Współczesna humanistyka wobec islamofobii w Europie
grant NCN nr 2011/03/B/HS1/01693 Kierownik: dr Monika Bobako
zakończony publikacją książki "Islamofobia jako technologia władzy. Studium z antropologii politycznej", Universitas, Kraków 2017.

Projekt nagrodzony nagrodą finałową tygodnika "Polityka" dla młodych naukowców link 


Image

Opis projektu z wniosku do NCN:
Celem projektu jest analiza dyskursów antyislamskich (islamofobicznych) jako wieloznacznego zjawiska, które stanowi źródło nowych wyzwań teoretycznych dla współczesnej humanistyki. Projekt wyrasta z obserwacji, iż kontrowersje wokół islamu, społeczności muzułmańskich w Europie i samej islamofobii, działają jak soczewka, w której skupiają się najważniejsze aktualne problemy polityczne i filozoficzne zachodnich społeczeństw. Objawem tego jest różnorodność często wzajemnie wykluczających się przesłanek, na których opierają się dyskursy antyislamskie: niektóre z nich są częścią dyskursu krytycznego wobec religii w ogóle i wiążą się z oświeceniowymi ideami postępu, emancypacji i racjonalizmu, inne wyrastają z konserwatywnej troski o czystość (judeo)chrześcijańskiego dziedzictwa czy też z walki o zachowanie odrębności rozmaicie rozumianej europejskiej tożsamości. We wszystkich przypadkach obracają się one wokół takich newralgicznych kwestii, jak miejsce religii we współczesnym świecie, kwestia relacji między mniejszościowymi tożsamościami kulturowymi i religijnymi a obywatelstwem, kwestia wolności słowa, kwestia praw kobiet i wolności seksualnej, kwestia imigracji i porządku globalnego. 

Punktem wyjścia projektu jest stwierdzenie, że obecność mniejszości muzułmańskich jest i będzie trwałą cechą społeczeństw europejskich, a także to, że społeczeństwom tym brakuje kategorii pojęciowych do zredefiniowania własnych tożsamości i stworzenia zasad społecznej i politycznej koegzystencji w sytuacji zmieniającego się etnicznego, kulturowego i religijnego składu własnych populacji. W tym kontekście islamofobia może być więc traktowana jako objaw intelektualnej i politycznej bezradności wobec obecności nowych form tożsamości kulturowych i religijnych w Europie i ich aspiracji. Z drugiej jednak strony, poprzez mobilizację negatywnych emocji społecznych islamofobia - jak każda forma ksenofobii - jest również narzędziem kształtowania relacji społecznych, stabilizowania tożsamości i ustanawiania relacji władzy. Jest więc sposobem budowania porządku społecznego poprzez definiowanie pewnych grup jako trwale „obcych” i „niebezpiecznych”, a innych jako pełnoprawnych członków społecznego, kulturowego i politycznego „my”. Projekt wyrasta z przekonania, że zadaniem współczesnej humanistyki jest przeciwdziałanie islamofobii zarówno jako intelektualnej i politycznej bezradności, jak i strategii politycznej posługującej się mechanizmami wykluczenia i stygmatyzacji. 


PUBLIKACJE 
Monika Bobako (książka) Islamofobia jako technologia władzy. Studium z antropologii politycznej (Universitas, Kraków 2017)

Monika Bobako The Palestinian knot. The “new anti-Semitism”, Islamophobia and the question of postcolonial Europe, Theory, Culture & Society, 12 May 2017.

Monika Bobako "Żyd i Arab/muzułmanin w europejskich geometriach tożsamości i różnicy" Teksty Drugie nr 2 2017.

Monika Bobako Inventing "Muslims in Europe". Religion, culture and identity in the time of neoliberalism, Przegląd Religioznawczy nr 4/2015 (data wydania 2016).

Monika Bobako Postkolonialne rekonfiguracje. Feminizm, religia, postsekularyzm, w: Przegląd Humanistyczny nr 2, 2015.

Monika Bobako Religia i rasa. Trajektorie antysemityzmu i islamofobii, w: Tematy z Szewskiej, nr 3(13) 2014.

Monika Bobako Feminizm islamski. Niechciane dziecko islamu politycznego, w: Praktyka Teoretyczna nr 2(8), 2013.

Monika Bobako Feminizm i pułapka religiofobii, w: Bez Dogmatu nr 96, 2013.

Monika Bobako Islamofobia – między „krytyką religii” a rasizmem kulturowym, w: Recykling Idei nr 14, zima 2012/2013.

Projekt i redakcja tomu zbiorowego
Teologie emancypacyjne (numer tematyczny czasopisma Praktyka Teoretyczna nr 2(8)/2013) 

Tłumaczenia
Hamid Dabashi, Islamska teologia wyzwolenia. Opór wobec imperium (fragmenty), tłum. Monika Bobako, w: Praktyka Teoretyczna nr 2(8), 2013.

Inne teksty powiązane z tematyką projektu
Monika Bobako Islamofobia. Źródła, przejawy, zagrożenia, w: Migracja, edukacja. Edukacja międzykulturowa w kontekście kryzysu migracyjnego, red. E. Kledzik, M. Praczyk, Visegrad Fund, Poznań 2016. (Tekst powstał w ramach grantu Funduszu Wyszehradzkiego "Edukacja interkulturowa w krajach V4 w kontekście kryzysu migracyjnego", kierownik dr Emilia Kledzik).


WYSTĄPIENIA NA KONFERENCJACH

"Islamophobia of resentment. Nationalist resurgence, Catholic reactionism and the question of Polish semi-peripherality", konferencja „Islamophobia in Eastern Europe – Theoretical Implications and Empirical Findings“, Leipzig Science Campus EEGA , 3-4 listopada 2017.

"Semi-peripheral Islamophobies. Immigration and the Polish colonial complex"  Konferencja OPAQUE TO HERSELF. Postcolonialism in Central-Eastern Europe (SAVVY Contemporary. The Laboratory of Form-Ideas, Berlin, 28 kwietnia 2017)
"Semi-peripheral Islamophobies. Paradoxical convergences of nationalist and liberal discourses about Muslims and Islam in Poland"Konferencja Islamophobia in the East of the European Union (Czeska Akademia Nauk, Praga 23-24 października 2016), na zaproszenie organizatorów. 
"Islamofobia jako technologia polityczna" wykład plenarny wygłoszony na zaproszenie organizatorów, Konferencja Europa w obliczu wielkich migracji. Nowe wyzwania społeczne, kulturowe i polityczne, Komitet Badań Migracyjnych PAN (Poznań, 26-28 września 2016) 
"Postcolonial Postsecularism. Islam and the Reconfiguration of the Debate on Religion and emancipation" Konferencja Religion, (Post-)Secularism and Culture. Transdisciplinary Perspective (Laboratorium Humanistyki Współczesnej, Uniwersytet Wrocławski, 20 listopada 2015) audio
"Antykolonialny postsekularyzm i emancypacja kobiet. O filozoficznych ambiwalencjach feminizmu islamskiego" Abstrakt 10 Polski Zjazd Filozoficzny w Poznaniu, wrzesień 2015
“Transnational anti-Muslim racism and its customized national variants. A case of Polish “Islamophobia without Muslims”” Abstrakt Konferencja Everyday Racism in Transnational Perspective (The University of Sussex, Brighton, Wielka Brytania, 7 lutego 2014)

„Religia a rasa. Antysemityzm i islamofobia jako efekt urasowienia różnicy religijnej” Konferencja Rasa – Rasizm – Rasologia, udział na zaproszenie organizatorów (Uniwersytet Wrocławski, 6 grudnia 2013)
“Walking a tightrope. Islamic feminism between politicized religious patriarchy and Western feminist neocolonialism”. Abstrakt Konferencja Catachreses? Workshop on Gender, Religion and Postcoloniality (School of Oriental and African Studies, University of London, UK, 17-19 grudnia 2012)
“Islamophobia vs Anti-Semitism, Colonialism vs Holocaust: Contested Comparisons, Unexamined Links”. Abstrakt
Konferencja Entangled Legacies: Enlightenment, Colonialism and the Holocaust (Goethe University, Frankfurt nad Menem, Niemcy, 28/29 września 2012)


WYKŁADY I SEMINARIA GOŚCINNE 

"Feminism and the attraction of Islamophobia. A view from a semi-periphery" wykład wygłoszony na zaproszenie Uniwersytetu Środkowoeuropejskiego w Budapeszcie (CEU), 30 maja 2017.
"The cultural and political roots of anti-Muslim prejudice in Europe" wykład wygłoszony w ramach międzynarodowej szkoły letniej "Refugees and Migrants in International Human Rights Law", Poznańskie Centrum Praw Człowieka, Instytut Nauk Prawnych PAN, 29 sierpnia 2016.
"Polityczna ekonomia strachu. Europa wobec muzułmanów i islamu" cykl seminariów, Instytut Studiów Zaawansowanych, Warszawa, semestr zimowy 2015/2016. 
"Polityka dwuznacznych ‘sojuszy’. Islamofobia, feminizm, władza” wykład wygłoszony na zaproszenie IFiS PAN, Warszawa 27 stycznia 2016. 
"Religia, rasa, Europa. Trajektorie antysemityzmu i islamofobii" wykład wygłoszony na zaproszenie Instytutu Filozofii UMK, Toruń 8 grudnia 2015.
"Joanna Rajkowska's "Minaret" and the contested presence of the Islamic in the European/Polish public sphere". Wykład wygłoszony w ramach cyklu "The public and art. Ways of engaging in the public sphere, proletarian or counterpublics in Poland 1968-2014" (Patterns Lectures) Instytut Filozofii i Socjologii PAN, Warszawa 30 listopada 2014.
“The Muslim question in Europe and the secularism/religion divide”. Seminarium przeprowadzone na zaproszenie organizatorów w ramach Warsaw Summer Hegel and Marx School (IF UW, IS UW 21-27 wrzesień 2013)
Feminism, religion and Islamophobia in the West link Wykład na zaproszenie Uniwersytetu im. Hassana II w Casablance Faculté des Lettres et des Sciences Humaines Ben M'Sik oraz Faculté des Lettres et des Sciences Humaines Ain Chock (Maroko, 3 maja 2012)
Feminism, religion and Islamophobia in the West link Seminarium przeprowadzone na uniwersytecie im. Abdelhamida Ibn Badisa w Mostaganem (Algeria, kwiecień 2012).


ZAJĘCIA DYDAKTYCZNE PROWADZONE NA UAM W OPARCIU O BADANIA GRANTOWE

Islamofobia jako formacja ideologiczna neoliberalnego kapitalizmu wykład wygłoszony w cyklu "Rasa i rasizm. Historia i teraźniejszość" link (19.01.2017) 
Islam i gender (30h, 3 ECTS, konwersatorium)
Islam - the eternal Other of Europe? (30h, konwersatorium w języku angielskim prowadzone w ramach programu AMU PIE 
Kwestia muzułmańska w Europie. Islam i polityczna ekonomia strachu (cykl wykładowy, 2015/2016, projekt i koordynacja: dr Monika Bobako)
Węzeł palestyński. „Nowy antysemityzm”, islamofobia i pytanie o postkolonialną Europę - wykład w cyklu (21.01.2016.)
Filozofie polityczne islamu (konwersatorium, 2015/2016)
Żyd i Arab. Antysemityzm i islamofobia. Holocaust i kolonializm (30h, konwersatorium, 2014/2015)
Feminizm a religia (30h, konwersatorium, 2013/2014)
Religia i władza (45h: 15h wykład + 30h konwersatorium, 2013/2014)
Islamofobia/Islamofilia (15h wykład + 30h konwersatorium, 2011/2012, 2012/2013)
Feminizm islamski (30h konwersatorium, 2012/2013)


WYSTĄPIENIA POPULARYZATORSKIE ZWIĄZANE Z TEMATYKĄ BADAŃ GRANTOWYCH

Wykład "Feminizm a islam", w ramach programu "Drogi integracji", Galeria Arsenał w Poznaniu, 12 grudnia 2017.
Wystąpienie w dyskusji panelowej "Homofobia i islamofobia", Poznań Pride Week 2017, Teatr Ósmego Dnia, 20 września 2017.
Wykład "Lęk przed islamem"
 Europejskie Centrum Solidarności, Gdańsk, 17 maja 2016. link 
Wystąpienie w cyklu "Re-orientalizacja islamu: Czy istnieje nowoczesny islam?", Centrum Sztuki Współczesnej, Warszawa, 3 lutego 2016. wideo 
Referat w debacie panelowej "Kryzys uchodźczy i migracyjny nie istnieje", Centrum Sztuki Współczesnej, Warszawa, 14 listopada 2015.
Prelekcja "Islamofobia – między „krytyką religii” a rasizmem" wygłoszona w ramach Festiwalu Wielokulturowego w Zgierzu, 8 listopada 2015.
Referat w dyskusji panelowej "Uchodźcy – polityka, historia, aktualna sytuacja, działanie", Teatr Polski w Poznaniu, 23 października 2015.
Organizacja i prowadzenie panelu dyskusyjnego "Wirus islamofobii. Dyskusja o nastrojach antymuzułmańskich w Europie i Poznaniu", Teatr Polski w Poznaniu, 17 lutego 2015. Link 
Udział w dyskusji panelowej "Islamofobia" na zaproszenie organizatorów, Teatr Polski w Bydgoszczy, 14 lutego 2015. Video 
Prelekcja "Antysemityzm i islamofobia: stare i nowe formy rasizmu w Europie" wygłoszona na Festiwalu Kultur Polskich, na zaproszenie organizatora Stowarzyszenie "Jeden Świat", Poznań, 22 marca 2013. Link 
Wystąpienie w dyskusji panelowej „Dżihad kontra McŚwiat? Islam, nowoczesność i przyszłość” na zaproszenie organizatorów, Laboratorium Przyszłości: RAZEM / OSOBNO, Centrum Sztuki Współczesnej, Warszawa, 31 stycznia 2013. Prowadzenie: Edwin Bendyk, rozmówca: prof. Janusz Danecki Video 
Mini-wykład "Feminizm islamski a feminizm muzułmański" dla portalu "Voce docta" Video

© Copyright EDUCON 2018. Design & Development by JOOMSHAPER and PPG UAM 2017 (TP)

Search