Współczesna humanistyka wobec islamofobii w Europie
grant NCN nr 2011/03/B/HS1/01693 Kierownik: dr Monika Bobako
zakończony publikacją książki "Islamofobia jako technologia władzy. Studium z antropologii politycznej", Universitas, Kraków 2017.

Projekt nagrodzony nagrodą finałową tygodnika "Polityka" dla młodych naukowców link 
Książka nagrodzona Nagrodą im. Jana Długosza 2018 link
oraz nominowana do nagrody im.Tadeusza Kotarbińskiego 2018 link


Image

Opis projektu z wniosku do NCN:
Celem projektu jest analiza dyskursów antyislamskich (islamofobicznych) jako wieloznacznego zjawiska, które stanowi źródło nowych wyzwań teoretycznych dla współczesnej humanistyki. Projekt wyrasta z obserwacji, iż kontrowersje wokół islamu, społeczności muzułmańskich w Europie i samej islamofobii, działają jak soczewka, w której skupiają się najważniejsze aktualne problemy polityczne i filozoficzne zachodnich społeczeństw. Objawem tego jest różnorodność często wzajemnie wykluczających się przesłanek, na których opierają się dyskursy antyislamskie: niektóre z nich są częścią dyskursu krytycznego wobec religii w ogóle i wiążą się z oświeceniowymi ideami postępu, emancypacji i racjonalizmu, inne wyrastają z konserwatywnej troski o czystość (judeo)chrześcijańskiego dziedzictwa czy też z walki o zachowanie odrębności rozmaicie rozumianej europejskiej tożsamości. We wszystkich przypadkach obracają się one wokół takich newralgicznych kwestii, jak miejsce religii we współczesnym świecie, kwestia relacji między mniejszościowymi tożsamościami kulturowymi i religijnymi a obywatelstwem, kwestia wolności słowa, kwestia praw kobiet i wolności seksualnej, kwestia imigracji i porządku globalnego. 

Punktem wyjścia projektu jest stwierdzenie, że obecność mniejszości muzułmańskich jest i będzie trwałą cechą społeczeństw europejskich, a także to, że społeczeństwom tym brakuje kategorii pojęciowych do zredefiniowania własnych tożsamości i stworzenia zasad społecznej i politycznej koegzystencji w sytuacji zmieniającego się etnicznego, kulturowego i religijnego składu własnych populacji. W tym kontekście islamofobia może być więc traktowana jako objaw intelektualnej i politycznej bezradności wobec obecności nowych form tożsamości kulturowych i religijnych w Europie i ich aspiracji. Z drugiej jednak strony, poprzez mobilizację negatywnych emocji społecznych islamofobia - jak każda forma ksenofobii - jest również narzędziem kształtowania relacji społecznych, stabilizowania tożsamości i ustanawiania relacji władzy. Jest więc sposobem budowania porządku społecznego poprzez definiowanie pewnych grup jako trwale „obcych” i „niebezpiecznych”, a innych jako pełnoprawnych członków społecznego, kulturowego i politycznego „my”. Projekt wyrasta z przekonania, że zadaniem współczesnej humanistyki jest przeciwdziałanie islamofobii zarówno jako intelektualnej i politycznej bezradności, jak i strategii politycznej posługującej się mechanizmami wykluczenia i stygmatyzacji. 


PUBLIKACJE 
Monika Bobako (książka) Islamofobia jako technologia władzy. Studium z antropologii politycznej (Universitas, Kraków 2017)

Monika Bobako "Semi-peripheral Islamophobias: the political diversity os anti-Muslim discourses in Poland", Patterns of Prejudice 52, 2018, issue 5.
Monika Bobako The Palestinian knot. The “new anti-Semitism”, Islamophobia and the question of postcolonial Europe, Theory, Culture & Society, 12 May 2017.

Monika Bobako "Żyd i Arab/muzułmanin w europejskich geometriach tożsamości i różnicy" Teksty Drugie nr 2 2017.

Monika Bobako Inventing "Muslims in Europe". Religion, culture and identity in the time of neoliberalism, Przegląd Religioznawczy nr 4/2015 (data wydania 2016).

Monika Bobako Postkolonialne rekonfiguracje. Feminizm, religia, postsekularyzm, w: Przegląd Humanistyczny nr 2, 2015.

Monika Bobako Religia i rasa. Trajektorie antysemityzmu i islamofobii, w: Tematy z Szewskiej, nr 3(13) 2014.

Monika Bobako Feminizm islamski. Niechciane dziecko islamu politycznego, w: Praktyka Teoretyczna nr 2(8), 2013.

Monika Bobako Feminizm i pułapka religiofobii, w: Bez Dogmatu nr 96, 2013.

Monika Bobako Islamofobia – między „krytyką religii” a rasizmem kulturowym, w: Recykling Idei nr 14, zima 2012/2013.

Projekt i redakcja tomu zbiorowego
Teologie emancypacyjne (numer tematyczny czasopisma Praktyka Teoretyczna nr 2(8)/2013) 

Tłumaczenia
Hamid Dabashi, Islamska teologia wyzwolenia. Opór wobec imperium (fragmenty), tłum. Monika Bobako, w: Praktyka Teoretyczna nr 2(8), 2013.

Inne teksty powiązane z tematyką projektu
Monika Bobako Islamofobia. Źródła, przejawy, zagrożenia, w: Migracja, edukacja. Edukacja międzykulturowa w kontekście kryzysu migracyjnego, red. E. Kledzik, M. Praczyk, Visegrad Fund, Poznań 2016. (Tekst powstał w ramach grantu Funduszu Wyszehradzkiego "Edukacja interkulturowa w krajach V4 w kontekście kryzysu migracyjnego", kierownik dr Emilia Kledzik).


WYSTĄPIENIA NA KONFERENCJACH

"Islamophobia of resentment. Nationalist resurgence, Catholic reactionism and the question of Polish semi-peripherality", konferencja „Islamophobia in Eastern Europe – Theoretical Implications and Empirical Findings“, Leipzig Science Campus EEGA , 3-4 listopada 2017.

"Semi-peripheral Islamophobies. Immigration and the Polish colonial complex"  Konferencja OPAQUE TO HERSELF. Postcolonialism in Central-Eastern Europe (SAVVY Contemporary. The Laboratory of Form-Ideas, Berlin, 28 kwietnia 2017)
"Semi-peripheral Islamophobies. Paradoxical convergences of nationalist and liberal discourses about Muslims and Islam in Poland"Konferencja Islamophobia in the East of the European Union (Czeska Akademia Nauk, Praga 23-24 października 2016), na zaproszenie organizatorów. 
"Islamofobia jako technologia polityczna" wykład plenarny wygłoszony na zaproszenie organizatorów, Konferencja Europa w obliczu wielkich migracji. Nowe wyzwania społeczne, kulturowe i polityczne, Komitet Badań Migracyjnych PAN (Poznań, 26-28 września 2016) 
"Postcolonial Postsecularism. Islam and the Reconfiguration of the Debate on Religion and emancipation" Konferencja Religion, (Post-)Secularism and Culture. Transdisciplinary Perspective (Laboratorium Humanistyki Współczesnej, Uniwersytet Wrocławski, 20 listopada 2015) audio
"Antykolonialny postsekularyzm i emancypacja kobiet. O filozoficznych ambiwalencjach feminizmu islamskiego" Abstrakt 10 Polski Zjazd Filozoficzny w Poznaniu, wrzesień 2015
“Transnational anti-Muslim racism and its customized national variants. A case of Polish “Islamophobia without Muslims”” Abstrakt Konferencja Everyday Racism in Transnational Perspective (The University of Sussex, Brighton, Wielka Brytania, 7 lutego 2014)

„Religia a rasa. Antysemityzm i islamofobia jako efekt urasowienia różnicy religijnej” Konferencja Rasa – Rasizm – Rasologia, udział na zaproszenie organizatorów (Uniwersytet Wrocławski, 6 grudnia 2013)
“Walking a tightrope. Islamic feminism between politicized religious patriarchy and Western feminist neocolonialism”. Abstrakt Konferencja Catachreses? Workshop on Gender, Religion and Postcoloniality (School of Oriental and African Studies, University of London, UK, 17-19 grudnia 2012)
“Islamophobia vs Anti-Semitism, Colonialism vs Holocaust: Contested Comparisons, Unexamined Links”. Abstrakt
Konferencja Entangled Legacies: Enlightenment, Colonialism and the Holocaust (Goethe University, Frankfurt nad Menem, Niemcy, 28/29 września 2012)


WYKŁADY I SEMINARIA GOŚCINNE 

"Feminism and the attraction of Islamophobia. A view from a semi-periphery" wykład wygłoszony na zaproszenie Uniwersytetu Środkowoeuropejskiego w Budapeszcie (CEU), 30 maja 2017.
"The cultural and political roots of anti-Muslim prejudice in Europe" wykład wygłoszony w ramach międzynarodowej szkoły letniej "Refugees and Migrants in International Human Rights Law", Poznańskie Centrum Praw Człowieka, Instytut Nauk Prawnych PAN, 29 sierpnia 2016.
"Polityczna ekonomia strachu. Europa wobec muzułmanów i islamu" cykl seminariów, Instytut Studiów Zaawansowanych, Warszawa, semestr zimowy 2015/2016. 
"Polityka dwuznacznych ‘sojuszy’. Islamofobia, feminizm, władza” wykład wygłoszony na zaproszenie IFiS PAN, Warszawa 27 stycznia 2016. 
"Religia, rasa, Europa. Trajektorie antysemityzmu i islamofobii" wykład wygłoszony na zaproszenie Instytutu Filozofii UMK, Toruń 8 grudnia 2015.
"Joanna Rajkowska's "Minaret" and the contested presence of the Islamic in the European/Polish public sphere". Wykład wygłoszony w ramach cyklu "The public and art. Ways of engaging in the public sphere, proletarian or counterpublics in Poland 1968-2014" (Patterns Lectures) Instytut Filozofii i Socjologii PAN, Warszawa 30 listopada 2014.
“The Muslim question in Europe and the secularism/religion divide”. Seminarium przeprowadzone na zaproszenie organizatorów w ramach Warsaw Summer Hegel and Marx School (IF UW, IS UW 21-27 wrzesień 2013)
Feminism, religion and Islamophobia in the West link Wykład na zaproszenie Uniwersytetu im. Hassana II w Casablance Faculté des Lettres et des Sciences Humaines Ben M'Sik oraz Faculté des Lettres et des Sciences Humaines Ain Chock (Maroko, 3 maja 2012)
Feminism, religion and Islamophobia in the West link Seminarium przeprowadzone na uniwersytecie im. Abdelhamida Ibn Badisa w Mostaganem (Algeria, kwiecień 2012).


ZAJĘCIA DYDAKTYCZNE PROWADZONE NA UAM W OPARCIU O BADANIA GRANTOWE

Islamofobia jako formacja ideologiczna neoliberalnego kapitalizmu wykład wygłoszony w cyklu "Rasa i rasizm. Historia i teraźniejszość" link (19.01.2017) 
Islam i gender (30h, 3 ECTS, konwersatorium)
Islam - the eternal Other of Europe? (30h, konwersatorium w języku angielskim prowadzone w ramach programu AMU PIE 
Kwestia muzułmańska w Europie. Islam i polityczna ekonomia strachu (cykl wykładowy, 2015/2016, projekt i koordynacja: dr Monika Bobako)
Węzeł palestyński. „Nowy antysemityzm”, islamofobia i pytanie o postkolonialną Europę - wykład w cyklu (21.01.2016.)
Filozofie polityczne islamu (konwersatorium, 2015/2016)
Żyd i Arab. Antysemityzm i islamofobia. Holocaust i kolonializm (30h, konwersatorium, 2014/2015)
Feminizm a religia (30h, konwersatorium, 2013/2014)
Religia i władza (45h: 15h wykład + 30h konwersatorium, 2013/2014)
Islamofobia/Islamofilia (15h wykład + 30h konwersatorium, 2011/2012, 2012/2013)
Feminizm islamski (30h konwersatorium, 2012/2013)


WYSTĄPIENIA POPULARYZATORSKIE ZWIĄZANE Z TEMATYKĄ BADAŃ GRANTOWYCH

Wykład "Feminizm a islam", w ramach programu "Drogi integracji", Galeria Arsenał w Poznaniu, 12 grudnia 2017.
Wystąpienie w dyskusji panelowej "Homofobia i islamofobia", Poznań Pride Week 2017, Teatr Ósmego Dnia, 20 września 2017.
Wykład "Lęk przed islamem"
 Europejskie Centrum Solidarności, Gdańsk, 17 maja 2016. link 
Wystąpienie w cyklu "Re-orientalizacja islamu: Czy istnieje nowoczesny islam?", Centrum Sztuki Współczesnej, Warszawa, 3 lutego 2016. wideo 
Referat w debacie panelowej "Kryzys uchodźczy i migracyjny nie istnieje", Centrum Sztuki Współczesnej, Warszawa, 14 listopada 2015.
Prelekcja "Islamofobia – między „krytyką religii” a rasizmem" wygłoszona w ramach Festiwalu Wielokulturowego w Zgierzu, 8 listopada 2015.
Referat w dyskusji panelowej "Uchodźcy – polityka, historia, aktualna sytuacja, działanie", Teatr Polski w Poznaniu, 23 października 2015.
Organizacja i prowadzenie panelu dyskusyjnego "Wirus islamofobii. Dyskusja o nastrojach antymuzułmańskich w Europie i Poznaniu", Teatr Polski w Poznaniu, 17 lutego 2015. Link 
Udział w dyskusji panelowej "Islamofobia" na zaproszenie organizatorów, Teatr Polski w Bydgoszczy, 14 lutego 2015. Video 
Prelekcja "Antysemityzm i islamofobia: stare i nowe formy rasizmu w Europie" wygłoszona na Festiwalu Kultur Polskich, na zaproszenie organizatora Stowarzyszenie "Jeden Świat", Poznań, 22 marca 2013. Link 
Wystąpienie w dyskusji panelowej „Dżihad kontra McŚwiat? Islam, nowoczesność i przyszłość” na zaproszenie organizatorów, Laboratorium Przyszłości: RAZEM / OSOBNO, Centrum Sztuki Współczesnej, Warszawa, 31 stycznia 2013. Prowadzenie: Edwin Bendyk, rozmówca: prof. Janusz Danecki Video 
Mini-wykład "Feminizm islamski a feminizm muzułmański" dla portalu "Voce docta" Video

© Copyright EDUCON 2018. Design & Development by JOOMSHAPER and PPG UAM 2017 (TP)

Search