Program dydaktyczny Pracowni Pytań Granicznych na rok akademicki 2011/2012 #

Zajęcia oferowane przez PPG UAM mają status ogólnouniwersyteckich przedmiotów fakultatywnych i adresowane są do studentów/tek i doktorantów/tek ze wszystkich wydziałów UAM a także innych uczelni. Za udział w zajęciach uczestnicy otrzymują określoną ilość punktów ECTS. Osoby zainteresowane mogą dokonać rejestracji swojego udziału w zajęciach w systemie USOS.


ZAPISY W SYSTEMIE USOS - ze względów technicznych rejestracja na proponowane przez nas zajęcia jest tymczasowo możliwa tylko od strony Pracowni. W związku z tym osoby zainteresowane wpisem na zajęcia (w USOS-ie) prosimy o kontakt na adres mailowy ppguam@amu.edu.pl lub tomaszpolak.w@gmail.com. Dla uniknięcia błędów w identyfikacji prosimy o podawanie w mailu numeru indeksu.


Uwaga! Poniższe informacje mogą być aktualizowane. Informację o zmianach i aktualnościach można znaleźć tu link.

Plakat o zajęciach

Semestr zimowy#

Semestr letni#

A. Wykłady interdyscyplinarne#

Porzucić etyczną arogancję. Humanistyka wobec ofiar Szoa#

Kod: 31-SW12L01
Prowadzący: zespół wykładowców koordynacja mgr Beata Anna Polak, prof. Tomasz Polak
Strona zajęć - nagrania wykładów
Charakter zajęć: wykład interdyscyplinarny
Godzin: 30
ECTS: 2
Semestr: letni
Termin miejsce zajęć: środa, godz. 18.45-20.15, Collegium Maius UAM, Sala Śniadeckich
Opis:
Cykl nawiązujący do projektu badawczego zakończonego publikacją „Porzucić etyczną arogancję. Ku redefinicji podstawowych pojęć humanistyki w świetle wydarzenia Szoa” (Poznań 2011). Zadaniem tej publikacji było: uchwycić, nazwać i umiejscowić krytycznie ujawnioną w tragicznych wydarzeniach historii wewnętrzną blendę humanistyki – i to zarówno w aspekcie mechanizmów, z których ona się rodzi, jak i sposobu odnoszenia się do generowanych przez nie tragicznych skutków, uniemożliwiającego autodiagnozę i samonaprawę.
Milczenie panujące wokół tego gwałtu, to milczenie zarówno dotychczasowych ofiar, podwójnie skrzywdzonych – raz samym wydarzeniami, ponownie zaś odmową prawidłowego usytuowania znaczenia ich krzywd w wymiarze realnym i symbolicznym, jak i milczenie ofiar potencjalnych, i milczenie ich potencjalnych krzywdzicieli, bowiem skoro milczenie to obejmuje nadal uczestników przestrzeni społecznej, wystawia żyjących w niej ludzi na dalsze możliwe skutki symbolicznej i realnej przemocy. Proces, który należy tu przeprowadzić, to proces odkrywania, przywracania, wydobywania i skutecznej recepcji znaczenia tego, co się stało – przede wszystkim znaczenia tego, co dotknęło ofiary Szoa. To proces, w którym każdy szczegół, każdy fragment i strzęp pamięci o krzywdzie i winie powinien być wyeksponowany, bo tylko tak mogą zostać uchronione godność i prawa ofiar.
Można postawić tezę, że owa wewnętrzna blenda humanistyki (wobec zła) jest właśnie źródłem i oparciem efektywności działania systemu humanistycznego: działanie sprzeczne z własnymi założeniami nie może się auto-uwidaczniać – bo nie mogłoby pozostać skuteczne. Jeśli tak, tym bardziej potrzebne jest zdekodowanie takiego mechanizmu. Jest to konieczne także dlatego, że tkwienie przy dotychczasowym obrazie rzeczy jest niesamowitą obrazą rzeczywistości. By przywrócić realnie godnościowy wymiar obrazowania ludzkiej kondycji trzeba więc odkłamać podstawowe systemowe ujęcie tej kondycji.
Do wygłoszenia wykładów w ramach proponowanego cyklu zaprosiliśmy literaturoznawców, historyków, filozofów, psychologów społecznych i przedstawicieli nauk edukacyjnych, których zadaniem będzie udzielenie wieloaspektowej odpowiedzi na podstawowe pytania:
  • Dlaczego humanistyka nie radzi sobie z wskazanymi wyżej problemami? Dlaczego po tylu latach uprawiania refleksji nad „innością” czy „mniejszością”, zwłaszcza innością i mniejszością zopresjonowaną (aż do eksterminacji) i wypracowaniem odpowiednich kategorii ujmowania tejże problematyki, osiągnięcia te pozostają nadal bardziej w sferze deklaratywnej, niż w realnej implantacji? Dlaczego ciągle przegrywa z konstruktem, jakim jest odrealniona w sporej mierze pamięć monumentalna? Dlaczego uparcie tworzy się obrazy rzeczy, które nie sięgają sedna rzeczy, ale czasowo zaklejają dziury interpretacyjne? Dlaczego realność Szoa przegrywa z fantazmatami Szoa? Dlaczego wreszcie humanistyka „godnościowa” jest tak ślepa na współczesną rzeczywistość, która udowadnia, że przemocowe zasady działania systemów uniwersalnych są nadal aktualne?
  • Co powoduje, że humanistyka nie jest w stanie zobaczyć siebie jako fantazmatu? Dlaczego nie widzi siebie na mapie dyskursów holocaustowych w szczególności i godnościowo-prawnych w ogólności? Dlaczego nie jest autodyskursywna w takim stopniu, by naprawiać własne nadmierne odchylenia od realnego oglądu rzeczywistości?
  • Dlaczego humanistyka nie korzysta w wystarczającym stopniu ze zdobyczy innych dyscyplin naukowych społecznych, psychologicznych, antropologicznych, kulturowych i biologicznych, by dojść do pełniejszej wiedzy o człowieku i społeczeństwie, mimo że to dążenie ciągle deklaruje?
Terminarz wykładów (aktualizowany na bieżąco):
22 lutego 2012 - Wprowadzenie w całość problematyki
29 lutego 2012 - "Granice Godności. Granice literatury" - dr Olga Orzeł Warskog
7 marca 2012 - "O ewolucjach literatury mówiącej o Zagładzie - od jej początków z lat czterdziestych po dzień dzisiejszy" - prof. Michał Głowiński (Instytut Badań Literackich PAN)
14 marca 2012 - "Czy "Łaskawe" Littela jest dla nazizmu łaskawe? O estetyzacji nazizmu" - prof. Zbigniew Mikołejko (Instytut Filozofii i Socjologii PAN)
21 marca 2012 - "Etyka happy endu. Oniryczne i ironiczne przedstawienia Zagłady" - Katarzyna Czeczot (Instytut Badań Literackich PAN)
28 marca 2012 - "O próbach konstruowania sensu" - prof. Tadeusz Bartoś (Akademia Humanistyczna im. Aleksandra Gieysztora w Pułtusku)
4 kwietnia 2012 - "Potrzeba fantazmatycznego usprawiedliwienia?" - Beata Anna Polak (Pracownia Pytań Granicznych UAM)
11 kwietnia 2012 - Dyskusja o próbach nadania Szoa sensu religijnego - prof. Tadeusz Bartoś (Akademia Humanistyczna im. Aleksandra Gieysztora w Pułtusku), prof. Tomasz Polak (Pracownia Pytań Granicznych UAM)
18 kwietnia 2012 - "Pedagogika po Szoa" - dr Aleksandra Boroń (Wydział Studiów Edukacyjnych UAM)
25 kwietnia 2012 - "Szoa w literaturze drugiego i trzeciego pokolenia izraelskich ocalonych" - prof. Shoshana Ronen (Uniwersytet Warszawski, Katedra Hebraistyki)
9 maja 2012 - "Reguły konstrukcji dyskursu publicznego o Zagładzie po 1989 roku" - dr Piotr Forecki (Wydział Nauk Politycznych i Dziennikarstwa UAM)
16 maja 2012 - "Merytoryczne, estetyczne i etyczne dylematy związane z przedstawianiem Szoa w muzeum" - prof. Jacek Leociak (Centrum Badań nad Zagładą Żydów IFiS PAN)
23 maja 2012 - "Jak (nie)radziła sobie historiografia z tematem Zagłady" - dr Bartłomiej Krupa
30 maja 2012 - "Wolność jednostki a opresja systemu politycznego" - prof. Maria Szyszkowska (Uniwersytet Warszawski)
6 czerwca 2012 - Podsumowanie - wnioski - prof. Tomasz Polak (PPG UAM)

Warunki uczestnictwa: zgłoszenie
Termin zgłoszeń: do drugich zajęć
Zasady zaliczeń: wpis na podstawie obecności; w wypadku opuszczenia więcej niż trzech zajęć w semestrze warunkiem uzyskania wpisu jest złożenie pracy kontrolnej, dotyczącej opuszczonych zajęć; fakultatywny egzamin na podstawie obszernej pracy o tematyce uzgodnionej z prowadzącymi zajęcia.
Kontakt: beataannapolak@wp.pl; tomaszpolak.w@wp.pl; ppguam@amu.edu.pl

Bieda i nierówności#

Nagrania wykładów
Kod: 31-SW12L02
Prowadzący: zespół wykładowców, projekt i koordynacja: dr Monika Bobako
Charakter zajęć: wykład interdyscyplinarny
Godzin: 30
ECTS: 2
Semestr: letni
Termin miejsce zajęć: wtorek, godz. 18.45-20.15, Collegium Maius UAM, Sala Śniadeckich
Opis:
Celem cyklu będzie interdyscyplinarna analiza źródeł, skutków oraz sposobów doświadczania i walczenia z biedą, a także sposobów, na jakie biedni stygmatyzowani są we współczesnych społeczeństwach jako „inni” i poddawani wykluczeniu społecznemu. Przedmiotem analiz będą zarówno struktury nierówności globalnych mających swe źródło w historii kolonializmu, jak i udokumentowana przez instytucje takie jak ONZ rosnąca polaryzacja ekonomiczna w społeczeństwach „rozwiniętych”. Szczególna uwaga poświecona będzie problematyce polskiej transformacji po 1989 roku oraz procesom odtwarzania się podziałów klasowych w polskim społeczeństwie. W trakcie zajęć przedstawimy trudności związane z definiowaniem i mierzeniem tego, czym jest bieda, pokażemy historyczną różnorodność podejść do biednych i zastanowimy się nad etycznym wymiarem nierówności społecznych. W ramach cyklu wystąpią zarówno teoretycy zajmujący się badaniem mechanizmów ekonomicznych wytwarzających nierówności, badacze pokazujący społeczne, psychologiczne i kulturowe skutki doświadczania biedy, jak i praktycy zajmujący się działaniem na rzecz biednych. Cykl będzie tematycznie powiązany z konwersatorium „Krytyczne teorie rozwoju”.Wśród wykładowców m.in. dr Monika Bobako, dr Ewa Charkiewicz, dr Izabela Desperak, prof. Jacek Kochanowicz, prof. Tadeusz Kowalik, dr Piotr Laskowski, dr Andrzej W. Nowak, prof. David Ost, dr Tomasz Rakowski, Jarosław Urbański, Przemysław Wielgosz i in.

Harmonogram:

21 lutego - dr Monika Bobako (PPG UAM)
Bieda i rasizm. O strategiach legitymizowania nierówności społecznych

28 lutego - Jarosław Urbański (Inicjatywa Pracownicza, Rozbrat)
Społeczny podział pracy, struktura klasowo zawodowa i nierówności społeczne

6 marca - Przemysław Wielgosz (Le Monde Diplomatique. Edycja Polska)
Ekonomia polityczna głodu

13 marca - dr Ewa Charkiewicz (ThinkTank Feministyczny, Warszawa-Haga)
Kobiety i ubóstwo. Widzialna ręka neoliberalnego państwa (Wykład został poprzedzony projekcją filmu "Strajk matek" link)

20 marca - dr Piotr Laskowski (Uniwersytet Jagielloński)
Poza mitem równych szans. Czy szkoła może nie reprodukować nierówności?

27 marca - dr Izabela Desperak (IS UŁ)
Prekariat, patriarchat i system światowy

3 kwietnia - Jarosław Urbański (Inicjatywa Pracownicza, Rozbrat)
Globalne i historyczne uwarunkowania nierówności społecznych w Europie Środkowo-wschodniej

17 kwietnia - dr Tomasz Rakowski (EiAK UW)
Antropologiczne perspektywy badań nad doświadczeniami ubóstwa i peryferyjności. Założenia, cele, praktyki

24 kwietnia - prof. Jacek Kochanowicz (Wydział Nauk Ekonomicznych UW)
Bieda i nierówności w perspektywie długiego trwania

8 maja - prof. Tadeusz Kowalik (Instytut Nauk Ekonomicznych PAN, Warszawa)
Nauki społeczne, uczeni wobec biedy i nierówności

15 maja - dr Andrzej W. Nowak (IF UAM)
O banalności pogardy. Wizerunki biedy i nierówności w mediach i popkulturze

22 maja wykład odwołany z powodów organizacyjnych

29 maja - prof. David Ost (Hobart and William Smith Colleges Geneva, New York, Warsaw School of Social Sciences and Humanities)
Interesy a dzialalnosc: czy ludzie moga dzialac wbrew swoim interesom?

Warunki uczestnictwa: zgłoszenie
Termin zgłoszeń: do drugich zajęć
Zasady zaliczeń
Kontakt: dr Monika Bobako

B. Wykłady, seminaria, konwersatoria, warsztaty#

Depresja i melancholia – między mitologią a patologią#

Kod: 31-KO12L03
Prowadzący: mgr Natalia Rapp, mgr Anna Grobelna
Charakter zajęć: konwersatorium
Godzin: 30
ECTS: 3
Semestr: letni
Termin miejsce zajęć: poniedziałek, godz. 17.00-18.30, Collegium Maius, sala 227
Uwaga: Pierwsze zajęcia odbędą się 20 lutego 2012!
Opis:
Na czym polega szczególny status przypisywany od wieków zaburzeniom depresyjnym, jeżeli powiązane są ze sztuką i życiem artystów? Czy „wyleczenie” może spowodować zamrożenie twórczości? Czemu gotowi jesteśmy płacić za twórczość obłędem, utożsamiać depresję z głębią? Czy nadal uważamy, że artysta to ten, który cierpi za miliony? Co jest bardziej płodne: radosny pragmatyzm czy zalew czarnej żółci? Czy melancholia pragmatyczna jest możliwa/ jest jeszcze melancholią? Czy depresja ma płeć? W refleksji nad tymi i innymi pytaniami, przy pomocy polonistyczno-psychologicznego dwugłosu prowadzących, przyjrzymy się na zajęciach zarówno naukowym opracowaniom na temat depresji i zjawisk jej towarzyszących, jak też biografiom twórców i konstruowanym wokół nich społecznym stereotypom. Badając dzieła artystyczne, zapytamy (krytycznie) o poetyki/ techniki inspirowane okołodepresyjnymi stanami świadomości. Spróbujemy odnaleźć powiązania, sprzeczności i punkty przecięcia między refleksją psychoanalityczną, estetyczną i społeczną.
Literatura:
Zygmunt Freud, Żałoba i melancholia
Susan Sontag, Choroba jako metafora
Antoni Kępiński, Melancholia
Peter D. Kramer, Czym jest depresja
Janusz Rybakowski, Oblicza choroby maniakalno-depresyjnej
Melanie Klein, Żałoba i jej związek ze stanami maniakalno-depresyjnymi
Hanna Segal, Psychoza i twórczość artystyczna i inne eseje
Julia Kristeva, Czarne słońce. Depresja i melancholia
Nancy McWilliams, Diagnoza psychoanalityczna
Edward Nęcka, Psychologia twórczości
Dariusz Galasiński, Men’s Discourses of Depression
William Styron, Dotyk ciemności: Kronika obłędu
Sarah Kane, 4:48 Psychosis
Warunki uczestnictwa: zgłoszenie (do drugich zajęć), także mailowe.
Zasady zaliczenia: Obecność (akceptowalne maksymalnie dwie nieobecności w semestrze), aktywność, końcowa praca pisemna lub zaliczeniowa rozmowa z prowadzącymi, polegająca na analizie przypadku wybranego artysty lub postaci literackiej/filmowej/teatralnej (w kontekście tematyki zajęć i z wykorzystaniem poznanej na zajęciach narzędziowości).
Kontakt: natinat85@gmail.com; anna.grobelna@gmail.com

Fantazmaty indywidualne i społeczne#

Kod: 31-KO12L04
Prowadzący: mgr Beata Anna Polak, prof. Tomasz Polak
Strona zajęć - materiały i ngrania
Charakter zajęć: konwersatorium
Godzin: 30
ECTS: 3
Semestr: letni
Termin miejsce zajęć: środa, godz. 9.45-11.15, Collegium Maius, gabinet Pracowni (sala 05 - przyziemie)
Opis:
Tematyką zajęć będzie fantazmat jako fenomen myślno-językowo-społeczny, jego natura, struktura, poziomy i zakresy funkcjonowania. Zajęcia będą składały się z trzech bloków problemowych, które łączyć się będą w językowym wymiarze zjawiska.
Punktem wyjścia będzie psychoanalityczne rozumienie fantazmatu jako „rzeczywistości psychicznej” „człowieka wewnętrznego” (Jung, Freud, Laplanche i Pontalis, Kristeva), a tu: zasadnicza różnica między pojęciami: fantazja i fantazmat oraz relacja między nimi, a także językowe – w tym i terapeutyczne – sposoby wyrażania sfery podświadomego.
Pojęcie to skonfrontujemy z literaturoznawczym (i szerzej: artystycznym) rozumieniem fantazji i fantazmatu (Janion, Lacan, Deleuze, Eco, Foucault, Żiżek), w szczególności interesować nas będzie z jednej strony literacka struktura wewnętrznych stanów fantazmatycznych, z drugiej zaś literatura jako gra językowo-wyobraźniowa podlegająca prawom psychicznym. Zwrócimy też uwagę na dwoistą funkcyjność literackiego wymiaru fantazmatu: z jednej strony uwolnienia sfery „człowieka wewnętrznego” w tym jego odmiennych stanów świadomości nie tylko u autora, ale też odbiorcy, z drugiej zaś możliwość kontroli sfery „niewygodnego”, zarówno u autora jaki i odbiorcy. W tym rozumieniu dwoistości interesować nas będzie także fantazmatyczno-społeczny wymiar literatury (i szerzej jako kontrkultury z jednej strony (wymiar wyzwalający), z drugie zaś zaangażowania ideologicznego (wymiar opresywny).
Powyższe prowadzić nas będzie do analizy społecznego wymiaru funkcjonowania fantazmatu i zastosowaniom pojęcia fantazmatu do szczegółowej analizy zjawisk i procesów społecznych . Interesować nas będzie kontrowersja związana z istnieniem/nieistnieniem „zbiorowej podświadomości”, zwłaszcza zaś funkcjonowania/niefunkcjonowania „zbiorczego wypartego” w rodzaju: zbiorowych traum (np. trauma poholocaustowa czy trauma „komunistyczna”) w tym i traumy zaangażowania (wyparcie win, narracje usprawiedliwiające, narracje sublimujące – w tym świeckie i religijne narracje eschatologiczne). Interesować nas będzie także stopień społecznej świadomości udziału fantazmatu w procesach społecznych, i związana z tym ewentualność odtwarzania się struktur fantazmatycznych analogicznych do tych, które służyły dwudziestowiecznym totalitaryzmom (Polak, Laignel-Lavastine).
Językowy wymiar fantazmatu analizowany będzie w perspektywie zdolności ludzkiego języka zarówno do kreacji, jak i manipulacji, czyli krytycznej analizie dyskursu (Duszak i Fairclought).
Literatura:
Deleuze G., Logika sensu, Warszawa 2011.
Eco U., Interpretacja i nadinterpretacja, Kraków 1996.
Foucault M., Słowa i rzeczy. Archeologia nauk humanistycznych, Gdańsk 2006.
Freud Z., Psychologia nieświadomości, Warszawa 2009.
Freud, Z., Pisma społeczne, Warszawa 1998.
Freud, Z., Breuer Jules , Studia nad histerią, Warszawa 2008.
Janion M., Projekt krytyki fantazmatycznej, w: Zło i fantazmaty. Prace wybrane, t.3, Kraków 2001.
Janion M.,(współredakcja), Transgresje, t.1-7, Gdańsk 1981-1988.
Jung C. G., O istocie psychiczności, Warszawa 1996.
Kristeva J., Czarne słońce. Depresja i melancholia, Kraków 2007.
Kristeva J., Potęga obrzydzenia. Esej o wstręcie, Kraków 2007.
Krytyczna analiza Dyskursu. Interdyscyplinarne podejście do komunikacji społecznej, red. Duszak A., Fairclought N., Kraków 2008.
Lacan J., Funkcje i pole mówienia i mowy w psychoanalizie, Warszawa 1996.
Laignel-Lavastine A., Cioran, Eliade, Ionesco. O zapominaniu faszyzmu, Kraków 2010.
Laplanche J., J.-B. Pontalis, Słownik psychoanalizy, Warszawa 1996.
Porzucić etyczną arogancję. Ku redefinicji podstawowych pojęć humanistyki w świetle Wydarzenia Szoa, red. Polak B. A., Polak T., Poznań 2011.
Żiżek S., Patrząc z ukosa. Do Lacana przez kulturę popularną, Warszawa 2003.
Żiżek S., Lacrimae rerum. Kieślowski, Hitchcock, Tarkowski, Lynch, Warszawa 2007.
Żiżek S., Wzniosły obiekt ideologii, Wrocław 2001.
Warunki uczestnictwa: zgłoszenie mailowe lub zapis
Termin zgłoszeń: do drugich zajęć
Zasady zaliczeń: możliwe jest dwojakie zaliczenie konwersatorium:
- z oceną (aktywność, przygotowanie do zajęć, praca pisemna uzgodniona z prowadzącymi: referat, koreferat lub praca na wybrany temat w razie nie wyczerpania referatu/koreferatu),
- z wpisem zaliczeniowym (aktywność, przygotowanie do zajęć), dwie tzw. małe prace – przygotowane na piśmie wypowiedzi dyskusyjne odnoszące się do materiału zajęciowego.
Dopuszczalna nieobecność na dwóch zajęciach, w wypadku większej liczby nieobecności możliwość przygotowania pisemnych prac uzupełniających.
Kontakt: beataannapolak@wp.pl; tomaszpolak.w@wp.pl

Filozofia i science fiction (posthumanizm-transhumanizm-futurologia filozoficzna) #

Kod: 31-KO12L05
Strona zajęć

Prowadzący: mgr Rafał Ilnicki
Charakter zajęć: konwersatorium
Godzin: 30
ECTS: 3
Semestr: letni
Termin miejsce zajęć: poniedziałek, godz. 15.15-16.45, Collegium Maius, sala 122
Warunki uczestnictwa: zgłoszenie, bierna znajomość języka angielskiego wymagana do lektury wybranych tekstów
Termin zgłoszeń: do drugich zajęć w semestrze (można zgłaszać się także przez e-mail)
Kontakt: mgr Rafał Ilnicki email: ilnicki.r@gmail.com
Zasady zaliczeń: zaliczenie z oceną dostateczną na podstawie aktywnego uczestnictwa w zajęciach, zaliczenie na wyższe oceny na podstawie aktywnego uczestnictwa w zajęciach oraz krótkiej pracy pisemnej. Dopuszczalne są dwie obecności nieusprawiedliwione. W wypadku ponad trzech usprawiedliwionych nieobecności uzupełnienie braków przez prace pisemne.

Celem zajęć jest ukazanie wzajemnych relacji filozofii i science fiction, których związek zdecydowanie wykracza poza wzajemną inspirację na rzecz kreatywnego uzupełniania się. Razem pozwolą one ocenić kondycję współczesnego człowieka stającego w obliczu głównych tendencji technicyzacyjnych (posthumanizmu i transhumanizmu). Współcześnie technologie wymagają samookreślenia od ludzkości – ustalenia w jaki sposób istotowy pojęty człowiek będzie mógł funkcjonować. Koncepcja filozoficznej futurologii (M. Ostrowicki) zakłada przewidywanie i kierowanie rozwojem człowieka w zmediatyzowanej rzeczywistości. W tym sensie mówiąc o współczesnych tendencjach należy brać pod uwagę nie tylko ich aktualny rozwój, ale także idee, które ucieleśniają oraz wprowadzane przez nie sposoby organizacji kultury w perspektywie najbliższej przyszłości.

Homo docens – homo formans (część 2)
#

Kod: 31-KO12L06
Prowadzący: dr Rafał Nakonieczny
Charakter zajęć: wykład/konwersatorium
Godzin: 30
ECTS: 3
Semestr: letni
Termin miejsce zajęć: środa, 17.00-18.30, Pracownia Pytań Granicznych
Zgłoszenie: Chętnych do udziału w zajęciach proszę o zgłoszenia drogą mailową.
Opis:
Analizując historię wychowania oraz współczesne systemy pedagogiczne spoglądamy w niedaleką przyszłość pytając: jak dobrze uczyć?, jak mądrze wychowywać? Odpowiedzi szukać można na styku różnych dziedzin nauki: historii, filozofii, pedagogiki, pedeutologii, psychologii rozwojowej i innych. Postulaty formułowane przez różne dziedziny wiedzy poddajemy nieustannej konfrontacji z własnym doświadczeniem.
Zajęcia te skierowane są w sposób szczególny do wszystkich zainteresowanych teorią i praktyką oddziaływania na drugiego człowieka w relacjach nauczyciel-uczeń oraz wychowawca-uczeń.

Konstruowanie zaburzeń psychicznych#

Kod: 31-KO12L07
Prowadzący: dr Joanna Bednarek
Charakter zajęć: konwersatorium
Godzin: 30
ECTS: 3
Semestr: letni
Termin miejsce zajęć: czwartek, godz. 15.15-16.45, Collegium Maius, sala 122
Opis:
Choroba psychiczna jest zjawiskiem należącym do kilku dyskursów: przede wszystkim do medycyny i jej gałęzi, psychiatrii, ale także do dziedziny należącej do nauk humanistycznych, jaką jest psychoanaliza, jak również, choć może się to wydawać mniej oczywiste, do krytycznych nauk społecznych. Żaden z tych dyskursów nie definiuje jej w sposób wyczerpujący. W trakcie zajęć będziemy poruszać się w polach historii medycyny i psychiatrii, psychoanalizy oraz antypsychiatrii, próbując prześledzić różne sposoby konstruowania zjawiska zaburzeń psychicznych, koncepcji leczenia i ich instytucjonalnych umocowań. Wybrane zagadnienia będą obejmować:
  • Historię instytucji psychiatrycznych i psychiatrii jako nauki (P. Pinel, E. Kraepelin, J.-M. Charcot)
  • Badania na histerią J. Breuera i Z. Freuda
  • Kwestionowanie konserwatywnego charakteru psychoanalizy przez R. Reicha, H. Marcusego i F. Guattariego
  • Krytykę psychiatrii i instytucji psychiatrycznych, podjęta przez ruch antypsychiatryczny (R. D. Laing, T. Szasz)
  • Eksperymenty D. H. Rosenhana i M. K. Temerlina; badania E. Goffmana dotyczące instytucji zamkniętych
  • Poszukiwanie odmiennych metod terapii i instytucji mogących stanowić alternatywę dla szpitali psychiatrycznych jako część rewolty ’68 roku
  • Odkrycia neurologiczne i genetyczne wpływające na diagnostykę i sposoby leczenia chorób psychicznych (acetylocholina, węglan litu, neuroobrazowanie); stosowanie substancji psychoaktywnych w leczeniu zaburzeń psychicznych
  • Kwestia społecznego aspektu zaburzeń psychicznych; zaburzenia charakterystyczne dla danych epok: histeria na przełomie XIX i XX wieku, opisywana przez Karen Horney w latach 50. osobowość neurotyczna i osobowość borderline przy końcu XX wieku
  • Medykalizacja – „prywatyzacja” problemów psychicznych mających źródło społeczne, jako część strategii neoliberalnej

Krytyczne teorie rozwoju#

Kod: 31-KO12L08
Prowadzący: dr Monika Bobako
Charakter zajęć: konwersatorium
Godzin: 30
ECTS: 3
Semestr: letni
Termin miejsce zajęć: poniedziałek, godz. 13.30-15.00, sala 228, Collegium Maius UAM, ul. Fredry 10

Uwaga: w dniu 5 marca odbędą się podwójne zajęcia (11.45-13.15 oraz 13.30-15.00, sala 05, gabinet Pracowni). Odrabiamy w ten sposób zajęcia z dnia 23 kwietnia, które będą odwołane z powodu wyjazdu służbowego prowadzącej.

Opis:
Celem zajęć będzie przedstawienie teorii, które od połowy dwudziestego wieku dostarczały krytycznej perspektywy w rozumieniu tego, czym jest „rozwój” i przyczyniały się do jego stopniowej redefinicji. W trakcie zajęć omówimy m.in. teorie modernizacyjne, teorie zależności, teoria systemu-świata, ekologiczne i feministyczne teorie rozwoju, teorie post-rozwoju, etc. Celem zajęć będzie sproblematyzowanie przesłanek filozoficznych, na których teorie te się opierają, a następnie pokazanie, w jaki sposób przekładały się one na ewolucję polityki rozwojowej po II Wojnie Światowej.

Przykładowe lektury:
Jan Nederveen Pieterse, Development theory: deconstructions/ reconstructions, SAGE 2001.
Wofgang Knöbl „Teorie, które nie przeminą: niekończąca się historia teorii modernizacji”, w: Współczesne teorie socjologiczne, t. 2, Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, Warszawa 2006.
Arturo Escobar, Encountering Development: The Making and Unmaking of the Third World, Princeton University Press 1995.
Wolfgang Sachs, The Development Dictionary: A Guide to Knowledge as Power, Zed Books 1991.
André Gunder Frank “Rozwój niedorozwoju”, w: Ameryka Łacińska. Dyskusja o rozwoju, wybór i wstęp Ryszard Stemplowski, Czytelnik, Warszawa 1878.
Immanuel Wallerstein, „Nowoczesny system-świat”, w: Współczesne teorie socjologiczne, t. 2, Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, Warszawa 2006.
Samir Amin, „Paradygmat rozwoju”, w: Zmurszały kapitalizm, Dialog, Warszawa 2004.
Geeta Chowdhry, „Engendering development? Women in Development (WID) in international development regimes” (s. 26-39), w: Feminism/ Postmodernism/ Development (Routledge International Studies of Women and Place), (red.) Marianne H Marchand, Jane L. Parpart, Routledge Londyn, Nowy Jork, 1995.
Vandana Shiva, „Development, Ecology, and Women” (s. 1-12), jest to pierwszy rozdział z książki: V. Shiva, Staying Alive: Women, Ecology and Development, Zed Books, Londyn 1989. Cała książka dostępna tu
Ariel Salleh, „Dług ekologiczny, dług ucieleśniony” (tłum. Małgorzata Chmiel) biblioteka online think tanku feministycznego - dostępna tu

Warunki uczestnictwa: znajomość języka angielskiego wystarczająca do zapoznawania się lekturami w tym języku
Termin zgłoszeń: do drugich zajęć w semestrze
Kontakt: dr Monika Bobako bomonako@gmail.com
Zasady zaliczeń:

Maszyny społeczne #

Kod: 31-KO12L09
Prowadzący: mgr Beata Anna Polak, prof Tomasz Polak
Strona zajęć - materiały i nagrania
Charakter zajęć: konwersatorium
Godzin: 30
ECTS: 3
Semestr: letni
Termin miejsce zajęć: piątek, godz. 9.45-11.15, Instytut Filozofii, ul. Szamarzewskiego, sala 215
Opis:
Konwersatorium powiązane z nowym interdyscyplinarnym projektem badawczym dotyczącym pojęcia „maszyn społecznych”. Nawiązanie do myśli Foucaulta i Agambena, a także do pojęcia „maszyn społecznych” jako narzędzia analiz socjologicznych. Konwersatorium zaprojektowane we współpracy z uczestnikami projektu (psychologia społeczna, antropologia, filozofia / filozofia polityki, socjologia).
Przyjmowane przez nas rozumienie „maszyn społecznych” wychodzi od definicji maszyn fizycznych, poszerzając ją jednak tak, by była w stanie opisywać zjawiska z wielu poziomów rzeczywistości (od fizycznej, przez biologiczną do społecznej). Zabieg taki pozwala uzyskać syntetyczny wgląd w istotne cechy badanego zjawiska. Maszyną jest według tej poszerzonej definicji struktura, która ma dostęp do pewnego zasobu energii i używa jej, by 1’ potwierdzać, wypełniać (treścią) i usprawiedliwiać siebie samą (swój własny projekt), 2’ zapewniać sobie sukces wśród innych maszyn (przy czym sukcesem dla maszyny jest potwierdzanie jej własnego projektu przez przejmowanie zasobów / energii, do których wraz z nią pretendują inne maszyny). W przeniesieniu na rzeczywistość społeczną ujęcie takie pozwala definiować „maszynę społeczną” jako strukturę hierarchicznie grupującą ludzi i przejmującą ich życiową energię, by urzeczywistniać projekt, którym jest przejęcie i kontrolowanie (jak największej części) przestrzeni publicznej.
Punktem wyjścia będą pytania o mechanizmy psychospołeczne odpowiedzialne za brak autokrytycyzmu i autodyskursywności całych formacji kulturowych / systemów uniwersalnych, a w ich ramach ich poszczególnych uczestników, oraz o możliwość uruchamiania metakrytyki w ramach systemów formalnie autokrytycznych (choćby tylko według ich własnej świadomości). Chodzi w szczególności o zdolność wewnątrzsystemowego / wewnątrzpodmiotowego odnoszenia się do zjawisk stabilizujących własne idee, poglądy i przekonania na groźnym poziomie zastępczego a nie bezpośredniego odniesienia do realnych przypadków ludzkiej egzystencji.
Literatura:
Agamben G., Czym jest urządzenie? W: Agamben. Przewodnik Krytyki Politycznej, Warszawa 2010, str. 82-100.
Afeltowicz Ł. Pietrowicz K. Koniec socjologii, jaką znamy, czyli o maszynach społecznych i inżynierii socjologicznej, Studia Socjologiczne, nr 3, 2008, s. 43-73.
Afeltowicz Ł. Pietrowicz K., Czy socjologowie są w stanie budować maszyny społeczne? Rekonceptualizacja różnicy między przyrodoznawstwem a naukami społecznymi, Kultura i Społeczeństwo, nr 1, 2009, s. 17-44.
Afeltowicz Ł. Pietrowicz K., Social machines. Social Engineering from a New Perspective, Kultura i Edukacja, nr 5, 2009, s. 7-24.
Deleuze G., Guattari F., Anti-Oedipus. Capitalism and Scizofrenia, University of Minnesota 1983.
Warunki uczestnictwa: zgłoszenie mailowe lub zapis
Termin zgłoszeń: do drugich zajęć
Zasady zaliczeń: możliwe jest dwojakie zaliczenie konwersatorium:
- z oceną (aktywność, przygotowanie do zajęć, praca pisemna uzgodniona z prowadzącymi: referat, koreferat lub praca na wybrany temat w razie nie wyczerpania referatu/koreferatu),
- z wpisem zaliczeniowym (aktywność, przygotowanie do zajęć), dwie tzw. małe prace – przygotowane na piśmie wypowiedzi dyskusyjne odnoszące się do materiału zajęciowego.
Dopuszczalna nieobecność na dwóch zajęciach, w wypadku większej liczby nieobecności możliwość przygotowania pisemnych prac uzupełniających.
Kontakt:beataannapolak@wp.pl; tomaszpolak.w@wp.pl

Na tropach korzeni cywilizacji (sfera sacrum)#

Kod: 31-KO12L10
Prowadzący: dr Rafał Nakonieczny
Charakter zajęć: wykład
Godzin: 30
ECTS: 3
Semestr: letni
Termin miejsce zajęć: czwartek, godz. 10.00-11.30, Collegium Maius, gabinet Pracowni
Zgłoszenie: Chętnych do udziału w zajęciach proszę o zgłoszenia drogą mailową.
Opis:
Poszukiwania genezy różnorodnych elementów naszej kultury prowadzą nas na pogranicze historii, archeologii, filozofii, kulturo-, religio- oraz literaturoznawstwa. Zamiarem niniejszego wykładu jest ukazanie sakralnej sfery kultur starożytnych (m.in. Grecji, Rzymu, Egiptu, Indii, Babilonii, Asyrii, Anatolii, Celtów), zwłaszcza w aspekcie trwałości wyobrażeń, wierzeń, schematów, symboli. Wspomniane w podtytule sacrum obejmować będzie w moim zamyśle: magię-obrzęd-mitologię-kult-religię.

Świat w dobie dominacji neoliberalnej ideologii #

Kod: 31-KO12L11
Prowadząca: dr Celina Cech
Charakter zajęć: wykład/konwersatorium
Godzin: 30
ECTS: 3
Semestr: letni
Termin miejsce zajęć: poniedziałek godzina 15.00-16.30, Szamarzewo, budynek D. sala 414
Opis:
Cel zajęć: Celem zajęć jest zaprezentowanie ograniczeń praw obywatelskich, wynikające z dominującej we współczesnym świecie ideologii neoliberalnej, będącej wynikiem oddziaływania procesów globalizacyjnych. Zajęcia poprzez wskazanie na ograniczenia dominującej do końca XX wieku wizji obywatelskości ma ukazać, jaka jest nowa wizja obywatela, promowana obecnie w państwach demokratycznych, które kształtują relacje społeczne w zgodzie ze wskazaniami ideologii neoliberalnej. Według ideologii neoliberalnej poprzez zastosowanie odpowiednich technologii politycznych dąży się do wytworzenia rozsądnych, przedsiębiorczych podmiotów, które będą wyposażone w zdolność do kalkulacji własnego interesu (zysków i strat), w tym przede wszystkim maksymalizacji zysków. Jednostki te „inwestycje w siebie” będą traktowały, jako formę kapitału. Neoliberalna koncepcja obywatela zakłada, że będzie on cechował się następującymi przymiotami: odpowiedzialnością, sprawnością, wydajnością, asertywnością, konkurencyjnością, ofiarnością, gotowością do poświęceń, permanentną elastycznością oraz zdolnością do dopasowywania się. Dla zobrazowania nowej wizji obywatela poprzez proces ograniczania jego praw, który często odbywa się w sposób utajniony, posłużę się przykładem państwa polskiego i kanadyjskiego. Duży nacisk w toku zajęć zostanie położony na wskazanie, jakie zmiany w dziedzinie edukacji wywołuje ideologia neoliberalna.
Tematy realizowane w ramach wykładów i konwersatoriów:
  1. Źródła filozoficzne i podstawy teoretyczne neoliberalizmu
  2. Podobieństwa i różnice pomiędzy liberalizmem, neoliberalizmem i libertarianizmem
  3. Neoliberalna koncepcja człowieka i obywatela
  4. Wykorzystanie Krytycznej Analizy Dyskursu do badania wpływu ideologii neoliberalnej na politykę społeczną państwa
  5. Neoliberalna polityka oświatowa
  6. Analiza i interpretacja dokumentów rządowych z zakresu polityki oświatowej- case study
  7. Analiza i interpretacja podstaw programowych edukacji obywatelskiej realizowanej w szkołach
  8. Ekonomia i New Public Management w życiu codziennym obywatela
  9. Oblicza globalizacji i jej udział w rozprzestrzenianiu ideologii neoliberalnej
  10. „Era kryzysu”- skutki oddziaływania połączonych sił neoliberalizmu i globalizacji
  11. Oddziaływanie organizacji międzynarodowych na zmiany w zakresie polityk państwowych poszczególnych krajów
  12. Analiza dokumentów wydawanych przez organizacje międzynarodowe (OECD, WTO, NAFTA, UE) i ich recepcja w państwach przystępujących do poszczególnych organizacji
  13. Analiza i interpretacja podręczników szkolnych poprzez zastosowanie Krytycznej Analizy Dyskursu
  14. Perspektywy rozwoju i funkcjonowania współczesnych demokracji w dobie hegemonii ideologii neoliberalnej
  15. Wizja edukacji w XXI wieku- nieuchronna katastrofa czy szansa na kontrrewolucję?

Tropem Innego w literaturze #

Kod: 31-KO12L12
Prowadzący: mgr Izabela Kozak, mgr Marta Senk
Charakter zajęć: konwersatorium
Godzin: 30
ECTS: 3
Semestr: letni
Termin miejsce zajęć: poniedziałek, godz. 18.45-20.15, Collegium Maius, sala 224
Opis:
Podczas zajęć prześledzimy literackie losy bohaterów niezrozumianych, odrzuconych i wyklętych, skupimy się na egzystencjach z pogranicza sacrum i profanum – rozpoczynając od mitów a na współczesnej kulturze kończąc. W centrum naszego zainteresowania znajdzie się emigrant, morderca, kobieta, dziecko, homoseksualista, osoba w podeszłym wieku, ale też różnej maści outsiderzy i wyrzutkowie społeczni. Przyjrzymy się bardzo różnym rodzajom odmienności, także tej determinowanej przez kolor skóry, status społeczny czy preferencje seksualne. Postaramy się odpowiedzieć na pytanie, kim jest Inny/Obcy i dlaczego nim jest; skupimy się na postrzeganiu figury Innego/Obcego i reakcjach, które wywołuje. Pomoże nam w tym literatura, ponieważ stanowi ona odbicie tego, co ma miejsce w społeczeństwie – jego mniej lub bardziej jawnych lęków przed innością. Inność prześledzimy zarówno w ujęciu nowoczesnym jak i ponowoczesnym, dobierając lektury bez ram czasowych, kładąc nacisk na to, że sposób postrzegania inności zależny jest od kultury, ludzkiej świadomości czy upływającego czasu. Przyjrzymy się samemu momentowi spotkania z Innym, ale też problemom jednostki, która nie potrafi się określić w świecie, znaleźć sobie miejsca, jest „nie u siebie w domu”, nie umie powiedzieć kim jest, manifestuje swoją „odmienność” i bada granice człowieczeństwa w nieustannym poszukiwaniu suwerenności. Zwrócimy również uwagę na siłę transgresji jako działania o charakterze rytuału przejścia i potrzebę narodzin „kozła ofiarnego”. Wykorzystamy w celach badawczych narzędzia literaturoznawstwa, antropologii, etnologii, historii religii, socjologii i psychologii. Przykładowe lektury: Marek Hłasko „Pierwszy krok w chmurach. Następny do raju”, Ryszard Kapuściński „Heban”, Zbigniew Kruszyński „Schwedenkrauter”, Bronisław Świderski „Słowa Obcego”, Albert Camus „Obcy”, Gabriela Zapolska „Kaśka Kariatyda”, „Antysemitnik”, John Maxwell Coetzee „Wiek żelaza”, Olga Tokarczuk „Gra na wielu bębenkach”, Allan Edgar Poe „Berenika”, Georges Bataille „Historia oka”, Andrzej Stasiuk „Mury Hebronu”, Andre Gide „Immoralista”, Jean Genet „Uroczystości żałobne”, Stanisław Ignacy Witkiewicz „Nienasycenie” i „622 upadki Bunga”, Johan Wolfgang Goethe „Narzeczona z Koryntu”.

Trzecia fala: myśli, słowa, obrazy#

Kod: 31-KO12L13
Prowadzący: dr Joanna Bednarek
Charakter zajęć: konwersatorium
Godzin: 30
ECTS: 3
Semestr: letni
Termin miejsce zajęć: czwartek, godz. 17.00-18.30, Collegium Maius, sala 122
Opis:
Tematem konwersatorium (stanowiącego kontynuację zajęć poświęconych drugiej fali) będą najważniejsze innowacje teoretyczne trzeciej fali feminizmu. Teksty teoretyczne, literackie oraz wybrane prace artystyczne posłużą za przykłady formułowania problemów i rozwiązywanie ich za pomocą odmiennych mediów, ale we wspólnej przestrzeni ruchu feministycznego (co, dla trzeciej fali, obejmuje również teorię queer, analizę technonauki i początki posthumanizmu).
  1. Teoria queer: Judith Butler (teoria), Katarzyna Kozyra (performance)
  2. Backlash: Susan Faludi (teoria) i Opowieść podręcznej Margaret Atwood (literatura)
  3. Płeć a biopolityka i technonauka: Donna Haraway (teoria), Lynn Randolph (malarstwo)
  4. Cyberfeminizm: Sadie Plant (teoria), Olia Lialina, VNS Matrix (cybersztuka)
  5. Popkultura jako przestrzeń oporu: Riot Grrls (muzyka, ziny)
  6. Problematyzacja reprezentacji kulturowych: Cindy Sherman (fotografia); Katharine Kuharic (malarstwo)
  7. Kobiety, władza i pornografia: Elfriede Jelinek Pianistka, Sędzia Główny (performance)

Wizualizacja cierpienia - Holocaust w filmie i sztukach wizualnych#

Kod: 31-KO12L14
Prowadzący: mgr Joanna Ostrowska
Charakter zajęć: konwersatorium
Godzin: 30
ECTS: 3
Semestr: letni
Termin miejsce zajęć: Zajęcia w blokach, w soboty od godziny 10.00; przewidywane terminy: 10.03, 31.03, 19.05, 9.06 16.06, Collegium Maius UAM, ul. Fredry 10
Uwaga! Ze względów organizacyjnych zainteresowanych udziałem w zajęciach prosimy o przesłania zgłoszenia na adres mailowy joanna.ostrowska@ostrowska.net lub ppguam@amu.edu.pl.
Opis:
Konwersatorium na temat obrazowania zagłady/wizualizacji cierpienia w dyskursie postholocaustowym: film, media, sztuka współczesna (m.in. Anzelm Kiefer, Christian Boltanski, Sonia Abian Rose, David Levinthal, Wilhelm Sasnal, Alina Szapocznikow, Zbigniew Libera).
  1. Fabuła: Ostatni etap W. Jakubowska 1947 – pierwszy powojenny film obrazujący zagładę, nakręcony przez byłą więźniarkę; kwestie propagandowe
  2. Pasażerka A.Munk 1963 – sprawcy/ofiary/świadkowie; kobiety w obozach koncentracyjnych, lata 60’ - inne spojrzenie na Holocaust
  3. Sklep przy głównej ulicy J.Kadar, E.Klos 1965 – antysemityzm, czechosłowacka nowa fala, okres rozliczeń
  4. Zmierzch bogów L.Visconti 1969 – faszyzm włoski, ideologia
  5. Salo, czyli 120 dni Sodomy P.P.Pasolini 1975 – fascynacja ideologią, surrealizm filmowy, fenomen „sadiconazisty”, włoskie rozliczenia
  6. Ucieczka z Sobiboru J.Gold 1987 – bunty ofiar
  7. Korczak A.Wajda 1990 – „polski film o Holocauście”, kategoria kiczu
  8. Bent S.Mathias 1997 – „różowe trójkąty”
  9. Aimee i Jaguar M. Färberböck 1999 – asocjalni/lesbijki w NS
  10. Rosenstrasse M.von Trotta 2003 – opór niemieckiego społeczeństwa w II WŚ
  11. Fałszerze S.Ruzowitzky 2007 – nowe spojrzenie na ofiary
  12. Dokument:
  13. Shoah C.Lanzmann 1985 – najważniejszy dokument Holocaustu
  14. Podsumowanie – Stalagi A.Libsker 2007
Przykładowe lektury:
  • Zygmunt Bauman, Nowoczesność i zagłada, przeł. T.Kunz, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2009.
  • Geoffrey H. Hartman, Holocaust remembrance : the shapes of memory, Blackwell, Cambridge, Oxford 1994.
  • Marienne Hirsch, Täter-Fotografien in der Kunst nach dem Holocaust. Geschlecht als ein Idiom der Erinnerung, [red.] I.Eschenbach, S.Jacobeit, S.Wenk, Campus Verlag, Frankfurt/New York 2002.
  • Annette Insdorf, Indelible shadows : film and the Holocaust, Cambridge Univ. Press, Cambridge 2003.
  • Eleonora Jedlińska, Sztuka po Holocauście, Tygiel Kultury, Łódź 2001.
  • Claude Lanzmann, Shoah, przeł. Marek Bieńczyk, "Novex", Koszalin 1993.
  • Stefan Maiwald, Gerd Mischler, Seksualność w cieniu swastyki, przeł. R.Wojnakowski, Wydawnictwo TRIO, Warszawa 2003.
  • George L. Mosse , Nationalism and sexuality : respectability and abnormal sexuality in modern Europe, Howard Fertig, New York 1985.
  • Laura Mulvey, Przyjemność wzrokowa a kino narracyjne, [w:] Panorama współczesnej myśli filmowej, red. Alicja Helman, Universitas, Krakó 1992.
  • red. Michał Głowiński, K.Chmielewska, K.Makaruk, A.Molisak, T.Żukowski, Stosowność i forma : jak opowiadać o zagładzie?, Universitas, Kraków 2005.
  • Art Spiegelman, Maus – opowieść ocalałego, przeł. Piotr Bikont, Wydawnictwo Post, Kraków 2001/ obie części.
  • Marcus Stiglegger, Sadiconazista. Faschismus und Sexualität im Film, Filmstudien 10, Gardez! Verlag, St. Augustin 1999.
  • Janina Struk, Holocaust w fotografiach: interpretacje dowodów, przeł. Maciej Antosiewicz, Prószyński i S-ka, Warszawa 2007.
  • Anna Ziębińska-Witek, Holocaust. Problemy przedstawiania, Uniwersytet Marii Curie – Skłodowskiej, Lublin 2005.

„Zwrot post-sekularny” a feminizm #

Kod: 31-KO12L15
Prowadzący: dr Monika Bobako
Charakter zajęć: konwersatorium
Godzin: 30
ECTS: 3
Semestr: letni
Termin miejsce zajęć: poniedziałek, godz. 15.15-16.45, sala 228, Collegium Maius UAM, ul. Fredry 10
Opis:
Celem zajęć będzie przedstawienie zjawiska intelektualnego, nazywanego „zwrotem post-sekularnym” i omówienie jego niejednoznacznych powiązań ze współczesną myślą emancypacyjną, zwłaszcza feministyczną. Wątek przewodni zajęć będzie wyznaczony przez pytanie o to, czy i w jakim sensie dyskursy religijne mogą być medium polityki emancypacyjnej i pod jakimi warunkami mogą przyczyniać się do upodmiotowienia kobiet. Punktem wyjścia zajęć będzie spostrzeżenie, iż współcześnie coraz mocniej kwestionowany jest wywodzący się z filozofii oświecenia sojusz ideałów emancypacyjnych i wartości sekularnych, co dokonuje się szczególnie w ramach postkolonialnej krytyki wykluczającego, rasistowskiego i supremacyjnego charakteru dziedzictwa Zachodu, zwłaszcza w tych jego wariantach, które posługują się kategoriami postępu, rozumu, indywidualistycznie rozumianej podmiotowości. W tym kontekście wyróżnionym przedmiotem zainteresowania będzie feminizm islamski, a szczególnie formułowane w jego ramach różnorodne stanowiska wobec zachodniej (sekularnej) modernizacji i kolonialnej przeszłości. Podczas zajęć omawiane będą również podejmujące problematykę postsekularyzmu teksty feministek zachodnich (Rosi Braidotti, Judith Butler), chrześcijańskich teolożek feministycznych oraz teoretyków pokazujących, w jaki sposób współczesna konfiguracja polityczno-filozoficzna komplikuje i redefiniuje relacje między religią, władzą i upodmiotowieniem.

Przykładowe lektury:
Rosi Braidotti, „Postsekularna etyka feministyczna”, w : Tożsamość i obywatelstwo w społeczeństwie wielokulturowym, red. Elżbieta H. Oleksy, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008.
Rosi Braidotti, „In Spite of Times: The Postsecular Turn in Feminism”, Theory Culture Society 2008, vol. 25(6).
Saba Mahmood, Politics of Piety: The Islamic Revival and the Feminist Subject, New Jersey: Princeton University Press, 2005.
Talal Asad, Wendy Brown, Judith Butler, Saba Mahmood Is Critique Secular? Blasphemy, Injury and Free Speech, University of California Press, Berkeley 2009.
William E. Connolly, Why I Am Not a Secularist, University of Minnesota Press, Minneapolis 1999.
Fatima Mernissi, The Veil and the Male Elite: A Feminist Interpretation of Islam, Perseus Books Publishing, 1991.
Amina Wadud, Inside the Gender Jihad: Women's Reform in Islam, One World Publications, Oxford 2006.
Ziba Mir-Hosseini “Beyond ‘Islam” vs ‘Feminism“, IDS Bulletin Volume 42 Number 1 January 2011.
Więź, nr 1 (471), styczeń 1998 (numer poświecony teologii feministycznej).
Elisabeth Schũssler Fiorenza Bread Not Stone: The Challenge of Feminist Biblical Interpretation, Beacon Press 1995.
Susan Frank Parsons (red.) The Cambridge Companion to Feminist Theology, Cambridge University Press 2002.

Warunki uczestnictwa: Znajomość języka angielskiego wystarczająca do zapoznawania się lekturami w tym języku. Zajęcia są adresowane do osób posiadających podstawową wiedzę dotyczącą feminizmu (lub gotowych do jej samodzielnego uzupełnienia) oraz przynajmniej orientacyjną znajomość filozofii politycznej, a także problematyki łączącej się z hasłem "postkolonializm".
Termin zgłoszeń: do drugich zajęć w semestrze
Kontakt: dr Monika Bobako bomonako@gmail.com
Zasady zaliczeń:

Add new attachment

Only authorized users are allowed to upload new attachments.

List of attachments

Kind Attachment Name Size Version Date Modified Author Change note
pdf
Zajęcia PPG 2011-2012 letni.pd... 235,6 kB 1 11-lut-2012 10:53 Tomasz Polak
pdf
Zajęcia PPG 2011-2012 zimowy.p... 189,4 kB 3 01-lis-2011 13:52 Tomasz Polak
« This page (revision-1) was last changed on 08-cze-2012 09:46 by UnknownAuthor