Socjologii UAM z Pracownią Sztuki w Przestrzeni Społecznej. W roku akademickim 2017/2018 wspólnie ze studentami PPG oraz UAP chcemy przyjrzeć się przemianom zachodzącym na Łazarzu, określanych mianem „rewitalizacji” dzielnicy. Skoncentrujemy się głównie na kosztach społecznych rewitalizacji/gentryfikacji. Studenci nauk humanistycznych/społecznych oraz artystycznych będą łączyć teorię z praktyką poprzez realizację projektów dotyczących aktualnych problemów społecznych i procesów zachodzących w przestrzeni miejskiej. Wyjście z murów uczelni ma na celu przybliżenie uczestnikom interdyscyplinarnego myślenia, prowadzenia badań i zbierania danych na temat kontekstu podejmowanych problemów metodą action-research. Działania te będą przyczynkiem do refleksji na temat roli sztuki w połączeniu z antropologią i socjologią jako narzędzia krytyki społecznej. Podczas realizacji odbędą się warsztaty metodyczne dot. interdyscyplinarnej współpracy, krótkie badania terenowe oraz seria spotkań teoretycznych. Praktycznym efektem współpracy będzie wystawa podsumowująca, która odbędzie się w czerwcu 2018. Dla osób chętnych przewidziana jest również możliwość uczestniczenia w organizacji wystawy, pracy nad publikacją, realizowaną po zakończeniu projektu (w formie zbioru tekstów).


    Wykład, semestr zimowy, 30 godzin, 3 punkty ECTS

    Termin i miejsce: poniedziałek, godz. 13.45-15.15, Collegium Chemicum, ul. Grunwaldzka 6, sala 101

    Kod: 31-WY17Z15

    Sztuka życia pierwotnie oznaczała prowadzenie dobrego życia, a więc wypełnianie powinności względem pewnego ideału. Ponowoczesność oferuje ogromną ilość sposobów egzystencji, które dotyczą jej estetyzacji, w mniejszym stopniu zaś związane są z realizacją wartości moralnych. Czy tak jednak jest na pewno? Czy może estetyzacja egzystencji nie przeszkadza w realizowaniu wartości moralnych? Czy sztuka życia w ponowoczesności jest czymś przestarzałym? Na czym polega estetyzacja egzystencji, czy jest ona świadomą kreacją, czy biernym naśladownictwem? Na zajęciach spróbujemy odpowiedzieć na te pytania, odwołując się zarówno do klasycznych tekstów dotyczących sztuki dobrego życia (Epiktet, św. Augustyn, Rabelais), nowożytnych (Kierkegaard) jak do ponowoczesnych (Foucault, Sloterdijk, Bauman). Kluczowym będzie także odniesienie się do stanu myśli współczesnej nad sztuką i estetyką – postaramy się w ten sposób odnaleźć podstawy, z których czerpie rynek i popkultura, oferując różne sposoby estetyzacji egzystencji.


    Wykład z elementami konwersatorium, semestr zimowy, 30 godzin, 4 punkty ECTS

    Termin i miejsce: poniedziałek, godz. 18.45-20.15, Collegium Chemicum, Grunwaldzka 6, sala 101

    Kod: 31-WK17Z16

    Uwaga: pierwszy wykład 9 października br., godz. 18.45

    Celem zajęć jest krytyczna refleksja dotycząca natury i sposobów funkcjonowania poznania literackiego – określenia jego odrębności względem innych formuł poznania (naukowego, społecznego czy artystycznego), a także dyskursywnego współistnienie z obszarami kulturowymi, społecznym i politycznymi. Interesować nas będzie szczególność rodzaju literackiej diagnostyki rzeczywistości w wyżej wymienionych obszarach/płaszczyznach i sposobów jej wyrażania – w podejściu poznawczym, metodologicznym i stricte warsztatowym.

    Zajęcia będą się składały z dwóch przeplatających się warstw tematycznych: analizy fenomenu poznania literackiego i konkretyzacji kulturowych, społecznych i politycznych analiz literackich.

    W warstwie pierwszej zajmiemy się relacjami między językiem a rzeczywistością społeczno-kulturową, czyli sporem o status pojmowania kultury i języka jako oznaczonej/nieoznaczonej sztywnymi regułami ekspresji egzystencji indywidualnej i społecznej. Będziemy pytać w tej perspektywie o cechy rzeczowe poznania literackiego, właściwości dzieła literackiego, a także o rodzaje referencyjności wypowiedzi literackiej i czy możliwa jest niereferencyjna wypowiedź literacka (postulat języka jako działania / „języka w działaniu” / performatywności językowej). Zapytamy o możliwość wyjścia poza dualistyczne opisy rzeczywistości i dualistyczne spory o rzeczywistość Interesować nas będą kulturowe uwarunkowania poznania literackiego, a także fenomen świadomości krytycznej (w tym i autokrytycznej) twórcy i odbiorcy. Zajmiemy się fenomenem doświadczenia jako punktem krytycznym między językiem publicznym a subiektywnością indywidualną i zbiorową. Wreszcie przejdziemy na teren sporu o status poznawczy interpretacji autorskiej i czytelniczej, zajmiemy się rolą wspólnotowych oddziaływań interpretacyjnych, postrzeganiem nadinterpretacji i nadkrytyki, tym co wolno, a czego nie wolno badaczowi literatury, czyli zapytamy o granice interpretacji.

    W warstwie drugiej zajmiemy się aplikacjami kulturowymi i społeczno-politycznymi wyżej wymienionych zagadnień – w przekonaniu, że krytyczna analiza literacka okazuje się dzisiaj istotnym narzędziem badania procesów społecznych (obok metod socjologicznych, metod psychologii społecznej czy antropologii kulturowej). Zapytamy o konkretne diagnozy społeczne – zarówno te z poziomu uniwersalizacji, jak i z poziomu „małych historii” / „małych narracji”. Pytać będziemy o konkretne literackie diagnozy kondycji ludzkiej-indywidualnej i zbiorowej, szczególnie zaś napięcia między nimi, zwłaszcza w perspektywie postspołeczeństwa, postpolityki i postprawdy. Interesować nas będzie również literackie mapowanie szczególnych problemów społeczno-egzystencjalnych, charakterystycznych dla dokonujących się przemian – oraz społeczne funkcjonowanie tych map, np. redefinicje w świetle tych map dotychczasowych norm i wyznaczników / pojęć społeczno-humanitycznych.



    Wykład z elementami konwersatorium, semestr zimowy, 30 godzin, 4 punkty ECTS [moduł]

    Termin i miejsce: wtorek, godz. 15.00-16.30, ul. Międzychodzka 5, sala 004

    Kod: 31-WK17Z07

    Uwaga: 30 stycznia br. zajęcia odwołane!

    Zajęcia wpisują się we współczesny dyskurs obecny na gruncie szeroko rozumianej humanistyki w ramach realizowania zagadnień związanych z posthumanizmem. Redefiniowanie pozycji człowieka wobec świata ożywionego, skutkuje coraz głębszą refleksją na temat roli i miejsca gatunku: homo sapiens. Studia animalistyczne, skoncentrowane są na takiej refleksji wokół relacji człowiek- osoby nie ludzkie, które redefiniują "uświęcone" role przypisywane społecznie i kulturowo różnym gatunkom. Celem zajęć jest z jednej strony zapoznanie studentów z usystematyzowaną wiedzą na temat współcześnie pojawiających się percepcji relacji ludzi i osób nieludzkich. Z drugiej strony interaktywna forma zajęć zapewnia możliwość kwestionowania tej wiedzy, polemizowania z nią i reflektowania nad nią, co będzie skutkować pogłębionym namysłem nad tym, jak współcześnie funkcjonuje nasz gatunek.

    Zajęcia wpisują się w najnowsze trendy nauki, budowania podejść trans dyscyplinarnych – a więc takich, które obejmują wiedzę z wielu pól i dzięki temu tworzą nowe jakości. Uczestnicy zajęć mają możliwość uczestniczenia w całym module tematycznym, oferowanym przez Pracownię Pytań Granicznych.

    Efektem zajęć ma być pogłębienie empatii w stosunku do zwierząt oraz świadomości na temat tego, jak człowiek poprzez kulturowe narzędzia nadaje znaczenia, role i funkcje innym gatunkom.

    Forma zajęć obejmuje 60-godzin zajęć, złożonych z części teoretycznych, quasi-seminaryjnych z ekspertami i praktykami oraz konwersatoryjnych. Wszelkie materiały: literatura, filmy, materiały wizualne są udostępniane przez prowadzącą zajęcia. Zaliczenie na podstawie: realizacji praktycznego projektu zaangażowanego, a także studiowanie literatury, aktywne prezentacje i dyskusje w czasie zajęć.

    Proponowane tematy: Studia animalistyczne jako odzwierciedlenie przemian społecznych. Społeczne konstruowanie rzeczywistości ludzkiej (?). Wykorzystywanie zwierząt: dzikie i udomowione. Wystawy, przedstawienia i sztuka. Konsumowanie zwierząt I wegetarianizm. Polowanie. Zwierzę domowe. Zwierzęta i nauka. Animal assisted activities. Praca ze zwierzętami. Przemoc wobec zwierząt. Zwierzęta i ludzie: wizerunki i tożsamości. Zwierzęta w religii. Zwierzęta w literaturze i filmie: analiza przypadków. Etologia. Moralny status zwierząt i obrona ich praw.